Kırgızistan’ın başkenti Bişkek, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün (ŞİÖ) 26’ncı Devlet Başkanları Zirvesi kapsamında çok sayıda liderin katıldığı yoğun diplomasi trafiğine ev sahipliği yapıyor.

31 Ağustos-1 Eylül tarihlerindeki zirvede üye ülkelerin yanı sıra Türkiye, Azerbaycan, Ermenistan ve Moğolistan’ın da aralarında bulunduğu ülkelerden liderler ve üst düzey temsilciler bir araya geliyor. Zirvenin 25’inci kuruluş yılına ilişkin bildiri ile siyasi, güvenlik, ekonomi, ulaştırma, dijitalleşme, çevre ve insani alanlarda çeşitli kararların alınması bekleniyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı Bişkek programında ikili görüşmeler öne çıkarken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in dokuz ayrı liderle temas gerçekleştirmesi planlanıyor.

ERDOĞAN’IN PROGRAMINDA ZİRVE VE İKİLİ GÖRÜŞMELER VAR

PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov’un davetiyle 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde Bişkek’te bulunuyor.

Erdoğan bugün Bişkek Arena’da düzenlenecek Dünya Göçebe Oyunları’nın açılış törenine katılacak. 1 Eylül’de ise ŞİÖ Devlet Başkanları Zirvesi’nin genişletilmiş formatındaki oturumunda konuşacak ve zirveye katılan liderlerle ikili görüşmeler gerçekleştirecek.

Erdoğan’ın programında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşme bulunuyor. İki liderin 1 Eylül’deki görüşmesinde Ukrayna’daki savaş, Karadeniz’deki gelişmeler ve Türkiye-Rusya ticari ve ekonomik ilişkilerinin ele alınması bekleniyor.

Erdoğan’ın ayrıca Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile görüşmesi bekleniyor. ŞİÖ Zirvesi, Türkiye’nin Azerbaycan ve Orta Asya ülkeleriyle temaslarını da aynı program içerisinde yürütmesine imkan sağlıyor.

PUTİN’İN BİŞKEK PROGRAMI EN YOĞUNLARDAN

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in zirve kapsamında dokuz ikili görüşme gerçekleştirmesi planlanıyor.

Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov’un verdiği bilgilere göre Putin, 31 Ağustos’ta Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile görüştü.

Putin’in 1 Eylül’de ise Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşmesi planlanıyor. Rus liderin ayrıca Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Moğolistan Cumhurbaşkanı Ukhnaagiin Khurelsukh ile temas etmesi bekleniyor.

Putin-Erdoğan görüşmesinin ana başlıklarını Ukrayna’daki savaş, Karadeniz’deki durum ve ekonomik ilişkiler oluşturacak. Putin-Paşinyan görüşmesinde ise Ermenistan’ın Avrupa Birliği hedefi, Avrasya Ekonomik Birliği ile ilişkileri ve iki ülke arasındaki siyasi gerilimlerin gündeme gelmesi bekleniyor.

Şİ CİNPİNG’DEN PUTİN VE CAPAROV İLE TEMAS

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping de zirvenin öne çıkan isimleri arasında bulunuyor.

Şi, 31 Ağustos’ta Putin ile ikili görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede Çin-Rusya ilişkileri ile uluslararası ve bölgesel gelişmeler ele alındı. Şi, iki ülke arasındaki ilişkilerin temelinin daha da güçleneceğini belirtti.

Şi’nin Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile de ikili görüşme gerçekleştirmesi ve iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yönelik temaslarda bulunması planlanmıştı. Çin liderinin Bişkek programı, ŞİÖ Zirvesi’nin yanı sıra resmi devlet etkinliklerini de kapsıyor.

Şi’nin Kırgızistan ziyaretinin ardından Mısır’a geçmesi ve Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile görüşmesi planlanıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı, Mısır temaslarında ikili ilişkiler ile bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınacağını açıkladı.

MODİ VE PUTİN GÖRÜŞTÜ

Hindistan Başbakanı Narendra Modi de Bişkek’teki liderler trafiğinin önemli isimleri arasında yer alıyor.

Modi, Putin ile 31 Ağustos’ta ikili görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede Rusya-Hindistan ilişkileri ele alınırken, iki ülke arasındaki iş birliğinin sürdürülmesine yönelik değerlendirmeler yapıldı.

Modi’nin zirvenin genişletilmiş oturumuna katılması ve Hindistan’ın bölgesel güvenlik, ekonomi ve çok taraflı iş birliğine ilişkin görüşlerini aktarması bekleniyor.

PEZEŞKİYAN’IN RUSYA VE HİNDİSTAN TEMASLARI

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da zirvenin dikkat çeken katılımcıları arasında bulunuyor.

Pezeşkiyan, zirve öncesinde Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile bir araya geldi. İran-Hindistan ilişkilerinin yanı sıra bölgesel gelişmelerin görüşmede ele alınması bekleniyor.

Pezeşkiyan’ın 1 Eylül’de Putin ile görüşmesi planlanıyor. Rusya-İran ilişkileri, bölgesel güvenlik ve uluslararası gelişmelerin bu görüşmenin temel başlıkları arasında olması bekleniyor.

ALİYEV VE PAŞİNYAN DA BİŞKEK’TE

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da zirvenin davetli liderleri arasında bulunuyor.

Erdoğan’ın Aliyev ve Paşinyan ile görüşmeleri, Güney Kafkasya’daki gelişmeler açısından Bişkek programının dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor. Putin’in de Paşinyan ile 1 Eylül’de görüşmesi planlanıyor.

Erdoğan-Aliyev ve Erdoğan-Paşinyan temaslarında Azerbaycan-Ermenistan normalleşme süreci, bölgesel ulaşım bağlantıları ve Güney Kafkasya’daki gelişmelerin gündeme gelmesi bekleniyor.

ŞERİF, TOKAYEV VE MİRZİYOYEV DE ZİRVEDE

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev de Bişkek’teki zirvenin katılımcıları arasında bulunuyor.

Tokayev, Putin ile 31 Ağustos’ta görüşürken, Pakistan ve Özbekistan liderlerinin ŞİÖ oturumlarında bölgesel güvenlik, ekonomik ilişkiler ve çok taraflı iş birliğine ilişkin değerlendirmelerde bulunması bekleniyor.

Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Moğolistan Cumhurbaşkanı Ukhnaagiin Khurelsukh ve diğer davetli ülke temsilcileri de zirvenin genişletilmiş oturumlarında yer alacak.

ZİRVENİN GÜNDEMİ GENİŞ

ŞİÖ Zirvesi’nde güvenlik başlığının yanı sıra ticaret, ekonomi, ulaştırma koridorları, dijitalleşme, çevre ve insani iş birliği konuları ele alınacak.

Zirvenin 25’inci yıl dönümü dolayısıyla Bişkek Deklarasyonu’nun kabul edilmesi ve örgütün kurumsal yapısına ilişkin bazı düzenlemelerin hayata geçirilmesi bekleniyor. Rusya’nın 2027-2028 döneminde ŞİÖ başkanlığını üstlenmesi de zirvenin gündemindeki başlıklardan biri.

ŞİÖ’nün üye ülkeleri Çin, Rusya, Hindistan, İran, Pakistan, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan’dan oluşuyor. Türkiye ise örgütte diyalog ortağı statüsünde bulunuyor.

BİŞKEK’TE GÜVENLİK VE ULAŞIM DÜZENLEMELERİ

Zirve ve Dünya Göçebe Oyunları nedeniyle Bişkek’te güvenlik tedbirleri artırıldı.

Liderlerin katıldığı resmi programların yanı sıra kentte yüksek düzeyli heyetlerin hareketliliği nedeniyle bazı güzergâhlarda ulaşım düzenlemeleri uygulanıyor. Kırgızistan yönetimi, zirve ve diğer uluslararası etkinliklerin güvenlik ve organizasyon hazırlıklarını uzun süredir sürdürüyor.

Bişkek’teki zirve, bir yandan ŞİÖ’nün 25 yıllık geçmişine ilişkin değerlendirmelerin yapılacağı, diğer yandan Rusya, Çin, Hindistan, İran, Türkiye ve Güney Kafkasya ülkeleri dahil çok sayıda aktörün aynı platformda ikili temaslar yürüteceği diplomatik bir buluşma niteliği taşıyor.