Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü’nün 26’ncı Devlet Başkanları Zirvesi, dünya siyasetinin önde gelen liderlerini bir araya getirdi.

Zirvenin sonunda kabul edilen Bişkek Bildirgesi ile güvenlik, ticaret, enerji, ulaştırma ve teknoloji alanlarında iş birliğinin genişletilmesi kararlaştırıldı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ikili temasları ve zirvedeki mesajları, Türkiye’nin bölgesel diplomasideki konumunu öne çıkaran başlıklar arasında yer aldı.

BİŞKEK DÜNYA DİPLOMASİSİNİN MERKEZİ OLDU

PolitiKARS’ın AA, DHA ve uluslararası haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Şanghay İşbirliği Örgütü’nün 25’inci kuruluş yılı kapsamında gerçekleştirilen 26’ncı Devlet Başkanları Zirvesi, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te yapıldı.

Zirveye örgütün üyesi ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının yanı sıra gözlemci ülkeler ve farklı uluslararası kuruluşların temsilcileri katıldı. Bişkek’teki toplantılar, ŞİÖ’nün kuruluşundan bu yana gerçekleştirilen en geniş diplomatik buluşmalardan biri olarak uluslararası kamuoyunun gündemine girdi.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko ve diğer üye ülkelerin liderleri zirvede yer aldı.

Türkiye ise Şanghay İşbirliği Örgütü ile diyalog ortaklığı çerçevesindeki ilişkilerini sürdürürken, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan Bişkek’teki zirveye katılarak Türkiye’nin bölgesel ve küresel gelişmelere ilişkin yaklaşımını aktardı.

ERDOĞAN’DAN ÇOK KUTUPLU DÜNYA VURGUSU

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirvedeki konuşmasında uluslararası sistemin önemli bir değişim sürecinden geçtiğine dikkat çekti. Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün daha dengeli ve çok kutuplu bir uluslararası düzenin oluşumunda önemli bir rol üstlenebileceğine yönelik mesajlar verdi.

Türkiye’nin çevresinde yaşanan savaş ve çatışmaların diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, uluslararası krizlerde diyalog kanallarının açık tutulmasının önemine işaret etti.

Erdoğan’ın mesajlarında barış, istikrar, ekonomik iş birliği ve bölgesel güvenlik başlıkları öne çıkarken, Türkiye’nin hem Batı ile hem de Asya’daki ülkelerle sürdürdüğü çok yönlü diplomasi anlayışı Bişkek’teki temasların ana çerçevesini oluşturdu.

BİŞKEK BİLDİRGESİ KABUL EDİLDİ

Zirvenin sonunda liderler, Şanghay İşbirliği Örgütü’nün geleceğine ilişkin temel yaklaşımı ortaya koyan Bişkek Bildirgesi’ni kabul etti.

Bildirgeyle birlikte örgüt üyeleri; güvenlik, ticaret, enerji, ulaştırma ve teknoloji başta olmak üzere çok sayıda alanda iş birliğinin geliştirilmesine yönelik yeni kararlar üzerinde uzlaşı sağladı. Zirve kapsamında 20’den fazla anlaşma ve kararın da kabul edildiği bildirildi.

Bildirgenin, ŞİÖ’nün önümüzdeki dönemdeki çalışma başlıklarını belirlemesi bakımından önem taşıdığı değerlendirilirken, ekonomik ve teknolojik iş birliğinin örgütün yeni dönem gündeminde daha geniş yer bulacağı görüldü.

GÜVENLİK VE BÖLGESEL ÇATIŞMALAR GÜNDEMDEYDİ

Bişkek Zirvesi’nin en önemli gündem başlıklarından birini bölgesel güvenlik sorunları oluşturdu. Ortadoğu’daki gelişmeler, Ukrayna savaşı, enerji güvenliği ve küresel ticaret yollarının güvenliği liderlerin gündeminde yer aldı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da zirve kapsamında ülkesinin yaşadığı son gelişmelere ilişkin açıklamalarda bulundu. İran yönetimi, devam eden gerilimlerin diplomatik yollarla çözülmesine ilişkin tutumunu uluslararası kamuoyuna aktardı.

ŞİÖ liderlerinin ortak tutumunda, uluslararası sorunların tek taraflı yaklaşımlar yerine diplomatik mekanizmalar ve ülkeler arası iş birliğiyle çözülmesi gerektiği vurgusu öne çıktı.

ERDOĞAN’DAN PUTİN İLE KRİTİK TEMAS

Bişkek’teki zirvenin dikkat çeken diplomasi başlıklarından biri Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasındaki temaslar oldu.

İki lider, Türkiye ile Rusya arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra enerji alanındaki iş birliği ve bölgesel gelişmeleri değerlendirdi. Akkuyu Nükleer Güç Santrali başta olmak üzere iki ülke arasındaki ekonomik ve stratejik iş birliği alanları da görüşmelerin gündeminde yer aldı.

Erdoğan ve Putin’in, bölgesel gelişmeler konusunda diplomatik temasların sürdürülmesine önem verdiği belirtilirken, görüşme Ankara ile Moskova arasındaki yoğun diplomasi trafiğinin yeni halkalarından biri olarak değerlendirildi.

ALİYEV VE DİĞER LİDERLERLE GÖRÜŞMELER

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve kapsamında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile de bir araya geldi. Görüşmede Türkiye-Azerbaycan ilişkilerinin yanı sıra Güney Kafkasya’daki gelişmeler ve bölgesel iş birliği başlıklarının ele alındığı bildirildi.

Erdoğan’ın Bişkek temasları sırasında liderlerle gerçekleştirdiği görüşmeler, zirvenin yalnızca çok taraflı toplantılardan ibaret olmadığını ortaya koydu. Aynı masa etrafında bir araya gelen liderlerin ikili temasları, küresel ve bölgesel sorunların doğrudan ele alınmasına imkân sağladı.

Bişkek’te ayrıca Erdoğan, Putin ve Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko’nun bir araya geldiği üçlü temas da uluslararası basının dikkatini çekti.

ŞİÖ’NÜN KÜRESEL AĞIRLIĞI ARTIYOR

Şanghay İşbirliği Örgütü, kuruluşundan itibaren ağırlıklı olarak güvenlik ve bölgesel iş birliği ekseninde faaliyet yürütürken, son yıllarda ekonomik ilişkiler, ulaştırma koridorları, enerji, dijital teknolojiler ve yapay zekâ gibi alanlarda da daha geniş bir gündeme sahip oldu.

Örgütün geniş coğrafyası ve nüfus potansiyeli, ŞİÖ’yü uluslararası sistemde dikkate alınması gereken siyasi ve ekonomik platformlardan biri hâline getiriyor. Bu nedenle Bişkek Zirvesi’nde alınan kararlar, yalnızca üye ülkeleri değil, Avrupa’dan Asya-Pasifik’e uzanan geniş bir bölgeyi ilgilendiren gelişmeler olarak değerlendiriliyor.

Zirvenin ardından ŞİÖ dönem başkanlığının Pakistan’a geçmesi ve 2027’deki liderler toplantısının bu ülkede düzenlenmesi planlanıyor.

GÖZLER BİŞKEK SONRASI DİPLOMASİ TRAFİĞİNDE

Bişkek’te kabul edilen kararların ve liderler arasındaki ikili temasların önümüzdeki dönemde bölgesel diplomasiye nasıl yansıyacağı yakından izlenecek.

Özellikle Ortadoğu’daki gerilim, Ukrayna savaşı, enerji güvenliği ve uluslararası ticaret yollarına ilişkin gelişmeler, ŞİÖ üyesi ve ortak ülkeler arasındaki diplomatik trafiğin devam edeceğine işaret ediyor.

Bişkek Zirvesi, alınan kararların yanı sıra aynı gün içinde gerçekleşen yoğun liderler diplomasisiyle de geride kaldı. Bundan sonraki süreçte gözler, zirvede verilen mesajların sahadaki gelişmelere ve ülkeler arasındaki yeni iş birliği adımlarına nasıl yansıyacağına çevrildi.