28 Şubat’ta başlayan saldırılarla tırmanan ABD-İran geriliminde hem sahada hem diplomasi masasında kritik gelişmeler yaşanıyor. 

ABD Başkanı Donald Trump “savaşın sona çok yakın olduğunu” söylerken, Washington’da İran’a yönelik askeri yetkileri sınırlama girişimi reddedildi. 

Bölgesel aktörler ise olası yeni çatışma riskine karşı hazırlıklarını sürdürüyor.

28 ŞUBAT SALDIRILARI GERİLİMİ TIRMANDIRDI

PolitiKARS’ın ajanslardan derlediği bilgilere göre; ABD ile İran arasındaki kriz, 28 Şubat’ta başlayan karşılıklı saldırılarla yeni bir boyuta taşındı. Savaş sürecinde özellikle Ortadoğu’daki askeri üsler ve stratejik noktalar hedef alınırken, bölgede enerji hatları ve deniz ticareti de ciddi baskı altına girdi. Bu gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı başta olmak üzere kritik geçiş noktalarında askeri hareketlilik arttı.

TRUMP: “SAVAŞIN SONUNA ÇOK YAKLAŞTIK”

ABD Başkanı Donald Trump, yaptığı açıklamalarda İran ile yürütülen savaşın sona ermesine “çok yakın” olunduğunu ifade etti. Ancak sürecin henüz tamamlanmadığını vurgulayan Trump, ABD’nin bölgedeki askeri ve stratejik hedeflerini tam anlamıyla gerçekleştirmeden geri çekilmeyeceğini belirtti.

Trump, İran’ın nükleer kapasitesinin etkisiz hale getirilmesini temel öncelik olarak tanımlarken, bu hedef doğrultusunda askeri müdahalelerin kaçınılmaz olduğunu savundu. İran’ın nükleer silah elde etmesi halinde bölgedeki güç dengelerinin tamamen değişeceğini dile getiren Trump, “Buna izin veremezdik” ifadelerini kullandı.

ATEŞKES BELİRSİZ, MÜZAKERELER YOĞUN

Trump, İran ile ateşkesin uzatılmasına gerek kalmayabileceğini belirterek önümüzdeki günlerin “çok kritik gelişmelere sahne olacağını” söyledi. ABD yönetimi, bir anlaşma ihtimalini güçlü görse de sürecin iki farklı sonuçla bitebileceğini kabul ediyor.

ABD’li yetkililer, taraflar arasında çerçeve bir anlaşmanın şekillenmeye başladığını ifade ederken, detayların oldukça karmaşık olduğunu ve kısa sürede tamamlanamayacağını vurguluyor. Müzakerelerin Pakistan arabuluculuğunda sürdüğü, tarafların telefon diplomasisiyle temaslarını yoğunlaştırdığı belirtiliyor.

ABD SENATOSU’NDAN TRUMP’A DESTEK

Washington’da ise dikkat çekici bir siyasi gelişme yaşandı. ABD Senatosu, Başkan Trump’ın İran’a yönelik askeri operasyonlar için Kongre onayı almasını zorunlu kılacak yasa tasarısını reddetti. Oylama sonucunda çoğunluk, Trump’ın askeri yetkilerini sınırlamama yönünde tavır aldı.

Bu karar, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonlarının devam edebileceği şeklinde yorumlandı. Demokrat siyasetçiler savaşın hukuki dayanağını sorgularken, Cumhuriyetçiler ulusal güvenlik gerekçesiyle yönetimin yanında durdu.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA ABLUKA VE ENERJİ KRİZİ

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Hürmüz Boğazı’nda uygulanan ablukanın ilk 48 saatinde hiçbir geminin geçiş yapamadığını açıkladı. Bölgedeki gemilere geri dönmeleri yönünde uyarılar yapılırken, aksi durumda güç kullanılacağı bildirildi.

Abluka, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. İran petrolünün büyük bölümünün sevk edildiği hatların kesintiye uğraması, petrol fiyatlarında dalgalanma riskini artırdı. ABD Hazine Bakanlığı ise İran petrolü satın alan ülkelere dolaylı yaptırım uygulanabileceğini duyurdu.

İRAN’DAN SERT UYARI: TİCARETİ DURDURURUZ

İran cephesinden gelen açıklamalar, gerilimin halen yüksek olduğunu ortaya koydu. İranlı askeri yetkililer, ABD’nin deniz ablukasını sürdürmesi halinde Basra Körfezi, Umman Denizi ve Kızıldeniz’de ticareti tamamen engelleyebileceklerini açıkladı.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise sivillerin hedef alınmasını sert sözlerle eleştirerek, uluslararası hukukun ihlal edildiğini savundu. İran yönetimi, nükleer programın tamamen barışçıl olduğunu yineledi.

NETANYAHU: “HER SENARYOYA HAZIRIZ”

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD ile koordinasyon içinde olduklarını belirterek İran’a karşı hedeflerin örtüştüğünü ifade etti. Netanyahu, savaşın yeniden başlama ihtimaline karşı tüm senaryolara hazırlıklı olduklarını söyledi.

İsrail’in aynı zamanda Lübnan ile müzakere yürüttüğünü açıklayan Netanyahu, Hizbullah’a karşı yürütülen operasyonların sürdüğünü ve kalıcı bir güvenlik düzeni hedeflediklerini dile getirdi.

AVRUPA CEPHESİNDEN MESAFE: “BU BİZİM SAVAŞIMIZ DEĞİL”

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ülkesinin İran’a yönelik olası bir savaşa katılmayacağını net bir şekilde açıkladı. Starmer, ulusal çıkarların böyle bir müdahaleyi gerektirmediğini belirterek, İngiltere’nin askeri olarak sürece dahil olmayacağını söyledi.

BÖLGESEL DİPLOMASİ HAREKETLİ

Pakistan, Türkiye ve Mısır gibi ülkeler arabuluculuk rolü üstlenirken, diplomatik trafik hız kazandı. Pakistan Genelkurmay Başkanı’nın Tahran ziyareti, müzakerelerin yeni turuna hazırlık olarak değerlendirildi.

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Hürmüz Boğazı ile ilgili temasların sürdüğünü belirterek sürecin yakından takip edildiğini açıkladı.

ANLAŞMA UMUDU VE SAVAŞ RİSKİ BİRLİKTE

Tüm bu gelişmeler, ABD-İran hattında hem anlaşma ihtimalinin güçlendiğini hem de çatışmanın yeniden alevlenme riskinin sürdüğünü gösteriyor. Taraflar bir yandan diplomasi kanallarını açık tutarken, diğer yandan askeri hazırlıklarını artırıyor.

Önümüzdeki günlerin, savaşın sona erip ermeyeceğini ya da yeni bir aşamaya geçip geçmeyeceğini belirleyecek kritik bir döneme işaret ettiği değerlendiriliyor.