Avrupa Birliği, ABD, İran, Pakistan ve Ortadoğu hattında diplomatik hareketlilik hız kazandı. 

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, uluslararası hukuk tartışmaları, İsrail-Lübnan görüşmeleri ve ABD’nin bölgesel güvenlik politikaları küresel gündemin merkezine yerleşti. 

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa “abluka çözüm değildir” mesajı verirken, Washington-Tahran hattında müzakere trafiği dikkat çekti.

COSTA: “ABLUKA ÇÖZÜM DEĞİL, ULUSLARARASI HUKUK ESASTIR”

Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa, Birleşik Arap Emirlikleri ziyareti sırasında yaptığı açıklamalarda Hürmüz Boğazı ve bölgesel krizlere ilişkin net mesajlar verdi.

Costa, özellikle deniz taşımacılığı ve enerji akışını etkileyen gerilimlere değinerek, “Abluka asla çözüm değildir. Bir abluka, başka ablukalarla çözülmez” ifadelerini kullandı.

AB yetkilisi, çözümün ancak uluslararası hukuk ve çok taraflı diplomasi ile mümkün olabileceğini belirterek, Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünün korunması gerektiğini vurguladı. Costa ayrıca İngiltere ve Fransa öncülüğünde yürütülen 80 ülkelik girişimlere atıfta bulunarak, geniş bir uluslararası koalisyon çağrısını yineledi.

ABD ELEŞTİRİLERİNE YANIT: “DOĞRU YOL ÇOK TARAFLILIKTIR”

ABD Başkanı Donald Trump’ın Avrupa Birliği’ni yeterince güçlü hareket etmemekle eleştirmesine de yanıt veren Costa, Avrupa’nın çizgisinin doğru olduğunu savundu.

Costa, “Doğru yol, bu meseleyi uluslararası hukuka tam saygı ve çok taraflılık çerçevesinde ele almaktır” dedi.

BM TIKANIKLIĞI VE ÇİN-RUSYA VETOLARI

Costa, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki tıkanıklığa da dikkat çekerek, Çin ve Rusya’nın vetolarının küresel çözüm süreçlerini zorlaştırdığını ifade etti.

AB Konseyi Başkanı, tüm aktörlerle temas halinde olduklarını belirterek, uluslararası sorunların yeni yaptırımlar veya ablukalarla değil, BM çatısı altında çözülmesi gerektiğini söyledi.

ÇİN’E DİPLOMATİK ÇAĞRI

Açıklamalarında Çin’e özel bir yer ayıran Costa, Pekin yönetiminin enerji piyasalarındaki kırılganlık nedeniyle sürece yapıcı katkı sunabileceğini dile getirdi.

Costa, Çin’in İran üzerinde etkili olabileceğini ve tarafları müzakere masasına yönlendirebileceğini ifade ederek, diplomatik çözüm beklentisini açıkça ortaya koydu.

LÜBNAN VE ORTADOĞU’DA GÜVENLİK DOSYASI

Costa, Lübnan’a ilişkin değerlendirmelerinde Avrupa Birliği’nin Lübnan ordusuna destek verdiğini ve ülkeye insani yardım sağladığını açıkladı.

Lübnan’ın egemenliği ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi gerektiğini vurgulayan Costa, İsrail’in meşru müdafaa hakkının bulunduğunu ancak bu hakkın uluslararası hukuk çerçevesinde kullanılması gerektiğini belirtti.

Costa ayrıca İsrail-Lübnan hattındaki gerilimlerin kalıcı bir barış süreciyle çözülmesi gerektiğini ifade etti.

ABD-İRAN MÜZAKERE TRAFİĞİ VE BÖLGESEL GERİLİM

TRUMP: “ÖNÜMÜZDEKİ GÜNLERDE GELİŞME OLABİLİR”

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamada sürecin kritik bir aşamaya geldiğini söyledi.

Trump, “Önümüzdeki iki gün içinde bir şeyler olabilir” ifadeleriyle diplomatik süreçte kısa vadede gelişme yaşanabileceğine işaret etti. Görüşmelerin ikinci turunun Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılabileceği de gündeme geldi.

VANCE: “TOP İRAN’DA, BÜYÜK ANLAŞMA MÜMKÜN”

ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran ile yürütülen müzakerelere ilişkin değerlendirmesinde, anlaşma ihtimalinin tamamen Tahran’ın atacağı adımlara bağlı olduğunu söyledi.

Vance, “Topun İran’da olduğunu düşünüyorum. Gerçekten büyük bir anlaşma yapılabilir, ancak bir sonraki adımı atmak İranlılara bağlı” ifadelerini kullandı.

ABD’nin temel taleplerini de sıralayan Vance, İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sonlandırması ve nükleer silah geliştirmeyeceğine dair kesin taahhüt vermesi gerektiğini vurguladı.

PAKİSTAN BAŞBAKANI ŞERİF’TEN YOĞUN DİPLOMASİ TURU

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in, bölgesel gelişmelerin yoğunlaştığı bir dönemde Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye’yi kapsayan bir ziyaret programı gerçekleştireceği açıklandı.

Şerif’in ilk durağının Suudi Arabistan olacağı, ardından Katar’a geçeceği ve son olarak Türkiye’yi ziyaret edeceği bildirildi. Görüşmelerin ana gündeminde ABD-İran müzakereleri ve bölgesel güvenlik başlıklarının yer alması bekleniyor.

ABD’DEN KATAİB HİZBULLAH LİDERİNE 10 MİLYON DOLARLIK ÖDÜL

ABD, Irak’ta faaliyet gösteren Kataib Hizbullah yapılanmasına yönelik yeni bir adım atarak Genel Sekreter Ahmet el-Hamidavi hakkında bilgi sağlayanlara 10 milyon dolara kadar ödül verileceğini duyurdu.

ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada, söz konusu ödülün el-Hamidavi’nin yeri veya faaliyetleri hakkında bilgi veren kişiler için geçerli olduğu belirtildi.

Washington yönetimi, örgütü İran destekli bir yapı olarak tanımlarken, ABD hedeflerine yönelik saldırılar ve sivillere zarar veren eylemlerle ilişkilendirdi.

İSRAİL-LÜBNAN GÖRÜŞMELERİNDE TARİHİ ADIM

İsrail ile Lübnan arasında uzun yıllar sonra gerçekleşen doğrudan görüşmeler ABD’nin başkenti Washington’da başladı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun ev sahipliğinde yapılan toplantıda, ateşkes süreci, Hizbullah’ın silahsızlandırılması ve kalıcı barış ihtimali ele alındı.

Rubio, görüşmelerin kolay olmayacağını ancak kalıcı bir barış çerçevesi oluşturulması için önemli bir fırsat bulunduğunu ifade etti.

İTALYA-İSRAİL GERİLİMİNDE SAVUNMA ANLAŞMASI KRİZİ

Avrupa’da dikkat çeken bir diğer gelişme ise İtalya’dan geldi. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, İsrail ile yapılan savunma anlaşmasının otomatik yenilenmesinin askıya alındığını açıkladı.

Kararın, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimin artmasının ardından geldiği belirtildi. İtalya’nın bu adımı, Avrupa-İsrail ilişkilerinde yeni bir kırılma olarak değerlendiriliyor.

İRAN: “SAVAŞLARIN MALİYETİ 270 MİLYAR DOLAR”

İran hükümeti, ABD ve İsrail saldırılarının ülkeye verdiği ekonomik zararın yaklaşık 270 milyar dolar olduğunu açıkladı.

Açıklamada, bu rakamın ön tahminlere dayandığı ve nihai maliyetin daha da artabileceği ifade edildi. İran, aynı zamanda savaş tazminatı konusunun müzakerelerin önemli başlıklarından biri olduğunu duyurdu.

GENEL DEĞERLENDİRME

Küresel diplomasi hattında aynı anda çok sayıda kriz ve müzakere süreci yürütülüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim enerji güvenliğini tehdit ederken, ABD-İran görüşmeleri yeni bir anlaşma ihtimalini gündemde tutuyor. Avrupa Birliği ise uluslararası hukuk ve çok taraflı diplomasi vurgusuyla sürece denge unsuru olmaya çalışıyor.

Ortadoğu’da İsrail-Lübnan hattındaki temaslar ve İran’a yönelik ekonomik-siyasi baskılar ise bölgedeki tansiyonun kısa vadede düşmeyeceğine işaret ediyor.