İsrail ve ABD’nin saldırılarında hayatını kaybeden İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in yerine oğlu Müçteba Hamaney seçildi. 

Tahran’da liderlik değişimi yaşanırken, ABD ve İsrail’in geniş çaplı askeri operasyonları, İran’ın misillemeleri ve Körfez ülkelerinin hedef alınması Ortadoğu’da krizi yeni bir aşamaya taşıdı. 

Avrupa’dan gelen askeri ve diplomatik hamleler, çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşme ihtimalini daha da artırdı.

İRAN’DA YENİ DÖNEM: UZMANLAR MECLİSİ KARARINI VERDİ

PolitiKARS’ın haber sitelerinden derlediği bilgilere göre; İsrail ve ABD’nin İran’a yönelik saldırılarının ilk gününde hayatını kaybeden İran İslam Cumhuriyeti’nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in yerine oğlu Müçteba Hamaney getirildi. İran Anayasası uyarınca dini lideri seçme yetkisine sahip Uzmanlar Meclisi, yeni “Rehber” olarak Müçteba Hamaney’i belirledi.

Kararın, rejimin en güçlü askeri unsurlarından İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun etkisi altında alındığı iddia edildi. Tahran yönetimi henüz resmi bir doğrulama yapmazken, kararın güvenlik gerekçesiyle yüz yüze değil, uzaktan yürütülen toplantılar sonucunda alındığı bildirildi.

Uzmanlar Meclisi’nin Kum’daki binasının, lider seçiminin yapılacağı gün hedef alındığı İran devlet medyası tarafından doğrulandı. Yetkililer, binanın saldırıdan önce tahliye edildiğini ve can kaybı yaşanmadığını açıkladı. Muhalif çevreler ise saldırıyı, seçim sürecine doğrudan müdahale olarak yorumladı.

MÜÇTEBA HAMANEY’İN PROFİLİ VE GÜÇ DENGESİ

1969 doğumlu Müçteba Hamaney, Kum’daki dini eğitim çevrelerinde yetişti. Resmi bir kamu görevi bulunmamasına karşın, özellikle Devrim Muhafızları ve Besic yapılanmasıyla güçlü bağlara sahip olduğu uzun süredir dile getiriliyordu.

2009’daki Yeşil Hareket protestolarının bastırılmasında perde arkasında etkili olduğu yönündeki iddialar, reformist kesimlerde tepki toplamıştı. Son yıllarda “Ayetullah” unvanını alması, dini liderliğe giden yolda önemli bir adım olarak değerlendirilmişti.

Tahran’da liderlik değişimi, yalnızca dini bir makamın devri olarak değil, aynı zamanda askeri ve siyasi güç dengelerinin yeniden şekillenmesi olarak görülüyor. Devrim Muhafızları’nın artan ağırlığı, yeni dönemin daha güvenlikçi bir çizgide ilerleyebileceği yorumlarına yol açıyor.

ABD’DEN GENİŞ ÇAPLI OPERASYON: “PLANIN ÖNÜNDEYİZ”

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, İran’a karşı yürütülen “Epic Fury” operasyonunda 100 saat dolmadan yaklaşık 2 bin hedefin vurulduğunu açıkladı. Cooper, İran’ın hava savunma kapasitesinin ciddi şekilde zayıflatıldığını, yüzlerce balistik füze, fırlatma rampası ve insansız hava aracının imha edildiğini söyledi.

Operasyona 50 binden fazla asker, 200 savaş uçağı ve iki uçak gemisinin katıldığı belirtilirken, B-2, B-1 ve B-52 bombardıman uçaklarının İran’ın derinliklerindeki füze tesislerini hedef aldığı kaydedildi. İran donanmasına ait 17 geminin imha edildiği, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’nda İran’a ait operasyonel gemi kalmadığı öne sürüldü.

Cooper, ABD ve İsrail’in İran hava sahasında üstünlük sağladığını savunarak, operasyonun planlanan takvimin önünde ilerlediğini ifade etti.

İRAN’DAN MİSİLLEME: KÖRFEZ ÜSLERİ HEDEFTE

İran’ın karşılık olarak 500’den fazla balistik füze ve 2 binden fazla İHA fırlattığı bildirildi. Katar Savunma Bakanlığı, iki balistik füzeden birinin ABD’nin kullandığı El-Udeid Hava Üssü’ne isabet ettiğini, ancak can kaybı yaşanmadığını açıkladı.

Suudi Arabistan, Riyad’ın güneyindeki Al-Kharj bölgesine yönelik iki seyir füzesinin ve dokuz İHA’nın imha edildiğini duyurdu. Kuveyt’te ise hava savunma sistemlerince vurulan bir füzenin enkazı bir konuta düştü; 11 yaşındaki bir kız çocuğu hayatını kaybetti, dört kişi yaralandı.

Körfez ülkelerindeki askeri üslerin ve enerji altyapısının hedef alınması, bölgesel güvenlik riskini artırdı.

İSRAİL’DEN NÜKLEER TESİS HAMLESİ

İsrail Savunma Kuvvetleri, İran’a ait gizli “Minzadehei” nükleer tesisinin vurulduğunu duyurdu. Açıklamada, tesisin nükleer silah geliştirme sürecinde kritik rol oynadığı iddia edildi.

İsrail, İran ve Lübnan’daki yüzlerce hedefin eş zamanlı vurulduğunu, yaklaşık 300 füze rampasının etkisiz hale getirildiğini açıkladı. Lübnan’da Hizbullah’a ait yaklaşık 60 hedefin hedef alındığı bildirildi. Lübnan basınına göre son saldırılarda en az 10 kişi yaşamını yitirdi, 14 kişi yaralandı.

UAEA: “NÜKLEER BOMBA KANITI YOK, ANCAK ENDİŞE VAR”

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, İran’ın nükleer bomba ürettiğine dair kanıt bulunmadığını yineledi. Ancak silah yapımına yakın düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun ve denetimlere tam erişim verilmemesinin ciddi endişe kaynağı olduğunu belirtti.

Ajansın önceki raporlarına atıfta bulunan Grossi, İran’ın güvence denetimi sorunlarını çözmemesi halinde nükleer programın tamamen barışçıl olduğuna dair güvence verilemeyeceğini ifade etti.

AVRUPA’DAN ASKERİ VE DİPLOMATİK HAMLELER

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, uçak gemisi Charles de Gaulle ve eşlik eden savaş gemilerine Akdeniz’e hareket emri verdi. Languedoc fırkateyni Kıbrıs açıklarına sevk edilirken, hava savunma unsurları ve Rafale savaş uçakları da devreye alındı.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Akrotiri Üssü’ne yönelik İHA saldırısının ardından HMS Dragon hava savunma destroyerinin bölgeye gönderileceğini açıkladı.

Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise askeri saldırıların risk taşıdığını vurgulayarak, İran konusunda “ertesi gün planı” oluşturulması gerektiğini ifade etti.

ABD VE İRAN ARASINDA SERT SÖYLEM

ABD Başkanı Donald Trump, 9 binden fazla ABD yurttaşının Ortadoğu’dan tahliye edildiğini açıkladı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise İran’a yönelik saldırıların kapsam ve yoğunluğunun artacağını belirterek, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına izin verilmeyeceğini söyledi.

Rubio’nun açıklamaları, çatışmanın önümüzdeki günlerde daha da şiddetlenebileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.

BÖLGESEL SAVAŞ RİSKİ

İran Devrim Muhafızları, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi sınırları içinde 30 İHA ile operasyon düzenlediklerini açıkladı. İsrail ordusu ise İran’daki hedeflere yönelik yeni ve geniş çaplı bir saldırı dalgası başlattığını duyurdu.

Körfez’de enerji güvenliği, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiği ve nükleer tesislere yönelik iddialar, krizi yalnızca iki ülke arasındaki bir çatışma olmaktan çıkararak küresel boyuta taşıyor.

Liderlik değişimiyle sarsılan Tahran yönetimi, yoğun askeri baskı altında yeni bir döneme girerken; ABD, İsrail ve Avrupa ülkelerinin askeri hazırlıkları, Ortadoğu’da uzun soluklu ve çok aktörlü bir kriz ihtimalini güçlendiriyor. Diplomatik kanalların zayıfladığı bir tabloda, bölgenin geleceği belirsizliğini koruyor.