Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen kamuoyunda “12’inci Yargı Paketi” olarak bilinen kanunla, yargı sisteminin işleyişine yönelik birçok alanda kapsamlı düzenlemeler hayata geçirildi.

Yargılamaların daha hızlı sonuçlandırılması, idari ve adli yargı süreçlerinin etkinleştirilmesi ile bilirkişilik, noterlik ve ceza muhakemesine ilişkin çok sayıda değişiklik yasalaştı.

Cumhurbaşkanı’nın onayının ardından Resmi Gazete’de yayımlanacak düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte uygulamada yeni bir dönemin başlaması bekleniyor.

12’İNCİ YARGI PAKETİ YASALAŞTI

PolitiKARS’ın haber kaynakları ve ajanslardan derlediği bilgilere göre; kamuoyunda “12’nci Yargı Paketi” olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilerek yasalaştı. Genel Kurul’daki oylamada 285 milletvekili oy kullanırken, teklif 217 kabul oyuna karşılık 68 ret oyuyla kabul edildi. Düzenleme, İcra ve İflas Kanunu, Noterlik Kanunu, Danıştay Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu, Adli Tıp Kurumu Kanunu ile Hakimler ve Savcılar Kanunu başta olmak üzere birçok kanunda değişiklik öngörüyor.

İCRA VE İFLAS HUKUKUNDA YENİ DÜZENLEMELER

Yasayla birlikte ortaklığın satış yoluyla giderilmesine ilişkin uygulamalarda önemli değişikliklere gidildi. Buna göre, miras yoluyla edinilen ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin ortak olmadığı taşınmazlarda ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde yapılacak ilk açık artırma yalnızca malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu uygulama sadece bir kez uygulanacak.

Elektronik satış portalındaki ilanlara ilişkin hükümler de yeniden düzenlendi. Satışı talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklı, artırma süresinin sona ermesinden önceki iş günü mesai bitimine kadar icra dairesine başvurması halinde, alacağının teminatı karşıladığı tutar kadar teminat yatırmaktan muaf tutulacak. Hazine ise açık artırmalarda teminat gösterme yükümlülüğünden muaf olmaya devam edecek.

Elektronik ortamda verilecek tekliflere ilişkin asgari tutarlar da yeniden belirlendi. Buna göre haczedilen mallarda teklifin muhammen bedelin en az yüzde 50’sini aşması gerekecek. Ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde yalnızca mirasçılar arasında yapılacak ilk artırmada ise teklifin muhammen bedelin yüzde 100’ünü karşılaması şartı aranacak. İkinci artırmada yeniden yüzde 50 sınırı uygulanacak. Ayrıca teklifin, satış isteyen alacaklının rüçhanlı alacakları ile satış ve paylaştırma giderlerini de karşılaması gerekecek.

İhale bedelini süresi içinde yatırmayan en yüksek teklif sahibine ilişkin yaptırımlar da ağırlaştırıldı. Teminat iade edilmeyecek, öncelikle satış giderleri karşılanacak, kalan tutar hak sahiplerine dağıtılacak. İhale bedelini yatırmayan kişiye ayrıca teklif ettiği bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanacak ve bu ceza Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilecek.

NOTERLİK HİZMETLERİNDE DİJİTAL DÖNÜŞÜM

Noterlik Kanunu’nda yapılan değişikliklerle noterlik evraklarının denetlenmesine ilişkin usuller yeniden düzenlendi. Mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, Cumhuriyet başsavcılıkları ve yetkili resmi kurumlar tarafından istenen noterlik evraklarının elektronik ortamda güvenli elektronik imza ile gönderilebilmesine imkan tanındı.

Elektronik gönderimin mümkün olmadığı durumlarda ise noter, evrakın aslını uygun şekilde onaylayarak ilgili makama teslim edecek. Bu işlemler için yevmiye numarası verilmeyecek; posta ve yol giderleri dışında herhangi bir harç, vergi veya değerli kağıt bedeli alınmayacak. Böylece noterlik işlemlerinin daha hızlı ve dijital ortamda yürütülmesi hedefleniyor.

DANIŞTAY VE İDARİ YARGIDA YENİ DÖNEM

Kanunla Danıştay’ın teşkilat yapısına ilişkin geçiş süreci de uzatıldı. Buna göre, Danıştay’daki daire sayısının 10’a düşürülmesine yönelik sürenin sona ereceği tarih dört yıl ertelenerek 23 Temmuz 2030’a uzatıldı. Boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesine ilişkin uygulama da aynı tarihe kadar devam edecek.

İdare mahkemelerinde tek hakim tarafından görülebilecek davaların kapsamı da genişletildi. Düzenleyici işlemler dışında kalan ve belirlenen parasal sınırı aşmayan iptal ve tam yargı davaları ile öğrenci işlemleri, bazı disiplin cezaları, kamu görevlilerine ilişkin belirli idari işlemler ve çeşitli sosyal yardım uyuşmazlıkları tek hakim tarafından karara bağlanabilecek.

Vergi mahkemelerinde de belirlenen parasal sınırın altında kalan davalar tek hakim tarafından sonuçlandırılacak. Düzenlemeyle mahkemelerin iş yükünün azaltılması ve yargılamaların hızlandırılması amaçlanıyor.

İSTİNAF VE TEMYİZ SİSTEMİNDE DEĞİŞİKLİK

İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda yapılan değişikliklerle bölge idare mahkemelerine daha geniş yetkiler tanındı. Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesinin kararını hukuka uygun bulduğu halde gerekçesini eksik veya hatalı görmesi durumunda gerekçeyi düzelterek istinaf başvurusunu reddedebilecek.

Ayrıca usule ilişkin eksikliklerin giderilmesine yönelik yeni hükümler getirildi. Keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma yapılması gerekirken bunlar gerçekleştirilmeden verilen kararlar bakımından bölge idare mahkemesi gerekli işlemleri kendisi tamamlayarak karar verebilecek.

Temyiz sisteminde de parasal sınırlar yeniden düzenlenirken, bazı davalarda temyiz yoluna başvuru imkanları daraltıldı. Böylece Danıştay’ın önüne gelen dosya sayısının azaltılması ve yüksek mahkemenin daha önemli uyuşmazlıklara yoğunlaşması hedefleniyor.

ADLİ TIP KURUMU’NDA UZMANLIK ŞARTLARI GÜNCELLENDİ

Adli Tıp Kurumu Kanunu’nda yapılan değişiklikle ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanacak kişiler için uzmanlık ve akademik yeterlilik şartları yeniden belirlendi. Başkan ve üyeler ile grup başkanlarının görev süresi dört yıl olarak düzenlenirken, yeni görevlendirme yapılıncaya kadar mevcut yöneticilerin görevlerine devam edebilmesine imkan tanındı.

HAKİM VE SAVCI YARDIMCILARININ EĞİTİMİ YENİDEN DÜZENLENDİ

Hakimler ve Savcılar Kanunu’nda yapılan değişiklikle hakim ve savcı yardımcılarının eğitim sistemi Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda yeniden yapılandırıldı. Eğitim programlarında anayasa hukuku, insan hakları, ceza hukuku, özel hukuk, idare hukuku, vergi hukuku, usul hukuku, duruşma yönetimi, karar yazımı ve uluslararası hukuk gibi alanlara yer verilecek.

Yazılı ve sözlü sınavların kapsamı da ayrıntılı şekilde düzenlenirken, adayların yalnızca hukuki bilgileri değil, temsil kabiliyetleri, muhakeme yetenekleri ve iletişim becerileri de değerlendirilecek.

BİLİRKİŞİLİK UYGULAMASINA DİSİPLİN DÜZENLEMESİ

Kanunla hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulması disiplin yaptırımı kapsamına alındı. Bu tür durumlarda ilgili hakim veya savcı hakkında uyarma cezası uygulanabilecek. Düzenleme ile bilirkişilik kurumunun yalnızca teknik uzmanlık gerektiren alanlarda kullanılmasının sağlanması hedefleniyor.

YARGIDA HIZ VE DİJİTALLEŞME HEDEFLENİYOR

12’nci Yargı Paketi ile birlikte icra işlemlerinden noterlik hizmetlerine, idari yargıdan hakim ve savcı yardımcılığı sistemine kadar birçok alanda uygulamayı doğrudan etkileyecek değişiklikler hayata geçirildi. Düzenlemeyle yargı süreçlerinin hızlandırılması, dijital uygulamaların yaygınlaştırılması, mahkemelerin iş yükünün azaltılması ve vatandaşların adalet hizmetlerine daha etkin erişiminin sağlanması amaçlanıyor. Uygulamanın sonuçları ise kanunun yürürlüğe girmesiyle birlikte yargı pratiğinde ortaya çıkacak.