İstanbul Sanayi Odası’nın açıkladığı 2025 yılı İSO 500 araştırmasında Tüpraş, 698,8 milyar liralık üretimden satışla Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu oldu.

Ford Otomotiv ve Star Rafineri ilk üç sıradaki yerlerini korurken, TUSAŞ ve Aselsan’ın yükselişi savunma sanayindeki dönüşümün dikkat çeken göstergeleri arasında yer aldı.

Araştırma sonuçları, yüksek finansman maliyetlerinin baskısına rağmen sanayi üretimi, ihracat ve AR-GE yatırımlarında büyümenin sürdüğünü ortaya koydu.

TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK SANAYİ KURULUŞLARI BELLİ OLDU

İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından 1968 yılından bu yana hazırlanan ve Türkiye sanayisinin en kapsamlı değerlendirmelerinden biri olarak kabul edilen “Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu Araştırması”nın 2025 yılı sonuçları açıklandı. İstanbul’da düzenlenen toplantıda kamuoyuyla paylaşılan araştırma, üretimden satış rakamları üzerinden Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşlarını ortaya koydu.

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan’ın ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıda, sanayinin mevcut görünümü, üretim performansı, ihracat kapasitesi ve sektörlerin ekonomik gelişmelere karşı gösterdiği direnç de değerlendirildi.

ZİRVEDE DEĞİŞİKLİK YAŞANMADI

PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; 2025 yılında da listenin zirvesinde Tüpraş yer aldı. Şirket, 698,8 milyar liralık üretimden satış rakamıyla Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu unvanını korudu.

Tüpraş’ı 538,3 milyar lira ile Ford Otomotiv takip ederken, Star Rafineri ise 327,9 milyar liralık üretimden satışla üçüncü sırada yer aldı. Böylece listenin ilk üç sırasında geçen yıla göre herhangi bir değişiklik yaşanmadı.

İlk sıralardaki istikrar sürerken, listenin devamında yaşanan yükseliş ve gerilemeler sanayideki dönüşümün önemli işaretleri olarak değerlendirildi.

SAVUNMA SANAYİ YÜKSELİŞİNİ SÜRDÜRÜYOR

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri savunma sanayi şirketlerinin ilk 10 içerisindeki yükselişi oldu. TUSAŞ, 140,9 milyar liralık üretimden satışla 7’nci sıraya yükselirken, Aselsan da 130,2 milyar liralık performansıyla 9’uncu sırada yer aldı.

Bir önceki yıl 11’inci sırada bulunan TUSAŞ’ın ilk 10’a yükselmesi ve Aselsan’ın 17’nci sıradan 9’unculuğa çıkması, savunma sanayindeki büyümenin üretim rakamlarına da güçlü şekilde yansıdığını gösterdi.

İSO tarihinde ilk kez iki savunma sanayi kuruluşunun aynı anda ilk 10 içerisinde yer alması ise sektör açısından ayrı bir önem taşıdı.

İLK 10’DA HANGİ ŞİRKETLER VAR?

Araştırmaya göre Türkiye’nin en büyük 10 sanayi kuruluşu şu şekilde sıralandı:

• 1’inci Tüpraş, 
• 2’nci Ford Otomotiv
• 3’üncü Star Rafineri
• 4’üncü Oyak-Renault
• 5’inci Toyota Otomotiv
• 6’ncı Arçelik
• 7’nci TUSAŞ
• 8’inci Türkiye Petrolleri A.O.
• 9’uncu Aselsan
• 10’uncu Mercedes-Benz Türk

Listede Türkiye Petrolleri A.O. ve Mercedes-Benz Türk’ün yeniden ilk 10 içerisine girmesi de dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.

SANAYİCİLERİN GÜNDEMİNDE FİNANSMAN VAR

İSO Başkanı Erdal Bahçıvan, araştırma sonuçlarını değerlendirirken sanayicilerin en önemli sorunlarından birinin yüksek finansman maliyetleri olduğunu söyledi. Son iki yıldır yüksek seviyelerde seyreden faiz oranlarının üretimden yatırıma kadar birçok alanda baskı oluşturduğunu belirten Bahçıvan, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin bu süreçten daha fazla etkilendiğini ifade etti.

Bahçıvan, kredi maliyetlerini artıran uygulamaların ve ihracat kredilerine erişimi zorlaştıran unsurların yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini vurgulayarak, üretim gücünün korunmasının ekonomik büyüme açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekti.

İHRACAT VE AR-GE GÖSTERGELERİ OLUMLU SİNYAL VERDİ

Araştırmada sanayi kuruluşlarının ihracat performansındaki artış da öne çıktı. İSO 500 şirketlerinin toplam ihracatı yüzde 8,4 artış göstererek 104,7 milyar dolara ulaştı. Bu tablo, Türk sanayisinin küresel pazarlardaki etkinliğini koruduğunu ortaya koydu.

Bunun yanında AR-GE harcaması yapan firma sayısındaki yükseliş ve toplam AR-GE harcamalarındaki artış da dikkat çekti. Yüksek teknoloji yoğunluklu üretimin toplam sanayi içerisindeki payının yüzde 7,6 seviyesine yükselmesi, teknoloji odaklı dönüşümün sürdüğünü gösteren önemli göstergeler arasında yer aldı.

SANAYİDE DÖNÜŞÜM SÜRECİ DEVAM EDİYOR

2025 yılı İSO 500 araştırması, geleneksel ve emek yoğun sektörlerdeki zorlukların devam ettiğini ortaya koyarken, savunma sanayi, yüksek teknoloji ve katma değerli üretim alanlarında büyümenin hız kazandığını gösterdi.

Açıklanan veriler, Türk sanayisinin üretim, ihracat ve teknoloji yatırımlarındaki kapasitesini koruduğunu ortaya koyarken, finansman koşulları ve küresel ekonomik gelişmelerin sektör üzerindeki etkilerinin önümüzdeki dönemde de yakından izleneceğine işaret ediyor.