ABD Yüksek Mahkemesi, Donald Trump’ın ulusal acil durum yetkisine dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifelerini 6’ya karşı 3 oyla iptal etti. 

Kararda, başkanın yetkisini aştığı vurgulandı. Trump ise hükmü “utanç verici” sözleriyle eleştirdi.

YÜKSEK MAHKEME’DEN TARİFE KARARI

ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın ticaret politikalarının merkezinde yer alan gümrük tarifelerine ilişkin kritik bir karara imza attı. Mahkeme, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na dayanarak yürürlüğe koyduğu geniş kapsamlı tarifelerin hukuka aykırı olduğuna hükmetti.

6’ya karşı 3 oyla alınan kararda, söz konusu yasanın başkana ithalatı düzenleme yetkisi tanıdığı ancak doğrudan gümrük tarifesi koyma yetkisi vermediği belirtildi. Böylece alt mahkemenin “yetki aşımı” tespiti de onanmış oldu.

Kararın, küresel ekonomi ve ABD’nin ticaret politikası açısından önemli sonuçlar doğurması bekleniyor. Trump yönetiminin birçok ülkeyle yürüttüğü uzun müzakereler sonucu kurduğu yeni ticari dengelerin ve şirketleri ABD’ye yatırım yapmaya yönlendirme stratejisinin bu karardan etkilenebileceği değerlendiriliyor.

“BU KAPSAMDA TARİFELERİN SÖZÜ BİLE EDİLEMEZ”

Kararın gerekçesini kaleme alan Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts, yasa metnine atıf yaparak dikkat çekici ifadeler kullandı. Roberts, Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’nın yarım asırlık uygulama sürecinde hiçbir başkanın bu yasaya dayanarak gümrük tarifesi koymadığını vurguladı.

Roberts, “Yasanın yürürlükte olduğu süre boyunca bu yönde bir uygulama görülmemiştir. Bunun ötesinde, bu ölçekte ve kapsamda tarifelerin sözü bile edilemez” değerlendirmesinde bulundu. Kararda, tarihsel bir emsal bulunmamasının ve başkanın ileri sürdüğü geniş yetkilerin birlikte ele alındığında tarifelerin anayasal sınırları aştığı sonucuna varıldığı ifade edildi.

30 MİLYAR DOLARLIK GELİR BELİRSİZLİĞİ

Mahkeme kararı, tarifeler yoluyla elde edildiği belirtilen aylık yaklaşık 30 milyar dolarlık ek gelirin iade edilip edilmeyeceğine ilişkin bir hüküm içermedi. Bu başlıkta hukuki ve mali tartışmaların sürmesi bekleniyor.

Kararın ardından finans piyasalarında da hareketlilik yaşandı. Tarifeler konusundaki belirsizlik nedeniyle baskı altında olan ABD borsa endeksleri, iki haftadan uzun sürenin en güçlü yükselişini kaydetti. ABD doları değer kaybederken, hazine tahvillerinin getirilerinde sınırlı artış görüldü.

TRUMP: “KARAR UTANÇ VERİCİ”

Donald Trump, kararı Beyaz Saray’da eyalet valilerine hitap ettiği sırada öğrendi. ABD basınına göre kendisine iletilen notun ardından tepki gösteren Trump, Yüksek Mahkeme’nin hükmünü “utanç verici” olarak nitelendirdi.

Trump daha önce yaptığı açıklamalarda, gümrük tarifelerinin Amerikan ekonomisini koruduğunu savunmuş ve “Gümrük tarifeleri olmasaydı herkes iflas ederdi. Tüm ülke iflas ederdi” ifadelerini kullanmıştı. Ulusal güvenlik gerekçesiyle bu adımı atma hakkına sahip olduğunu dile getiren Trump, tarifeler sayesinde otomotiv sektörünün ABD’ye geri döndüğünü ve 18 trilyon doları aşan yatırımın güvence altına alındığını öne sürmüştü.

SİYASİ TEPKİLER VE ANAYASAL TARTIŞMA

Karar, Demokrat Partili siyasetçiler ve iş dünyasının çeşitli temsilcileri tarafından memnuniyetle karşılandı. Cumhuriyetçi Parti cephesinde ise hükmün ABD’nin haksız ticaretle mücadelesine zarar verdiği yönünde eleştiriler dile getirildi.

ABD Anayasası’na göre vergi ve gümrük tarifesi koyma yetkisi Kongre’ye ait. Trump, tarifeleri uygularken Kongre onayı aramamış ve acil durumlarda ticareti düzenleme yetkisi tanıyan yasaya dayanmıştı. Beyaz Saray daha önce yaptığı açıklamada, olası bir iptal kararına karşı başkanın alternatif yasal yetkilere başvurabileceğini duyurmuştu.

Yüksek Mahkeme’nin kararı, yalnızca Trump’ın ticaret stratejisini değil, ABD’de yürütme organının yetki sınırlarını da yeniden tartışmaya açmış görünüyor.