DEM Parti Grup Başkanvekili ve Kars Milletvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, diyabetle yaşayan yurttaşların sağlık ve sosyal haklarına ilişkin sorunları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşıdı.

Beş bakanlığa sunulan 13 yazılı soru önergesinde tedaviye erişim, tıbbi cihazların maliyeti, SGK geri ödemeleri ve çocukların eğitim koşulları ele alındı.

Toplam 93 soru yönelten Koçyiğit, diyabetle yaşayan bireylerin haklarını güçlendirecek kapsamlı bir kanun teklifi üzerinde de çalıştığını bildirdi.

5 BAKANLIĞA 13 ÖNERGE, 93 SORU

PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Grup Başkanvekili ve Kars Milletvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, diyabetle yaşayan bireylerin karşılaştığı sorunların araştırılması ve mevcut uygulamaların açıklığa kavuşturulması amacıyla TBMM’ye 13 ayrı yazılı soru önergesi sundu.

Beş bakanlığa yöneltilen toplam 93 soru; sağlık hizmetlerine erişimden sosyal güvenlik uygulamalarına, eğitim hakkından yerli tıbbi teknoloji üretimine kadar farklı alanları kapsıyor. Önergelerin altısı ve 44 sorusu Sağlık Bakanlığına, dördü ve 28 sorusu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına yöneltildi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına ise birer önerge kapsamında yedişer soru soruldu.

TÜRKİYE’DE DİYABETLE YAŞAYANLARIN SAYISI 9,6 MİLYON

Koçyiğit’in önergelerinde diyabetin Türkiye’deki yaygınlığına ilişkin verilere de yer verildi. Uluslararası Diyabet Federasyonunun 2025 yılında yayımladığı 11. Diyabet Atlası’ndaki 2024 yılı tahminlerine göre, Türkiye’de 20-79 yaş grubunda yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle yaşıyor. Bu yaş grubundaki diyabet prevalansı yüzde 16,5 olarak hesaplanıyor.

Önergelerde diyabetin yalnızca bireysel bir sağlık sorunu olmadığı; erken tanı, düzenli takip, kesintisiz tedavi ve sosyal destek gerektiren önemli bir halk sağlığı meselesi olduğu vurgulandı.

Sağlık Bakanlığından Tip 1, Tip 2, gebelik diyabeti ve diğer diyabet türleriyle yaşayan kayıtlı kişi sayılarının açıklanması istendi. Hastaların yaş, cinsiyet ve illere göre dağılımı, son beş yılda konulan yeni tanılar ve düzenli sağlık takibine erişim oranları da Bakanlığa yöneltilen sorular arasında yer aldı.

DİYABET CİHAZLARININ MALİYETİ VE SGK ÖDEMELERİ

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına sunulan dört önergede, diyabet tedavisinde kullanılan sürekli glikoz izlem sistemleri, insülin pompaları ve otomatik insülin iletim sistemlerinin geri ödeme koşulları gündeme getirildi.

Koçyiğit, özellikle 18 yaş üstü Tip 1 diyabet hastaları ile Tip 2 diyabet ve diğer diyabet türleriyle yaşayan kişilerin, hekim tarafından gerekli görülen cihazlara hangi koşullarda erişebildiğinin açıklanmasını istedi.

Önergelerde, sürekli glikoz izlem sistemlerinin geri ödeme kapsamından yararlanmak için uygulanan yaş, diyabet türü, insülin kullanımı, sağlık kurulu raporu ve reçete koşulları soruldu. Bu koşulların hangi bilimsel ve tıbbi değerlendirmelere dayandığı konusunda da bilgi talep edildi.

İnsülin pompalarının yanı sıra cihazların çalışması için gerekli rezervuar, infüzyon seti, bağlantı birimleri ve diğer sarf malzemelerinin geri ödeme tutarları da gündeme taşındı. SGK tarafından karşılanan tutarlarla ürünlerin gerçek temin ve satış bedelleri arasındaki farkın açıklanması istendi.

Koçyiğit, son üç yılda yapılan geri ödeme başvurularının kaçının karşılandığını, kaçının reddedildiğini ve ret gerekçelerinin neler olduğunu da sordu. Hekim tarafından gerekli görülen cihaz ve malzemelerin hastalara ek mali yük getirmeden karşılanmasına yönelik bir düzenleme planlanıp planlanmadığının açıklanmasını talep etti.

DİYABETE BAĞLI SAĞLIK SORUNLARI İÇİN VERİ İSTENDİ

Sağlık Bakanlığına yöneltilen önergelerde, diyabete bağlı gelişen sağlık sorunlarının boyutuna ilişkin ayrıntılı veriler talep edildi.

Son beş yılda diyabet nedeniyle böbrek yetmezliği, görme kaybı, kalp ve damar hastalıkları, diyabetik ayak ve uzuv kaybı yaşayan kişi sayısının açıklanması istendi. Hipoglisemi, hiperglisemi ve diyabetik ketoasidoz nedeniyle acil servislere başvuran ve hastaneye yatırılan kişilerin sayıları da soruldu.

Diyabet nedeniyle gerçekleştirilen diyaliz ve uzuv kesilmesi işlemlerinin yıllara göre dağılımı ile komplikasyonların erken tanısı için yürütülen tarama ve takip çalışmaları hakkında da bilgi talep edildi.

Türkiye Diyabet Programı 2023-2027 de Meclis gündemine taşındı. Program kapsamında 2023-2026 döneminde hangi faaliyetlerin gerçekleştirildiği, belirlenen hedeflerin ne kadarına ulaşıldığı ve çalışmalar için ayrılan kamu kaynağının ne kadarının kullanıldığı soruldu.

DİYABETLİ ÇOCUKLARIN OKULLARDAKİ KOŞULLARI

Millî Eğitim Bakanlığına yöneltilen önergede, diyabetle yaşayan öğrencilerin okul ortamında karşılaştığı ihtiyaçlar ele alındı.

Diyabetli çocukların okul saatlerinde kan şekeri takibi yapabilmesi, insülin uygulayabilmesi, gerektiğinde uygun besine ulaşabilmesi ve acil sağlık durumlarında doğru müdahaleyi alabilmesi için ülke genelinde geçerli bir uygulama protokolü bulunup bulunmadığı soruldu.

Öğretmenlerin, okul yöneticilerinin ve diğer eğitim çalışanlarının diyabet, hipoglisemi ve hiperglisemi konusunda eğitilmesine yönelik çalışmaların kapsamı da gündeme getirildi. Son beş yılda bu eğitimlerden yararlanan eğitim çalışanlarının sayısının açıklanması istendi.

Koçyiğit, diyabetli öğrencilerin beden eğitimi derslerine, sınavlara, okul gezilerine ve sosyal etkinliklere katılımının sağlık durumları gerekçe gösterilerek kısıtlanmaması için alınan önlemler hakkında da bilgi talep etti.

AİLELERİN EKONOMİK YÜKÜ VE SOSYAL DESTEKLER

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına yöneltilen önergede, diyabetle yaşayan bireylerin ve ailelerinin hastalık nedeniyle karşılaştığı ekonomik güçlükler üzerinde duruldu.

Cihaz ve sarf malzemeleri, ulaşım, beslenme ve diğer zorunlu giderlerin aile bütçesine etkisi gündeme getirilirken, sosyal yardım programlarından yararlanan diyabet tanılı kişi sayısının açıklanması istendi.

Diyabetle yaşayan bireylerin tıbbi cihazlara erişimi için özel bir destek programı bulunup bulunmadığı, bu desteklerden son üç yılda kaç kişinin yararlandığı ve yeni bir sosyal destek mekanizmasının planlanıp planlanmadığı da soruldu.

YERLİ DİYABET TEKNOLOJİLERİ DE GÜNDEMDE

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına sunulan önerge, diyabet tedavisinde kullanılan teknolojilerin yerli üretimine odaklandı.

Sürekli glikoz izlem sistemleri, insülin pompaları ve otomatik insülin iletim sistemlerinin geliştirilmesi amacıyla son beş yılda kaç araştırma ve geliştirme projesinin desteklendiği, bu projelere ne kadar kamu kaynağı aktarıldığı soruldu.

Daha önce desteklendiği belirtilen “Sürekli Glikoz İzleme Prototipi Geliştirilmesi” projesinin hangi aşamada olduğu, klinik doğrulama ve seri üretim takviminin belirlenip belirlenmediği konusunda da açıklama istendi.

Önergede, yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesinin yanı sıra geliştirilecek ürünlerin hastalar tarafından erişilebilir maliyetlerle temin edilmesini sağlayacak politikaların açıklanması talep edildi.

ENGELLİ BİREYLERİN CİHAZLARA ERİŞİMİ

Sağlık Bakanlığına yöneltilen sorular arasında, diyabetle yaşayan engelli bireylerin kullandığı tıbbi cihazların erişilebilirliği de bulunuyor.

Özellikle görme engelli ve az gören kişilerin kan şekeri ölçümü, cihaz ekranlarını takip etme ve sensör uyarılarını alma süreçlerinde karşılaştığı güçlükler gündeme getirildi. Sesli uyarı, ekran okuyucu uyumluluğu ve erişilebilir dijital arayüz gibi özelliklere sahip cihazlara erişimin nasıl sağlandığı soruldu.

Ayrıca diyabet teknolojilerinin engelli bireylerin ihtiyaçlarına uygun hale getirilmesi için belirlenmiş teknik standartlar ve yürütülen çalışmalar hakkında bilgi talep edildi.

DİYABETLE YAŞAYANLARIN HAKLARI İÇİN KANUN TEKLİFİ HAZIRLIĞI

Gülüstan Kılıç Koçyiğit’in 13 ayrı soru önergesinde ortak olarak öne çıkan başlıklardan biri, diyabetle yaşayan bireylerin sağlık hizmetlerine ve tedavi araçlarına eşit koşullarda erişmesi oldu.

Önergelerde yaş, diyabet türü, gelir düzeyi, sosyal güvence veya ikamet edilen yer nedeniyle tedaviye erişimde farklılık oluşmaması gerektiği vurgulandı. Bakanlıklardan istenen yanıtlarla geri ödeme uygulamaları, tıbbi cihazlara erişim, sağlık hizmetlerinin dağılımı ve sosyal destek ihtiyaçlarına ilişkin mevcut durumun ortaya konulması amaçlanıyor.

Koçyiğit, soru önergelerinin yanı sıra diyabetle yaşayan bireylerin sağlık ve sosyal haklarını güçlendirmeye yönelik kapsamlı bir kanun teklifi üzerinde de hazırlık yürüttüğünü bildirdi.