Ortadoğu’da savaş riski büyürken ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen temaslarda anlaşmaya yakın olduklarını açıkladı.

Hürmüz Boğazı’ndaki askeri hareketlilik, İsrail’in Lübnan saldırıları ve İran’dan gelen sert açıklamalar bölgede tansiyonu yükseltti.

Washington ile Tahran arasında sürdürülen diplomatik görüşmelerin sonucu merak edilirken küresel enerji piyasaları da gelişmeleri yakından izliyor.

ORTADOĞU’DA KRİTİK DENGE

Ortadoğu’da son günlerde yaşanan askeri ve diplomatik gelişmeler bölgedeki krizi yeni bir aşamaya taşıdı. ABD ile İran arasında devam eden gerilim sürerken İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri hareketlilik ve karşılıklı sert açıklamalar dikkat çekti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile yürütülen görüşmelere ilişkin yaptığı açıklamalar ise uluslararası kamuoyunda yeni bir diplomasi ihtimalini gündeme taşıdı. Trump, tarafların son 24 saatte “çok olumlu görüşmeler” gerçekleştirdiğini belirterek anlaşma ihtimalinin güçlendiğini söyledi.

TRUMP’TAN “ANLAŞMA” AÇIKLAMASI

Beyaz Saray’da açıklamalarda bulunan ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın yeniden müzakere masasına yaklaşmak istediğini savundu. Trump, “Bir anlaşma yapmak istiyorlar. Son 24 saatte çok güzel görüşmeler gerçekleştirdik. Bir anlaşmaya varmamız mümkün duruyor” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceklerini belirterek aksi durumda çok daha sert adımlar atabilecekleri mesajını verdi. İran’ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde zayıflatıldığını ileri süren Trump, Washington yönetiminin bölgede üstünlük sağladığını savundu.

ABD Başkanı’nın açıklamaları, son haftalarda bölgede artan askeri operasyonlar nedeniyle dikkat çekici bulundu. Washington yönetimi bir yandan İran’a yönelik baskıyı artırırken diğer yandan diplomatik kanalları açık tutmaya çalışıyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GERİLİM YÜKSELİYOR

Dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gelişmeler de kriz başlıklarının merkezinde yer aldı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran bandıralı M/T Hasna isimli petrol tankerine Umman Körfezi’nde müdahalede bulunulduğunu açıkladı. Açıklamada, İran limanlarına yönelik ablukanın ihlal edildiğinin değerlendirildiği ve uyarılara rağmen rotasını değiştirmeyen tankerin savaş uçağı tarafından etkisiz hale getirildiği belirtildi.

ABD tarafı operasyonun “uluslararası güvenliği koruma” amacı taşıdığını savunurken İran cephesi ise Washington yönetimini bölgede gerilimi bilinçli şekilde artırmakla suçladı.

İran ayrıca Güney Kore bandıralı ticari gemiye saldırdığı yönündeki iddiaları da reddetti. İran’ın Seul Büyükelçiliği tarafından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan olayla İran Silahlı Kuvvetleri’nin herhangi bir bağlantısının bulunmadığı ifade edildi.

İRAN’DAN SERT MESAJLAR

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, ülkenin yeni bir savaş sürecinden geçtiğini belirterek halka dayanışma çağrısı yaptı. Galibaf, ABD’nin deniz ablukası ve ekonomik baskılarla İran’ı içeriden zayıflatmayı hedeflediğini savundu.

İran halkına tasarruf çağrısı yapan Galibaf, özellikle ekonomik baskılara karşı toplumsal dayanışmanın artırılması gerektiğini söyledi. Yurt dışında yaşayan İranlılara da seslenen Galibaf, ülkeye destek verilmesi çağrısında bulundu.

Galibaf ayrıca ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda başlattığı “Özgürlük Projesi” operasyonunu alaya alan açıklamalar yaptı. İranlı yetkili, Washington’un bölgedeki askeri hamlelerinin başarısız olduğunu ileri sürdü.

İSRAİL-LÜBNAN HATTINDA YOĞUN SALDIRILAR

Ortadoğu’daki krizin bir diğer sıcak başlığı ise İsrail-Lübnan hattında yaşandı. İsrail ordusu, Lübnan’ın güneyindeki birçok bölgeye yoğun hava saldırıları düzenledi.

Yerel kaynaklara göre Nebatiye, Sidon, Tyre ve Bint Jbeil başta olmak üzere 25’ten fazla yerleşim yeri savaş uçakları ve İHA’larla hedef alındı. İsrail ordusunun bazı bölgelerde tahliye uyarıları yaptığı bildirildi.

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in sahadaki askerlere “güç kullanımında sınırlama yok” talimatı verdiği öne sürüldü. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise İran’a karşı her senaryoya hazır olduklarını açıkladı.

Netanyahu, ABD ile tam koordinasyon içinde hareket ettiklerini belirterek İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmasının ortak hedef olduğunu söyledi.

ABD BASININDA “MUTABAKAT” İDDİASI

ABD merkezli medya kuruluşlarında yer alan haberlerde Washington ile Tahran arasında tek sayfalık bir mutabakat zaptı üzerinde görüşmeler yürütüldüğü öne sürüldü.

İddialara göre taslak metinde İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurması, ABD’nin ise yaptırımları hafifletmesi ve dondurulmuş İran fonlarının bir kısmını serbest bırakması yer alıyor.

Haberlere göre tarafların Hürmüz Boğazı’ndaki karşılıklı kısıtlamaları azaltması ve daha kapsamlı nükleer müzakereler için 30 günlük yeni bir süreç başlatması da masadaki seçenekler arasında bulunuyor.

İran cephesi ise Axios tarafından gündeme getirilen taslak metnin “Amerikan istek listesi” olduğunu savundu. Tahran yönetimi, bazı maddelerin kabul edilemez olduğunu açıkladı.

PETROL PİYASALARI VE KÜRESEL ENDİŞE

Ortadoğu’daki gerilim küresel enerji piyasalarını da yakından etkiliyor. Hürmüz Boğazı üzerinden dünya petrol ticaretinin önemli bölümü gerçekleştiriliyor.

ABD Başkanı Trump, petrol fiyatlarının beklenenden düşük kaldığını savunurken olası bir savaşın enerji piyasalarında çok daha büyük dalgalanmalara yol açabileceği uyarıları yapılıyor.

Uzmanlar, bölgede yaşanacak yeni bir askeri tırmanmanın yalnızca Ortadoğu’yu değil Avrupa ve Asya ekonomilerini de doğrudan etkileyebileceğini değerlendiriyor.

Ortadoğu’da askeri operasyonlar, diplomatik temaslar ve enerji krizine ilişkin endişeler aynı anda büyüyor. ABD, İran ve İsrail arasında yaşanan gelişmeler bölgedeki dengeleri yeniden şekillendirirken önümüzdeki günlerde yapılacak açıklamalar kritik önem taşıyor. Diplomasi masasındaki olası ilerleme kadar sahadaki askeri hareketlilik de küresel kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.