ABD ile İran arasındaki ateşkes uzatıldı ancak sahadaki gerilim düşmedi. 

Hürmüz Boğazı’ndaki abluka sürerken İran müzakerelere mesafeli duruyor. 

Avrupa’dan diplomasi çağrıları yükselirken, yaptırımlar ve askeri hareketlilik krizin küresel etkisini derinleştiriyor.

ATEŞKES UZATILDI AMA BELİRSİZLİK SÜRÜYOR

PolitiKARS’ın derlediği bilgilere göre; ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürürlükte olan geçici ateşkesin süresiz şekilde uzatıldığını açıkladı. Trump, ateşkesin devam edeceğini ancak Hürmüz Boğazı’ndaki ABD ablukasının süreceğini belirterek, ordunun “her an hazır” durumda kalacağını ifade etti.

İki ülke arasında 8 Nisan’da başlayan ve iki hafta sürmesi planlanan ateşkesin sona ermesine saatler kala gelen bu karar, çatışmaların yeniden başlamasını şimdilik engelledi. Ancak taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların çözülmemiş olması, sürecin kırılganlığını koruduğunu gösteriyor.

İRAN’DAN MÜZAKEREYE MESAFE

Tahran yönetimi, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanan görüşmelere katılmayacağını ABD’ye iletti. İran basınına göre bu kararın arkasında, ABD’nin önceki taahhütlerini yerine getirmemesi bulunuyor.

İranlı kaynaklar, mevcut koşullarda müzakere sürecine dahil olmanın “zaman kaybı” olacağını savunurken, ülkenin çıkarlarını koruma vurgusu yaptı. ABD tarafında ise Başkan Yardımcısı James David Vance’in Pakistan ziyaretinin askıya alındığı, ancak tamamen iptal edilmediği bildirildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI GERİLİMİN MERKEZİNDE

Krizin en kritik başlıklarından biri Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor. İran, müzakerelerin yeniden başlaması için ABD’nin bölgedeki ablukayı kaldırmasını şart koşuyor.

İran’ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Emir Said İravani, ABD’den ablukanın kaldırılabileceğine dair bazı “sinyaller” aldıklarını açıkladı. Ancak sahadaki askeri hareketlilik ve ABD’nin deniz operasyonları, bu ihtimali şimdilik zayıflatıyor.

Avrupa Birliği de boğazdaki seyrüsefer özgürlüğünün korunması gerektiğini vurgulayarak, enerji ve ticaret akışının kesintiye uğramasının küresel sonuçlar doğuracağı uyarısında bulundu.

ABD’DEN YENİ YAPTIRIMLAR

Washington yönetimi, kriz sürerken İran’a yönelik yeni yaptırımları devreye aldı. ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın balistik füze ve insansız hava aracı programlarıyla bağlantılı 8 kişi, 4 şirket ve 2 uçağı yaptırım listesine ekledi.

Açıklamada, İran’ın bölgesel güvenliği tehdit ettiği ve enerji piyasalarını baskı aracı olarak kullandığı öne sürüldü. Yeni yaptırımlar, diplomatik sürecin yeniden başlayıp başlamayacağına dair soru işaretlerinin arttığı bir dönemde geldi.

AVRUPA VE RUSYA’DAN DİPLOMASİ ÇAĞRISI

Avrupa Birliği yetkilileri, İran ve Lübnan’daki ateşkeslerin hızla sona erebileceği uyarısında bulunarak taraflara itidal çağrısı yaptı. AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, çatışmaların yeniden başlaması halinde “bedelin herkes için ağır olacağını” söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da krizin çözümü için diplomatik sürecin yeniden başlatılması gerektiğini vurguladı. Moskova, Körfez bölgesinde güvenlik çerçevesi oluşturulması yönünde girişimlere hazır olduğunu açıkladı.

LÜBNAN VE SURİYE HATTINDA HAREKETLİLİK

Ortadoğu’daki kriz yalnızca ABD-İran hattıyla sınırlı değil. İsrail ile Lübnan arasında sağlanan geçici ateşkese rağmen bölgede yıkım büyüyor. Lübnanlı yetkililer, saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bin 454’e yükseldiğini açıkladı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Lübnan Başbakanı Nawaf Salam ile yaptığı görüşmede, Paris yönetiminin müzakere sürecine destek vereceğini duyurdu. Salam ise diplomasinin “zayıflık değil, sorumlu bir tercih” olduğunu vurguladı.

Öte yandan Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara’nın Suudi Arabistan’da gerçekleştirdiği temaslar, bölgesel ittifakların yeniden şekillendiğine işaret etti.

KÜRESEL ETKİ: ENERJİ VE GÜVENLİK RİSKİ

Uzmanlara göre kriz, yalnızca bölgesel değil küresel bir etki yaratıyor. Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol, yaşananların “tarihin en büyük enerji krizlerinden biri” olduğunu belirtti.

Hürmüz Boğazı’ndaki risk, dünya petrol ve doğalgaz ticaretinin önemli bir bölümünü doğrudan etkiliyor. Avrupa ülkeleri olası bir enerji krizine karşı hazırlıklarını artırırken, Almanya Hürmüz’de askeri varlık ihtimalini gündemine aldı.

DÜNYA YENİ BİR DÖNEME Mİ GİRİYOR?

ABD ile İran arasındaki gerilim, Ukrayna savaşı ve Ortadoğu’daki diğer çatışmalarla birlikte küresel dengeleri yeniden şekillendiriyor. Diplomasi trafiği hızlanırken, sahadaki askeri ve ekonomik hamleler riskin henüz ortadan kalkmadığını gösteriyor.

Ateşkesin uzatılması kısa vadede bir nefes aldırsa da, kalıcı çözüm için tarafların karşılıklı adım atması gerektiği yönündeki değerlendirmeler güç kazanıyor. Dünya kamuoyu ise gözünü Hürmüz Boğazı ve İslamabad’da yeniden başlayıp başlamayacağı belirsiz olan görüşmelere çevirmiş durumda.