AK Parti tarafından hazırlanan ve kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 30 maddelik kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu.

Teklifte yargılamaların hızlandırılması, dijital uygulamaların yaygınlaştırılması ve vatandaşların adalete erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

İcra işlemlerinden miras davalarına, noterlik hizmetlerinden idari yargıya kadar birçok alanda yeni düzenlemeler öngörülüyor.

YARGI PAKETİ TBMM GÜNDEMİNDE

Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, 12. Yargı Paketi'ne ilişkin açıklamalarda bulundu. Toplam 29 madde ve bir geçici maddeden oluşan teklifin, yargı süreçlerinin daha hızlı, etkin ve verimli işlemesini amaçladığı belirtildi.

Teklif kapsamında hak arama özgürlüğünün güçlendirilmesi, adalete erişimin kolaylaştırılması ve hukuki güvenliğin artırılması hedefleniyor. Düzenleme, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi doğrultusunda hazırlanan çalışmalar arasında yer alıyor.

DURUŞMALAR VE E-DURUŞMA SİSTEMİNE YENİ DÜZENLEME

Teklifin dikkat çeken başlıklarından biri yargılamaların hızlandırılması oldu. Buna göre duruşmalar arasındaki sürenin üç ayı aşmaması hedeflenirken, avukatların ön inceleme duruşmalarına SEGBİS ve görüntülü bağlantı sistemi üzerinden katılabilmesinin önü açılıyor.

Dijital uygulamaların yaygınlaştırılmasıyla hem zaman kaybının azaltılması hem de yargı süreçlerinin daha etkin yürütülmesi amaçlanıyor.

PolitiKARS'ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; 12. Yargı Paketi'nin temel yaklaşımı, hukuk yargılamalarının etkinliğini artırmak ve mahkemelerde yaşanan gecikmeleri azaltmak üzerine kuruldu.

İCRA TAKİPLERİNDE YENİ UYGULAMA

Teklifte kamu kurumları aleyhine hükmedilen alacakların tahsil sürecine ilişkin önemli değişiklikler de bulunuyor. Düzenlemeyle birlikte vatandaşların doğrudan icra takibi başlatmadan önce ilgili idareye yazılı başvuruda bulunması ve hesap bilgilerini bildirmesi zorunlu hale getiriliyor.

İdarenin bir ay içerisinde ödeme yapmaması halinde ise mevcut icra yollarının kullanılmasına devam edilebilecek. Bu düzenlemeyle hem icra dairelerinin iş yükünün azaltılması hem de kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması hedefleniyor.

MİRAS DAVALARINDA AİLE ÖNCELİĞİ

Teklif kapsamında miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışına ilişkin yeni hükümler de yer alıyor. Buna göre ortaklığın giderilmesi davalarında ilk açık artırmanın öncelikle mirasçılar arasında yapılması öngörülüyor.

Düzenleme ile aile yadigârı taşınmazların öncelikle aile bireyleri içerisinde kalmasının sağlanması ve uygulamada yaşanan bazı suistimallerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

İDARİ YARGIDA İŞ YÜKÜ AZALTILACAK

İdari mahkemelerde tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek dava kapsamı genişletiliyor. Belirli parasal sınırların altında kalan davalar ile bazı öğrenci ve kamu görevlisi uyuşmazlıklarının daha hızlı sonuçlandırılması hedefleniyor.

Ayrıca bölge idare mahkemelerine, sadece gerekçe yönünden hata bulunan kararları bozmak yerine gerekçeyi düzelterek kesin sonuca bağlama yetkisi verilmesi planlanıyor.

NOTERLİK VE BELGE İŞLEMLERİNDE DİJİTAL DÖNEM

Teklifte noterlik hizmetlerini hızlandıracak düzenlemeler de yer alıyor. Noterlik evraklarının elektronik ortamda güvenli imza ile mahkemelere gönderilmesi mümkün hale gelirken, bu işlemlerden vergi, harç ve değerli kâğıt ücreti alınmaması öngörülüyor.

Böylece hem vatandaşların mali yükünün azaltılması hem de adli işlemlerin daha kısa sürede tamamlanması hedefleniyor.

BİLİRKİŞİLİK VE YARGILAMA SÜRELERİNE YENİ KURALLAR

Teklif kapsamında hâkim ve savcıların hukuki bilgiyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulmasının sınırlandırılması da öngörülüyor. Düzenleme ile bilirkişilik kurumunun yalnızca teknik uzmanlık gerektiren alanlarda kullanılmasının sağlanması amaçlanıyor.

Ayrıca Yargıtay'ın bazı usul eksiklikleri nedeniyle verdiği bozma kararlarının sınırlandırılmasıyla dosyaların mahkemeler arasında uzun süre gidip gelmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.

MECLİS SÜRECİ BAŞLIYOR

AK Parti tarafından hazırlanan teklifin önümüzdeki günlerde TBMM komisyonlarında görüşülmesi bekleniyor. Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen düzenleme, hukuk yargılamalarının hızlandırılması ve dijitalleşmenin artırılması yönündeki adımlarıyla öne çıkıyor.

YARGI PAKETİ NELER GETİRİYOR?

Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen kanun teklifinde, vatandaşların günlük yaşamını doğrudan etkileyebilecek çok sayıda düzenleme yer alıyor. 

Toplam 30 maddeden oluşan teklif; hukuk, idari yargı, noterlik işlemleri, miras hukuku, ceza muhakemesi ve dijital yargı uygulamalarına ilişkin değişiklikler içeriyor.

DURUŞMALAR ARASINDAKİ SÜRE 3 AYI GEÇEMEYECEK

Teklifte yer alan düzenlemeye göre hukuk mahkemelerinde zorunlu bir neden bulunmadıkça iki duruşma arasındaki süre üç aydan fazla olamayacak.

Bu düzenleme ile davaların yıllarca sürmesinin önüne geçilmesi, yargılamaların hızlandırılması ve vatandaşların daha kısa sürede sonuca ulaşması amaçlanıyor.

İDARİ YARGIDA TEK HAKİM DÖNEMİ GENİŞLİYOR

İdare mahkemelerinde belirli parasal sınırlar içerisindeki davalar ile bazı öğrenci ve kamu personeli uyuşmazlıklarının tek hakim tarafından karara bağlanabilmesinin kapsamı genişletiliyor.

Böylece mahkemelerin iş yükünün azaltılması ve karar süreçlerinin hızlandırılması hedefleniyor.

İSTİNAF VE DANIŞTAY YOLU GENİŞLETİLİYOR

Teklif kapsamında istinaf mahkemelerinin ilk derece mahkemesinden farklı karar verdiği bazı dosyaların Danıştay denetimine taşınabilmesine imkan tanınıyor.

Düzenleme ile vatandaşların üst yargı mercilerine başvuru imkanlarının artırılması ve hak arama özgürlüğünün güçlendirilmesi amaçlanıyor.

YARGITAY’IN BOZMA YETKİSİNDE DEĞİŞİKLİK

Yeni düzenlemeye göre Yargıtay, davanın esasına ilişkin karar doğruysa yalnızca görev veya yetki yönünden bozma kararı veremeyecek.

Bu sayede dosyaların yıllarca mahkemeler arasında gidip gelmesinin önüne geçilmesi planlanıyor.

E-DURUŞMA KAPSAMI GENİŞLİYOR

SEGBİS ve görüntülü bağlantı sistemleri üzerinden gerçekleştirilen e-duruşma uygulamalarının kapsamı genişletiliyor.

Özellikle avukatların ön inceleme duruşmalarına uzaktan katılımının önü açılırken, yargı süreçlerinde zaman ve maliyet tasarrufu sağlanması hedefleniyor.

BİLİRKİŞİLİK UYGULAMASINA SINIRLAMA

Hakim ve savcıların kendi hukuki bilgileriyle çözebileceği konularda bilirkişiye başvurulmasının önüne geçilecek.

Teklifte, gereksiz bilirkişi incelemeleri nedeniyle yaşanan gecikmelerin azaltılması ve yargılamaların hızlandırılması amaçlanıyor.

BELİRSİZ ALACAK DAVASI KALDIRILIYOR

Uygulamada sıkça tartışma konusu olan belirsiz alacak davası kaldırılıyor.

Bunun yerine vatandaşların kısmi dava açarak alacaklarının kalan kısmını yargılama sürecinde talep edebilmesine yönelik yeni bir sistem getiriliyor.

KAMU KURUMLARINA KARŞI İCRA TAKİBİNDE YENİ USUL

Mahkemeler tarafından kamu kurumları aleyhine hükmedilen alacaklar için doğrudan icra takibi yapılamayacak.

Öncelikle ilgili kuruma yazılı başvuru yapılacak. Kurumun bir ay içinde ödeme yapmaması halinde icra süreci başlatılabilecek.

Bu düzenleme ile hem kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması hem de vatandaşların alacaklarına daha hızlı ulaşması hedefleniyor.

MİRAS KALAN TAŞINMAZLARDA YENİ SATIŞ SİSTEMİ

Miras kalan taşınmazların ortaklığının giderilmesi davalarında ilk açık artırma yalnızca mirasçılar arasında yapılacak.

İhale taşınmazın güncel rayiç bedeli üzerinden başlayacak. Mirasçıların satın almaması durumunda ikinci artırma herkese açık gerçekleştirilecek.

Düzenleme ile ailelere ait taşınmazların üçüncü kişilere düşük bedellerle geçmesinin önlenmesi amaçlanıyor.

ELEKTRONİK SATIŞLARDA GÜVENLİK ARTIRILACAK

Ortaklığın giderilmesi ve vesayet satışlarında elektronik ihale sistemi güçlendirilecek.

İhalelerin kötü niyetli girişimlerle sabote edilmesinin önüne geçilmesi ve daha şeffaf satış süreçlerinin oluşturulması hedefleniyor.

NOTERLİK İŞLEMLERİ DİJİTALLEŞİYOR

Noterlerden talep edilen belge ve evrakların elektronik ortamda ilgili mahkeme ve savcılıklara gönderilmesinin önü açılıyor.

Bu sayede hem işlem sürelerinin kısalması hem de bürokratik yüklerin azaltılması amaçlanıyor.

KANUNİ FAİZ ORANI YENİDEN BELİRLENECEK

Anayasa Mahkemesi kararları sonrasında oluşan hukuki boşluğun giderilmesi amacıyla kanuni faiz oranına ilişkin yeni düzenleme yapılacak.

Kanuni faiz oranının Merkez Bankası’nın reeskont oranı esas alınarak belirlenmesi öngörülüyor.

KİŞİSEL VERİLER İÇİN YENİ GÜVENCELER

Ceza soruşturmalarında elde edilen dijital veriler, genetik inceleme sonuçları ve kişisel bilgilerin saklanma süreleri ile kullanım esasları açık şekilde düzenlenecek.

Vatandaşların kişisel verilerinin korunmasına yönelik güvencelerin artırılması hedefleniyor.

İŞKENCE VE EZİYET SUÇLARINDA HAGB KALDIRILIYOR

Teklifte yer alan en dikkat çekici düzenlemelerden biri de işkence ve eziyet suçlarında hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulamasının kaldırılması oldu.

Bu suçlar bakımından cezasızlık algısının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

KAÇAK SANIKLARA YARGILAMANIN YENİLENMESİ HAKKI

Hakkında güvenlik tedbiri uygulanan kaçak sanıkların, daha sonra mahkemeye gelerek savunma yapmak istemeleri halinde yargılamanın yenilenmesini talep edebilmesine imkan tanınacak.

Düzenleme ile savunma hakkının güçlendirilmesi hedefleniyor.

HAKİM VE SAVCI YARDIMCILARINA YENİ EĞİTİM MODELİ

Hakim ve savcı yardımcılarının meslek öncesi eğitim süreçleri daha kapsamlı hale getirilecek.

Amaç, gelecekte görev yapacak yargı mensuplarının daha donanımlı şekilde yetiştirilmesi.

ADLİ TIP KURUMUNDA YENİ DÜZENLEME

Adli Tıp Kurumu ihtisas kurullarında görev yapacak başkan ve üyelerin nitelikleri, görev süreleri ve atanma şartları kanunla düzenlenecek.

Böylece kurumun daha güçlü ve öngörülebilir bir yapıya kavuşturulması amaçlanıyor.