ABD, İran ve bölge ülkeleri arasında yürütülen diplomasi trafiğinde dikkat çeken temaslar gerçekleşirken taraflar anlaşma için kritik aşamaya geldi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da katıldığı görüşmelerde Hürmüz Boğazı, yaptırımlar ve bölgesel güvenlik başlıkları öne çıktı.

Pakistan yönetimi yeni müzakere turuna ev sahipliği yapmayı hedeflerken taraflardan temkinli ancak olumlu açıklamalar geldi.

İRAN DOSYASINDA ÇOK TARAFLI DİPLOMASİ HIZ KAZANDI

ABD ile İran arasında haftalardır devam eden diplomatik temaslarda yeni bir aşamaya girildi. Başta Türkiye, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır olmak üzere çok sayıda bölge ülkesinin dahil olduğu görüşmelerde, savaş riskinin azaltılması ve kapsamlı bir mutabakata ulaşılması hedefleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın öncülüğünde yapılan temaslar kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da aralarında bulunduğu liderlerle telekonferans görüşmesi gerçekleştirildi. Görüşmelerde İran ile yürütülen müzakere süreci, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, enerji güvenliği ve bölgesel istikrar başlıkları ele alındı.

TRUMP: “ANLAŞMA BÜYÜK ÖLÇÜDE MÜZAKERE EDİLDİ”

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada İran ile yürütülen temaslarda önemli ilerleme kaydedildiğini savundu. Trump, Beyaz Saray’daki Oval Ofis’ten gerçekleştirilen görüşmelere Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, Birleşik Arap Emirlikleri Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayed Al Nahyan, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Bahreyn Kralı Hamad bin İsa Al Halife’nin katıldığını açıkladı.

Trump, açıklamasında “ABD, İran ve diğer ülkeler arasında nihai hale getirilmesi gereken anlaşma büyük ölçüde müzakere edildi” ifadelerini kullandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile de ayrı bir görüşme gerçekleştirdiğini belirten Trump, anlaşmanın son ayrıntılarının kısa süre içinde netleşebileceğini söyledi.

Cumhuriyetçi lider ayrıca Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının küresel ekonomi açısından kritik önem taşıdığını belirterek enerji piyasalarındaki baskının azaltılmasının hedeflendiğini ifade etti.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’DAN “DİYALOG” MESAJI

Cumhurbaşkanlığı kaynaklarından yapılan açıklamaya göre Cumhurbaşkanı Erdoğan, görüşmede Türkiye’nin her zaman diplomasi ve diyalogdan yana tavır aldığını vurguladı. Erdoğan, İran ile yürütülen diplomatik sürecin ilerlemesinden memnuniyet duyduklarını belirterek olası bir mutabakatın bölgesel istikrar açısından önemli sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın görüşmede özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişlerin güvence altına alınmasının dünya ekonomisi açısından önemine dikkat çektiği öğrenildi. Erdoğan ayrıca Türkiye’nin mutabakatın uygulanması sürecinde destek vermeye hazır olduğunu belirtti.

PolitiKARS’ın derlediği bilgilere göre; Ankara yönetimi, İran ile ABD arasında sağlanabilecek olası anlaşmanın yalnızca iki ülke arasındaki gerilimi azaltmayacağını, aynı zamanda Ortadoğu’daki güvenlik dengeleri üzerinde de doğrudan etkili olacağını değerlendiriyor.

PAKİSTAN SÜRECİN MERKEZİNDE YER ALDI

Diplomasi trafiğinde dikkat çeken ülkelerden biri de Pakistan oldu. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD Başkanı Trump’ın yürüttüğü temasları desteklediklerini belirterek Pakistan’ın barış sürecine katkı sunmayı sürdüreceğini açıkladı.

Şerif, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in görüşmelerde ülkesini temsil ettiğini kaydederken, süreç boyunca yürütülen diplomatik çabalar nedeniyle teşekkür mesajı yayımladı.

Pakistan yönetimi ayrıca müzakerelerin yeni turuna kısa süre içinde ev sahipliği yapmayı hedeflediklerini duyurdu. İslamabad yönetimi, İran ile ABD arasındaki mesaj trafiğinde son haftalarda aktif arabulucu rolü üstlenmişti.

İRAN CEPHESİNDEN “TEMKİNLİ İYİMSERLİK” AÇIKLAMASI

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise müzakerelerde henüz tam uzlaşı sağlanmadığını ancak önemli ilerleme kaydedildiğini söyledi. İran medyasına konuşan Bekayi, “Anlaşma hem çok yakın hem de çok uzak” ifadelerini kullanarak sürecin hassasiyetine dikkat çekti.

Bekayi, İran’ın hazırladığı 14 maddelik mutabakat taslağında son aşamaya gelindiğini belirtirken, savaşın sona erdirilmesi, yaptırımların kaldırılması, İran’ın dondurulan varlıklarının serbest bırakılması ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın kaldırılması gibi başlıkların müzakerelerin temel gündemi olduğunu ifade etti.

İranlı yetkili ayrıca ABD tarafının zaman zaman çelişkili açıklamalar yaptığını savunarak nihai anlaşma konusunda temkinli olduklarını dile getirdi.

RUBIO: “ÖNÜMÜZDEKİ GÜNLER KRİTİK”

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de yaptığı açıklamada İran ile yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığını söyledi. Rubio, görüşmelerin sürdüğünü belirterek “Bugün, yarın veya birkaç gün içinde yeni gelişmeler olabilir” dedi.

Rubio ayrıca İran’ın nükleer faaliyetleri, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve bölgesel istikrar konularının müzakerelerde ana başlıklar arasında yer aldığını ifade etti.

BÖLGESEL DENGELERİ ETKİLEYEBİLİR

Uzmanlara göre İran ile ABD arasında sağlanabilecek kapsamlı bir mutabakat yalnızca iki ülke arasındaki gerilimi azaltmakla sınırlı kalmayacak. Sürecin enerji piyasaları, küresel ticaret yolları ve Ortadoğu’daki askeri dengeler üzerinde doğrudan etkili olabileceği değerlendiriliyor.

Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin düşmesi halinde petrol sevkiyatının yeniden normalleşmesi ve küresel piyasalardaki enerji baskısının hafiflemesi bekleniyor. Diplomatik temasların önümüzdeki günlerde daha da yoğunlaşacağı belirtiliyor.