ABD ve İsrail’in cumartesi sabahı İran’a başlattığı saldırıların ardından Ortadoğu’da gerilim hızla tırmandı. 

Üçüncü gününe giren çatışmalarda askeri hedeflerin yanı sıra kritik altyapılar vurulurken, bölge genelinde diplomatik ve güvenlik hareketliliği dikkat çekiyor. 

İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hayatını kaybettiği yönündeki açıklamaların ardından ülkede geçici liderlik süreci başlatıldı. Sınır kapılarında kontrollü geçişler sürerken, Körfez hattında tahliyeler hız kazandı.

KUVEYT SEMALARINDA DOST ATEŞİ: 3 ABD F-15 DÜŞTÜ

PolitiKARS’ın haber sitelerinden derlediği bilgilere göre; ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Epic Fury Operasyonu kapsamında havalanan 3 adet F-15E Strike Eagle savaş uçağının Kuveyt hava savunma sistemleri tarafından “dost ateşi” sonucu vurularak düştüğünü duyurdu. Açıklamada, olayın İran savaş uçakları, balistik füzeleri ve insansız hava araçlarının saldırılarına karşı yürütülen savunma faaliyetleri sırasında meydana geldiği belirtildi.

Kazalarda can kaybı yaşanmadığı, uçaklarda bulunan 6 mürettebatın tamamının kendilerini fırlatarak güvenli şekilde kurtarıldığı ve sağlık durumlarının stabil olduğu bildirildi. Kuveyt makamları da kazayı doğrularken, olayın nedenine ilişkin teknik incelemenin sürdüğü kaydedildi.

İRAN’DAN 10’UNCU SALDIRI DALGASI: TEL AVİV VE HAYFA HEDEFTE

İran Devrim Muhafızları Ordusu, “Gerçek Vaad 4” adı verilen operasyonun 10’uncu dalgası kapsamında İsrail’e yönelik yeni füze saldırıları düzenlendiğini açıkladı. Açıklamaya göre Tel Aviv’deki hükümet kompleksi, Hayfa’daki askeri ve güvenlik merkezleri ile Doğu Kudüs hedef alındı. Hayber balistik füzelerinin kullanıldığı belirtildi.

İsrail tarafı ise İran’ın İsrail işlerinden sorumlu istihbarat bakan yardımcısı Seyid Yahya Hamidi ile İstihbarat Bakanlığı’nın casusluk birimi başkanı Celal Pur Hüseyin’in öldürüldüğünü iddia etti. İran makamlarından bu iddiaya ilişkin resmi bir doğrulama yapılmadı.

NATANZ NÜKLEER TESİSİ VURULDU

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu’ndaki İran temsilcisi Rıza Necefi, ABD ve İsrail’in ortak saldırılarında Natanz Nükleer Tesisi’nin hedef alındığını açıkladı. Necefi, ABD’nin İran’ın nükleer silah geliştirdiği yönündeki iddialarını “asılsız” olarak nitelendirerek, Ajans’ı saldırıları açık şekilde kınamaya çağırdı.

İran, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesi kapsamında meşru müdafaa hakkını kullandığını savunurken, saldırılar sona erene kadar egemenliğini korumaya devam edeceğini bildirdi.

CAN KAYBI 555’E YÜKSELDİ

İran Kızılayı, ülke genelinde 131 ilçenin saldırılardan etkilendiğini ve hayatını kaybedenlerin sayısının 555’e yükseldiğini duyurdu. Açıklamada 100 binden fazla arama-kurtarma ve yardım personelinin sahada görev yaptığı belirtildi. Enkaz kaldırma ve tahliye çalışmalarının sürdüğü kaydedildi.

SUUDİ ARABİSTAN’DA STRATEJİK RAFİNERİ VURULDU

İran’ın misilleme saldırıları kapsamında Suudi Arabistan’ın Ras Tanura bölgesindeki Aramco petrol rafinerisi hedef alındı. Shahed-136 tipi insansız hava aracının saldırısı sonrası tesiste yangın çıktığı, ilk belirlemelere göre can kaybı yaşanmadığı açıklandı. Günlük 550 bin varil işleme kapasitesine sahip rafineride operasyonlar durduruldu. Ras Tanura Limanı’nın Suudi Arabistan petrol ihracatının yaklaşık yüzde 75’ine ev sahipliği yaptığı belirtiliyor.

TÜRKİYE-İRAN SINIRINDA KONTROLLÜ GEÇİŞ

Çatışmaların üçüncü gününde Türkiye-İran sınırındaki Gürbulak, Kapıköy ve Esendere gümrük kapılarında geçişlerin kontrollü şekilde sürdüğü bildirildi. Ticari yük akışı İran tarafı ile koordinasyon içinde devam ederken, günübirlik yolcu geçişleri karşılıklı olarak durduruldu.

İranlı bir öğrenci sınırda panik havası olmadığını belirtirken, bir diğer yolcu ülkesine destek olmak amacıyla döndüğünü ifade etti. Kapıköy Gümrük Kapısı’na siyah bayrak asıldığı gözlemlendi.

KÖRFEZ’DE TAHLİYE HAREKETLİLİĞİ

Dubai başta olmak üzere Körfez ülkelerinde bulunan yabancılar, tarifeli uçuşların iptal edilmesi üzerine Umman üzerinden tahliye planlarına yöneldi. Kara yolu ile Umman’a geçen kişiler Maskat’tan özel uçaklarla bölgeyi terk etmeye çalışıyor. Özel jet firmalarının savaş sigortası maliyetleri nedeniyle fiyatları anlık belirlediği, Avrupa’dan kiralık jet bulmanın 1,5 günden önce mümkün olmadığı ifade ediliyor.

PAKİSTAN’DA PROTESTOLARDA 25 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Hamaney’in ölümüne yönelik protestolar Pakistan genelinde şiddet olaylarına dönüştü. Karaçi’de ABD Konsolosluğu önünde çıkan çatışmalarda en az 16 kişi yaşamını yitirdi, onlarca kişi yaralandı. İslamabad, Peşaver ve Gilgit-Baltistan bölgesinde de olaylar yaşandı. Toplam can kaybının 25’e ulaştığı bildirildi.

DÜNYA BAŞKENTLERİNDEN DİPLOMASİ MESAJI

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, İran yönetimiyle sürekli temas halinde olduklarını belirterek diplomasi kapısının açık tutulması gerektiğini söyledi. Çin Dışişleri Bakanlığı, Hamaney’in ölümüne yol açan saldırıyı kınadı ve askeri operasyonların derhal durdurulması çağrısında bulundu.

Güney Kore, diyalog sürecinin yeniden başlatılmasını talep ederken, Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ülkesinin İran’a karşı askeri harekâta katılmayacağını açıkladı.

Türkiye adına konuşan Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise sivilleri hedef alan ve uluslararası hukuka aykırı her türlü eyleme karşı olduklarını belirterek ateşkes ve diplomasi vurgusu yaptı.

İRAN’DA GEÇİCİ LİDERLİK SÜRECİ

Hamaney’in hayatını kaybettiğinin duyurulmasının ardından İran Anayasası’nın 111’inci maddesi gereği Geçici Liderlik Konseyi devreye girdi. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulam Hüseyin Muhsini Ejei ve Anayasayı Koruyucular Konseyi üyesi Ali Rıza Arafi’den oluşan konsey, yeni dini lider seçilene kadar anayasal yetkileri kullanacak.

Ortadoğu’daki çatışmaların bölgesel bir savaşa dönüşme riski artarken, askeri gelişmeler kadar diplomatik girişimler de yakından izleniyor. Enerji hatları, sınır geçişleri ve nükleer tesisler üzerinden şekillenen kriz, küresel güvenlik dengelerini doğrudan etkileyen bir sürece evrilmiş durumda. Dünya kamuoyu, tarafların ateşkes ve müzakere zeminine dönüp dönmeyeceğine odaklanmış durumda.