Bankacılık sektöründe kredi değerlendirme süreçleri köklü bir değişimden geçiyor; yeni risk analiz yaklaşımıyla birlikte, kredi notunun yüksek olması artık tek başına yeterli görülmüyor.

Bankalar, kredi ve kredi kartı başvurularında müşterilerin son aylardaki para trafiğini, harcama alışkanlıklarını ve hesap kullanım düzenini çok daha ayrıntılı biçimde incelemeye başladı.

SADECE PUAN DEĞİL, DAVRANIŞ DA ÖNEMLİ

PolitiKARS’ın haber sitelerinden derlediği bilgilere göre; son dönemde, kredi notu yüksek olmasına rağmen kredi ya da kredi kartı başvurusu reddedilen tüketicilerin sayısında dikkat çekici bir artış yaşanıyor. Sektör kaynakları, bu durumun klasik kredi puanlamasının ötesine geçen “davranışsal risk analizi” uygulamalarından kaynaklandığını belirtiyor.

Yeni sistemde bankalar, geçmiş ödeme performansını gösteren kredi notunun yanı sıra, müşterinin banka hesaplarındaki hareketleri de mercek altına alıyor. Özellikle son 3 ila 6 aylık dönemdeki para giriş-çıkışları, harcama kalıpları ve transferlerin niteliği kredi kararlarında belirleyici rol oynuyor.

Düzenli maaş girişi, zamanında yapılan fatura ödemeleri, kira ve temel ihtiyaç harcamaları “normal ve sağlıklı” finansal davranışlar olarak kabul edilirken; ani ve yüksek tutarlı para transferleri, sık hesap hareketleri ya da açıklaması bulunmayan işlemler risk göstergesi olarak değerlendiriliyor.

OLAĞAN DIŞI PARA TRAFİĞİ RİSK SİNYALİ SAYILIYOR

Bankacılık kaynaklarına göre, hesaplarda görülen olağan dışı para trafiği, kişinin gelir-gider dengesinin bozulabileceğine işaret ediyor. Bu durum, kredi geri ödeme kapasitesinin zayıflayabileceği yönünde bir risk algısı oluşturuyor. Özellikle kısa süre içinde çok sayıda farklı hesaba yapılan transferler veya düzenli gelirle uyumsuz harcamalar, kredi değerlendirmesinde olumsuz etki yaratabiliyor.

SANAL BAHİS VE OYUN ÖDEMELERİ “KIRMIZI ALARM”

Yeni risk analizinde en hassas başlıklardan biri ise sanal bahis ve çevrim içi oyun sitelerine yapılan ödemeler. Bankalar, bu tür platformlara yönelik düzenli para çıkışlarını yüksek risk unsuru olarak değerlendiriyor. Uzmanlara göre, bu harcamalar kontrolsüz finansal davranış göstergesi olarak kabul ediliyor ve kredi geri ödeme disiplinini zayıflatabileceği düşünülüyor.

Bu nedenle, kredi notu yüksek olsa dahi hesap hareketlerinde sanal bahis ya da benzeri platformlara düzenli ödeme tespit edilen başvuruların reddedilme ihtimali önemli ölçüde artıyor.

BANKALAR VERİ HAVUZUNU GENİŞLETTİ

Kredi değerlendirme süreçlerinde bankalar; Merkez Bankası Risk Merkezi ve Kredi Kayıt Bürosu (KKB) verilerinin yanı sıra, kendi iç sistemlerinde oluşturdukları detaylı analizleri de kullanıyor. Böylece yalnızca geçmiş borç ödeme performansı değil, müşterinin mevcut ve güncel finansal davranışları da karar mekanizmasına dahil ediliyor.

Sektör temsilcileri, bu yaklaşımın amacının hem bankacılık sistemini olası risklere karşı korumak hem de tüketicilerin aşırı borçlanmasının önüne geçmek olduğunu vurguluyor.

TÜKETİCİLER NELERE DİKKAT ETMELİ?

Uzmanlar, kredi ya da kredi kartı başvurusu yapmayı planlayan tüketicilere, yalnızca kredi notlarına güvenmemeleri gerektiği uyarısında bulunuyor. Düzenli gelir-gider dengesi, şeffaf ve açıklanabilir hesap hareketleri ile riskli harcama alışkanlıklarından kaçınmak, yeni dönemde krediye erişimde büyük önem taşıyor.

Yeni uygulamayla birlikte, bankacılık sektöründe “yüksek kredi notu” kavramı yerini, daha kapsamlı ve çok boyutlu bir finansal güvenilirlik değerlendirmesine bırakmış görünüyor.