Kosova Meclisi, haftalardır süren cumhurbaşkanlığı krizini anayasal sürenin dolduğu kritik gecede Justina Shiroka Pula’yı seçerek aştı.

120 sandalyeli Meclis’te 81 oy alan 73 yaşındaki Pula, iktidar ile muhalefetin uzlaşmasıyla ülkenin yeni cumhurbaşkanı olarak seçildi.

Seçim, Meclis’in feshedilerek yeniden erken seçime gidilmesi ihtimalini ortadan kaldırırken Kosova’da siyasi belirsizliğe de ara verdi.

KRİTİK OYLAMA GECE YARISINA KALDI

PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Kosova Meclisi, 6 Ekim gecesi yapılan olağanüstü oturumda hem Lahey’deki Kosova Özel Mahkemesi’nin yetkilerini düzenleyen yasa değişikliğini hem de cumhurbaşkanlığı seçimini gündemine aldı.

Anayasa Mahkemesi’nin daha önce verdiği karar doğrultusunda cumhurbaşkanının seçilmesi için tanınan 60 günlük süre 6 Ekim’de sona eriyordu. Bu sürenin tamamlanması halinde Meclis’in feshedilmesi ve yeni bir erken parlamento seçimine gidilmesi ihtimali bulunuyordu.

Milletvekilleri bu nedenle kritik oylamayı gece yarısına saatler kala gerçekleştirdi. Önce Lahey’deki Özel Mahkeme’ye ilişkin yasa değişikliği kabul edildi, ardından cumhurbaşkanlığı seçimine geçildi.

SHIROKA PULA 81 OY ALDI

Cumhurbaşkanlığı için Kosova Bilimler ve Sanatlar Akademisi Başkanı Justina Shiroka Pula ile Kosova Demokratik Partisi (PDK) adayı Eliza Hoxha yarıştı.

Gizli yapılan oylamaya 84 milletvekili katıldı. Shiroka Pula 81 oy alarak gerekli çoğunluğu sağladı. Eliza Hoxha bir oyda kaldı, iki oy ise geçersiz sayıldı.

Böylece 73 yaşındaki akademisyen ve ekonomist Justina Shiroka Pula, Kosova’nın yeni cumhurbaşkanı oldu.

Pula, seçimin ardından Meclis’te anayasal yeminini etti. Törenin ardından yaptığı konuşmada makamın yalnızca kendisine ait olmadığını vurgulayarak tüm yurttaşların cumhurbaşkanı olacağını söyledi.

Yeni cumhurbaşkanı, Kosova’nın bağımsızlığının, egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasına vurgu yaparken ülkede birlik, adalet, kalkınma ve kurumların güçlendirilmesi için çalışacağını açıkladı.

İKTİDAR VE MUHALEFET SON ANDA UZLAŞTI

Cumhurbaşkanlığı seçiminin gerçekleşmesini sağlayan siyasi uzlaşmanın merkezinde Başbakan Albin Kurti’nin liderliğindeki Vetevendosje ile ana muhalefetteki Kosova Demokratik Partisi (PDK) arasındaki görüşmeler yer aldı.

Kurti’nin gün içerisinde farklı adaylar üzerinde yaptığı girişimlerden sonuç alınamayınca akşam saatlerinde Justina Shiroka Pula’nın ismi gündeme geldi.

Pula’nın daha önce devlet görevlerinde bulunması ve akademik kimliği, farklı siyasi kesimlerin üzerinde uzlaşabileceği bir aday olarak öne çıkmasını sağladı.

PDK Genel Başkanı Bedri Hamza’nın Pula’nın partisinin kabul edebileceği bir aday olduğunu açıklamasının ardından cumhurbaşkanlığı seçiminin önündeki siyasi engel büyük ölçüde kalktı.

Ancak PDK, desteğini Lahey’deki Kosova Özel Mahkemesi’nin çalışma ve yetkilerini düzenleyen yasada değişiklik yapılması şartına bağladı.

LAHEY’DEKİ MAHKEME İÇİN YASA DEĞİŞTİ

Cumhurbaşkanlığı oylamasından hemen önce Kosova Meclisi, Lahey’de bulunan Kosova Özel Mahkemesi ve Özel Savcılık Ofisi’nin yetkilerini düzenleyen yasada değişiklik yapılmasını kabul etti.

Tasarı 88 oyla kabul edildi. Düzenleme, mahkemenin bazı yetki alanlarını sınırlandırmayı ve belirli dosyaların Kosova’daki yargı makamlarında ele alınmasının önünü açmayı öngörüyor.

Lahey’deki mahkeme, 1998-1999 Kosova Savaşı sırasında ve savaşın ardından Kosova Kurtuluş Ordusu (UÇK) mensuplarının işlediği öne sürülen savaş suçlarını soruşturmak ve yargılamak amacıyla kurulmuştu.

Mahkemenin eski Kosova Cumhurbaşkanı Hashim Thaçi ile bazı eski UÇK yöneticileri hakkında verdiği kararlar son dönemde ülkede yoğun siyasi tartışmalara ve protestolara neden olmuştu.

Bu nedenle yasa değişikliği, cumhurbaşkanlığı seçiminden bağımsız bir konu olmaktan çıkarak son siyasi uzlaşmanın önemli unsurlarından biri haline geldi.

ERKEN SEÇİM İHTİMALİ ORTADAN KALKTI

Kosova’da cumhurbaşkanının belirlenememesi halinde ortaya çıkabilecek en önemli sonuçlardan biri Meclis’in feshedilerek yeniden seçime gidilmesiydi.

Ülkede daha önce yaşanan siyasi krizler nedeniyle erken parlamento seçimleri yapılmış, yeni Meclis’in oluşmasının ardından hükümet kurma süreci tamamlanmıştı.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin de sonuçsuz kalması halinde Kosova’nın yeniden seçim atmosferine girmesi bekleniyordu.

Justina Shiroka Pula’nın gerekli çoğunluğu sağlamasıyla bu ihtimal şimdilik ortadan kalktı. Böylece Meclis görevine devam ederken hükümetin de mevcut yasama gündemini sürdürmesinin önü açıldı.

KRİZ NASIL BAŞLADI?

Kosova’daki son cumhurbaşkanlığı krizi, 7 Haziran’da gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından başlayan siyasi belirsizliğin devamında ortaya çıktı.

Yeni Meclis’in oluşturulması ve hükümetin kurulmasının ardından cumhurbaşkanlığı seçimi ülkenin önündeki temel siyasi başlıklardan biri haline geldi.

Anayasal düzenlemeye göre cumhurbaşkanının seçilebilmesi için Meclis’te yüksek bir oy oranına ulaşılması gerekiyor. 120 sandalyeli Meclis’te ilk iki turda üçte iki çoğunluk aranıyor. Siyasi partilerin ortak bir aday üzerinde uzlaşmakta zorlanması, sürecin haftalarca uzamasına neden oldu.

Başbakan Albin Kurti’nin önerdiği bazı isimler muhalefetin desteğini alamazken, süreç boyunca Meclis Başkanı Glauk Konjufca ve Feride Rushiti gibi isimler de gündeme geldi.

Ancak ana muhalefet PDK’nın destek vermemesi nedeniyle bu adaylıklar üzerinde gerekli siyasi uzlaşma sağlanamadı.

SON GÜNDE YENİ FORMÜL GELDİ

Anayasal sürenin sona ereceği 6 Ekim’de siyasi partiler arasındaki görüşmeler yoğunlaştı.

Başbakan Kurti, Meclis Genel Kurulu’nun yeniden toplanmasını ve önce Lahey’deki Özel Mahkeme’ye ilişkin yasa değişikliğinin, ardından cumhurbaşkanlığı adayının görüşülmesini önerdi.

Bu süreçte Justina Shiroka Pula’nın adaylığı ortaya çıktı.

Pula’nın daha önce hükümet görevinde bulunması ve daha sonra Kosova Bilimler ve Sanatlar Akademisi’nin başkanlığını yürütmesi, siyasi partiler arasında uzlaşma sağlanmasında etkili oldu.

PDK’nın desteğinin sağlanmasının ardından seçim için gerekli çoğunluğun oluşabileceği ortaya çıktı ve Meclis gece yarısından önce kritik oylamaya geçti.

SHIROKA PULA’NIN SİYASİ VE AKADEMİK GEÇMİŞİ

1953 doğumlu Justina Shiroka Pula, ekonomi alanındaki akademik çalışmalarıyla tanınıyor.

Daha önce hükümette görev alan Pula, 2008-2011 döneminde bakanlık görevinde bulundu. Sonraki yıllarda akademik çalışmalarını sürdüren Pula, 2025 yılında Kosova Bilimler ve Sanatlar Akademisi’nin başkanlığına seçildi.

Akademinin başkanlığını üstlenen ilk kadın olan Pula, cumhurbaşkanlığı görevine seçilmesiyle Kosova’nın savaş sonrası dönemindeki üçüncü kadın cumhurbaşkanı oldu.

Cumhurbaşkanlığı makamı ülkede büyük ölçüde sembolik bir nitelik taşısa da dış politika, devlet kurumları arasındaki denge ve silahlı kuvvetlerin başkomutanlığı gibi önemli anayasal yetkileri bulunuyor.

YENİ CUMHURBAŞKANINDAN BİRLİK MESAJI

Yemin töreninin ardından konuşan Justina Shiroka Pula, görevi büyük bir sorumluluk olarak kabul ettiğini belirtti.

Pula, cumhurbaşkanlığı yetkisinin yalnızca bir kişiye ait olmadığını, Kosova yurttaşlarına, kurumlarına ve ülke için mücadele eden nesillere ait olduğunu söyledi.

Yeni cumhurbaşkanı, Kosova’nın demokratik bir devlet olarak ilerlemesi, Avrupa-Atlantik yöneliminin korunması ve ülkenin müttefikleriyle ilişkilerinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Ayrıca anayasanın ve devletin çıkarlarının korunmasına yönelik sorumluluğunun altını çizdi.

KOSOVA’DA YENİ DÖNEMİN İLK GÜNÜ

Justina Shiroka Pula’nın seçilmesiyle Kosova, haftalardır devam eden cumhurbaşkanlığı krizini seçim takvimini yeniden başlatmadan aştı.

Yeni cumhurbaşkanının göreve başlamasıyla birlikte gözler hükümet ile Meclis arasındaki siyasi dengelere, Lahey’deki Özel Mahkeme’ye ilişkin yasa değişikliğinin uygulanmasına ve ülkenin Avrupa-Atlantik entegrasyon sürecine çevrilecek.

Pula’nın görevi devralması, Kosova’da yeni bir siyasi sayfanın açılmasından çok, uzun süren kurumsal belirsizliğin ardından mevcut siyasi düzenin devam etmesini sağlayan kritik bir uzlaşma olarak öne çıktı.