İran ile ABD arasındaki savaşta 26-28 Ağustos tarihleri arasında diplomatik girişimler Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması başlığına yoğunlaştı.

Katar Başbakanı’nın Tahran ziyareti sonrası İran, boğazdaki deniz trafiğinin yeniden normale dönmesi için koşullarını hazırlayacağını açıklarken, Umman’la ortak bir geçiş koridoru üzerinde çalışmalar sürüyor.

ABD yönetimi ise İran’la doğrudan müzakere yapılmadığını bildirirken, yeni yaptırımların uygulanması ve ekonomik baskının sürdürülmesi yönündeki politikasını koruyor.

HÜRMÜZ İÇİN DİPLOMATİK TRAFİK ARTTI

PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani, 27 Ağustos’ta Tahran’a giderek İranlı yetkililerle Hürmüz Boğazı’nın durumu ve ABD-İran arasındaki diplomatik sürecin yeniden başlatılması konusunda görüşmeler yaptı.

Katar’ın girişiminin ardından İran, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için gerekli koşulları hazırlayacağını açıkladı. İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, arabulucu ülkelerin talepleri doğrultusunda koşulların belirlendiğini ve bunların daha sonra açıklanacağını söyledi.

İRAN VE UMMAN GEÇİŞ KORİDORU ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilerin geçişini yeniden düzenlemek amacıyla geçici bir denizcilik koridoru oluşturulması konusunda çalışmalarını sürdürüyor.

İran’ın önerdiği düzenlemede giriş yönündeki ticari gemilerin İran karasularından, çıkış yönündeki gemilerin ise İran ve Umman sularından geçmesi öngörülüyor. İki ülkenin ayrıca boğazdaki mayınların temizlenmesi konusunda ortak çalışma yürütmesi planlanıyor.

İran tarafı, düzenlemenin uygulanmasını ABD’nin bazı talepleri karşılamasına bağlıyor. Tahran yönetimi, ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması, yaptırımların sona erdirilmesi ve savaş nedeniyle oluşan zararların karşılanmasını şartlar arasında gösteriyor.

ABD İLE İRAN ARASINDA DOĞRUDAN GÖRÜŞME YOK

ABD Başkanı Donald Trump, 27 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Washington’ın şu aşamada İran’la görüşmediğini söyledi.

Beyaz Saray yönetimi, İran’ın anlamlı bir müzakereye hazır olması halinde diplomatik sürecin yeniden değerlendirilebileceğini belirtirken, mevcut politikanın ekonomik baskının sürdürülmesi yönünde olduğu bildirildi.

Trump’ın İran ile Haziran ayında varılan mutabakatın koşullarına dönülmesine sıcak bakmadığı yönündeki haberlerin ardından petrol fiyatlarında da hareketlilik yaşandı.

HÜRMÜZ’DE TRAFİK KISMEN TOPARLANIYOR

Hürmüz Boğazı’ndaki ticari geçişler savaş öncesindeki seviyelerin altında kalmaya devam ederken, bazı göstergelerde kısmi toparlanma görüldü.

Reuters’ın verilerine göre boğazdan geçen petrol miktarı önceki dönemlere kıyasla yükselse de normal seviyelerin oldukça altında bulunuyor. Deniz trafiğinin yaklaşık yüzde 5 ila yüzde 15’i arasında seyrettiği tahmin edilirken, ABD tarafı mayın temizleme çalışmalarının ardından ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlandığını bildiriyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, uluslararası denizcilik güzergâhlarındaki İran mayınlarının temizlendiğini ve yaklaşık 1.500 ticari geminin güvenli biçimde geçiş yaptığını açıkladı. Bu açıklama İran tarafından bağımsız olarak doğrulanmış değil.

PETROL FİYATLARI HAFTALIK BAZDA GERİLİYOR

Hürmüz’de petrol akışının kısmen toparlanması ve boğazın yeniden açılmasına yönelik diplomatik girişimler enerji piyasalarında fiyat baskısını azalttı.

Brent petrolün varil fiyatı 28 Ağustos itibarıyla 89,66 dolar, Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) varil fiyatı ise 83,21 dolar seviyesinde bulunuyor. Brent haftalık bazda yüzde 5,1, WTI ise yüzde 4,5 gerilemiş durumda.

Petrol fiyatlarındaki düşüşte Hürmüz’den petrol akışının kısmen artması ve ABD’nin doğrudan askeri baskıdan ekonomik baskıya ağırlık veren yaklaşımının risk primini azaltması etkili oldu.

YAPTIRIMLAR VE EKONOMİK BASKI SÜRÜYOR

ABD’nin İran’a yönelik genişletilmiş yaptırım paketinin ardından Washington, İran’la ticari ilişkilerini sürdüren ülkeler üzerinde de baskıyı artırıyor.

ABD yönetimi, İran’la ticaret yapan üçüncü ülke ve şirketlerin ikincil yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısını yinelerken, İran yönetimi yaptırımları reddediyor ve ABD’nin ekonomik baskısına karşılık verileceğini açıklıyor.

ABD yönetiminin gelecek hafta G20 ülkelerinin maliye yetkilileriyle yapılacak toplantıda İran yaptırımlarını da gündeme getirmeyi planladığı bildirildi.

İran ve Umman’ın Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş düzenlemesine ilişkin teknik çalışmalarının sürmesi ve İran’ın boğazın yeniden açılması için hazırladığı koşulları açıklamaya hazırlanması, 28 Ağustos itibarıyla bölgedeki diplomatik temasların ana gündemini oluşturuyor.