ABD’nin Irak’taki askeri varlığını sona erdirme sürecinde son aşamaya gelinirken, çekilmenin 30 Eylül’de tamamlanması bekleniyor.

Iraklı yetkililer, ABD’ye ait muharip birlikler ile lojistik unsurların büyük bölümünün ülkeden ayrıldığını, Erbil’de sürecin sürdüğünü açıkladı.

Çekilmenin ardından Irak ile ABD arasındaki güvenlik ilişkilerinin askeri misyondan ikili işbirliği modeline dönüştürülmesi planlanıyor.

ÇEKİLME SÜRECİ 30 EYLÜL TAKVİMİYLE İLERLEDİ

Irak ile ABD, 2024 yılında ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun Irak’taki askeri misyonunun sona erdirilmesi konusunda bir takvim üzerinde anlaşmıştı. Bu takvimin son aşaması 30 Eylül 2026 olarak belirlenmişti.

Irak yönetimi, koalisyon güçlerinin ülkedeki askeri misyonunun sona ermesiyle güvenlik sorumluluğunun Irak güçlerine devredileceğini açıklarken, ABD tarafı da Irak güvenlik güçlerinin kendi operasyonlarını yürütebilecek kapasiteye ulaştığını belirtiyor.

Irak Silahlı Kuvvetleri Hava Kuvvetleri Komutanı Halid et-Tamimi de 28 Eylül’de yaptığı açıklamada, uluslararası koalisyon güçlerinin 2026’nın başından bu yana Irak topraklarında herhangi bir operasyon gerçekleştirmediğini söyledi. Tamimi, Irak Hava Kuvvetlerinin yürüttüğü operasyonların koalisyondan bağımsız olduğunu ve doğrudan koalisyon desteği bulunmadığını belirtti.

IRAKLI YETKİLİ: TÜM BİRLİKLER AYRILDI

Irak hükümetinden bir yetkili, Alman Haber Ajansı dpa’ya yaptığı açıklamada ABD’ye ait tüm muharip birlikler ile lojistik destek güçlerinin Irak topraklarından ayrıldığını bildirdi.

Bu açıklama, ABD’nin Irak’taki askeri varlığının fiilen sona erdiğine ilişkin Bağdat tarafından yapılan en kapsamlı açıklamalardan biri oldu. Ancak Washington tarafından çekilmenin tamamen tamamlandığına ilişkin aynı kapsamda bir resmi açıklama yapılmış değil.

Irak tarafının açıklamasına göre Erbil’deki çekilme ve devir işlemleri de sürecin son bölümünü oluşturdu. Irak güvenlik makamları daha önce koalisyonun ülkedeki üs ve karargâhlarının Irak makamlarına devredildiğini açıklamıştı.

KOALİSYON ÜSLERİ IRAK MAKAMLARINA DEVREDİLDİ

Uluslararası koalisyonun Irak’taki bazı önemli askeri tesisleri daha önce Irak Savunma Bakanlığına devredildi. Bunlar arasında Anbar’daki Ayn el-Esad Hava Üssü ile Balad’daki bazı tesisler de bulunuyor.

Irak Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Saad Maan, 26 Eylül’de yaptığı açıklamada koalisyonun ülkedeki tüm üs ve karargâhlarını Irak makamlarına devrettiğini, 30 Eylül’den sonra Irak’ta koalisyona ait muharip veya eğitim gücü bulunmayacağını söyledi.

Maan, ABD ve diğer koalisyon ülkeleriyle güvenlik ilişkilerinin ise askeri koalisyon formatından ikili anlaşmalara dayalı yeni bir döneme taşınacağını belirtti.

BAĞDAT HAVALİMANI’NDA DA DEVİR GERÇEKLEŞTİ

Çekilme sürecinin önemli adımlarından biri de Bağdat Uluslararası Havalimanı’ndaki ABD Diplomatik Destek Sahası için atıldı.

Irak Dışişleri Bakanlığı ile ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği arasında imzalanan anlaşmayla söz konusu alanın Irak tarafına devri konusunda mutabakata varıldı. Irak Dışişleri Bakanlığı, bu adımın uluslararası koalisyonun Irak’taki misyonunun ve yabancı askeri varlığın sona erdirilmesine yönelik takvimin bir parçası olduğunu açıkladı.

IRAK’TA YENİ GÜVENLİK DÖNEMİ

Irak yönetimi, koalisyonun askeri misyonunun sona ermesinin ardından güvenlik sorumluluğunu tamamen kendi güçlerinin üstleneceği mesajını veriyor.

Iraklı yetkililer, ülkedeki güvenlik durumunun kontrol altında olduğunu ve Irak güvenlik güçlerinin ülke genelinde operasyon yürütebilecek kapasiteye ulaştığını savunuyor. Irak Hava Kuvvetleri Komutanı Tamimi de hava operasyonlarının artık koalisyon desteği olmadan gerçekleştirildiğini belirtiyor.

Bununla birlikte özellikle Irak Kürdistan Bölgesi'nde ABD ve koalisyon güçlerinin çekilmesinin ardından ortaya çıkabilecek güvenlik boşluğu konusunda farklı değerlendirmeler bulunuyor. Peşmerge Bakanlığı, bölgedeki mevcut güvenlik ortamında ABD’nin çekilmesine ilişkin kaygılarını dile getirdi.

ABD’NİN BÖLGESEL ASKERİ VARLIĞI SÜRÜYOR

Irak’taki askeri misyonun sona ermesi, ABD’nin Ortadoğu’daki tüm askeri faaliyetlerinin sona erdiği anlamına gelmiyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı tarafından yapılan değerlendirmelerde, 30 Eylül’de sona erecek olanın IŞİD’e karşı uluslararası koalisyonun Irak içindeki mevcut görevi olduğu, ABD’nin bölgedeki güvenlik ortaklıklarının ise devam edeceği belirtiliyor.

Bu nedenle Irak’taki çekilme, Washington’ın bölgeden tamamen askeri olarak ayrılması şeklinde değil, Irak’taki koalisyon misyonunun sona erdirilmesi ve iki ülke arasındaki güvenlik ilişkisinin farklı bir modele taşınması çerçevesinde değerlendiriliyor.

2003’TE BAŞLAYAN ASKERİ VARLIK

ABD’nin Irak’taki askeri varlığı 2003’teki işgalle başladı. ABD güçlerinin büyük bölümü daha sonra ülkeden ayrılmış olsa da IŞİD’in 2014’te Irak ve Suriye’de genişlemesi üzerine ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyon yeniden Irak’ta kapsamlı bir askeri görev üstlendi.

Koalisyonun temel görevi IŞİD’e karşı mücadelede Irak güvenlik güçlerine destek vermek, eğitim ve danışmanlık sağlamak oldu. Irak hükümeti ile ABD arasında 2024’te varılan anlaşmayla bu askeri misyonun sona erdirilmesi için aşamalı çekilme planı oluşturuldu.

Irak’ta 30 Eylül tarihi, koalisyonun mevcut askeri misyonunun sonlandırılması açısından belirlenen son tarih olarak uygulanıyor. Bağdat yönetimi ise 1 Ekim’i “Egemenlik Bayramı” olarak kutlamaya hazırlanıyor.

PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Irak tarafı ABD birliklerinin çekilmesini tamamlanmış bir süreç olarak duyururken, Washington’ın açıklamaları daha çok 30 Eylül’de koalisyonun Irak’taki mevcut askeri misyonunun sona ermesine odaklanıyor. Bu nedenle gelişmenin Irak’taki ABD askeri misyonunun sona ermesi olarak tanımlanması, ABD’nin bölgedeki tüm askeri varlığının sona erdiği anlamına gelmiyor.