DEM Parti Grup Başkanvekili ve Kars Milletvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, 6 Şubat 2023 depremlerinin üçüncü yılında, deprem sonrası yaşanan çok yönlü hak ihlallerini Meclis gündemine taşıdı. 

Koçyiğit, deprem bölgesinde sürdürülen kamu politikalarını sorgulamak amacıyla toplam 17 yazılı soru önergesini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sundu. 

Önergeler kapsamında 180 soru ile deprem bölgesinde çocukların, kadınların, engellilerin, yaşlıların, emekçilerin, öğrencilerin ve depremzedelerin yaşam koşulları mercek altına alındı.

HAKLAR TÜM YÖNLERİYLE SORGULANDI

PolitiKARS’ın derlediği bilgilere göre; önergelerde deprem sonrası yaşamın tüm alanları ele alındı. Barınma, sağlık, eğitim, sosyal hizmetler, çalışma koşulları, çevre hakları ve afet sonrası yaşama dair diğer alanlar ayrıntılı biçimde incelendi. Koçyiğit, depremzedelerin yalnızca fiziki ihtiyaçlarının karşılanmasının yeterli olmadığını, aynı zamanda insan onuruna yakışır yaşam koşulları ve hak temelli yaklaşımların da hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.

7 BAKANLIK HEDEFTE

Hazırlanan yazılı soru önergeleri Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’ndan Sağlık Bakanlığı’na, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan İçişleri Bakanlığı’na, Millî Eğitim Bakanlığı’ndan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı’na kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Önergeler, Bakanlıklara yöneltilen sorularla sadece mevcut durumun değil, uygulanan politikaların etkileri ve eksiklikleri konusunda da ayrıntılı bilgiler talep ediyor.

ÇOCUKLAR VE KADINLAR ÖN PLANDA

Önergelerde çocukların deprem sonrası ailelerinden ayrılması, refakatsiz kalması, çocuk işçiliği, erken yaşta evlilik, eğitimden kopuş ve psikososyal desteklere erişim konuları detaylı biçimde ele alındı. Türkiye’nin taraf olduğu Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme hatırlatılarak, çocukların üstün yararının deprem koşullarında dahi askıya alınamayacağı vurgulandı.

Kadınlara yönelik önergelerde ise geçici barınma alanlarında artan şiddet riski, kadın sığınaklarının durumu, kolluk kuvvetlerinin sorumlulukları, sağlık hizmetlerine erişim ve ekonomik güçlenme politikaları sorgulandı. Kadına yönelik şiddetin afet koşullarında daha da derinleştiğine dikkat çekilerek, kadınların güvenli yaşam alanlarına erişimi ve destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği belirtildi.

BARINMA, SAĞLIK, EĞİTİM VE ÇEVRE POLİTİKALARI MERCEK ALTINDA

Koçyiğit’in önergelerinde kalıcı konutların afet güvenliği, zemin etütleri ve dağıtım kriterlerinden konteyner kentlerde süren yaşam koşullarına; zorunlu göç, geri dönüş politikaları ve yerinden edilme sorunlarından sağlık altyapısının durumu, ruh sağlığı ve kronik hastaların tedaviye erişimine kadar geniş bir konu yelpazesi sorgulandı. Eğitim alanında okulların durumu, eğitimden kopuş, üniversite öğrencilerinin barınma sorunları ve psikososyal desteklerin yetersizliği ele alınırken, çevre politikaları kapsamında moloz yönetimi, asbest riski, ekolojik tahribat ve tarım alanları ile meraların deprem sonrası durumu da ayrıntılı biçimde Bakanlıklara soruldu.

ŞEFFAFLIK VE HESAP VEREBİLİRLİK VURGUSU

Önergelerin gerekçelerinde deprem sonrası yeniden inşa ve iyileştirme süreçlerinin yalnızca bina sayıları ile değil, insan onuruna yaraşır yaşam, sosyal adalet, katılım ve hak temelli politikalar üzerinden değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi. Merkezi idarenin yerel yönetimleri ve yurttaşları dışlayan uygulamalarının yeni mağduriyetler yarattığına dikkat çekildi.

Koçyiğit, bu önergelerle deprem bölgesinde yaşanan hak ihlallerinin görünür kılınmasını, kamu idaresinin sorumluluklarının açığa çıkarılmasını ve depremzedeler için kalıcı, eşitlikçi ve adil çözümler üretilmesini hedefliyor. Önergeler, depremzedelerin yaşamlarını etkileyen tüm alanlarda somut veri ve bilgi talep ederek, şeffaf ve hesap verebilir bir kamu yönetimi çağrısı niteliği taşıyor.