ABD’nin saldırıyı erteleme kararı gerilimi düşürmeye yetmedi; İran’dan Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehdidi gelirken, bölgedeki çatışmalar genişliyor, enerji güvenliği küresel risk haline geliyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın enerji altyapısına yönelik saldırıları geçici olarak erteleme talimatı vermesi gerilimi düşürmeye yetmedi. 

İran’dan Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’ni kapsayan sert misilleme uyarıları gelirken, bölgedeki çatışmalar genişleme sinyali veriyor.

ABD’DEN ERTELEME KARARI, SAHADA GERİLİM DEVAM EDİYOR

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın enerji santralleri ve enerji altyapısına yönelik planlanan askeri saldırıların 5 gün süreyle ertelenmesi talimatını verdi. Bu karar, diplomatik bir manevra olarak değerlendirilse de sahadaki askeri hareketlilik ve karşılıklı açıklamalar, gerilimin düşmediğini ortaya koyuyor.

ABD yönetimi, İran ile süren çatışmaların finansmanı için yeni bir bütçe hazırlığında. Hazine Bakanı Scott Bessent, savaşın mali boyutuna ilişkin yaptığı açıklamada, ABD’nin bu süreci finanse edebilecek güce sahip olduğunu belirtti. Ancak Kongre’de talep edilen 200 milyar dolarlık ek bütçeye hem Demokratlar hem de bazı Cumhuriyetçilerden itiraz geliyor.

İRAN’DAN NET MESAJ: “SALDIRI OLURSA BOĞAZ KAPANIR”

İran Savunma Konseyi, ülkenin enerji ve nükleer altyapısına yönelik herhangi bir saldırıya sert ve yıkıcı karşılık verileceğini duyurdu. Açıklamada, İran kıyıları veya adalarına yönelik bir saldırı durumunda Basra Körfezi’ndeki tüm ulaşım hatlarına deniz mayınları döşenebileceği ifade edildi.

Bu adımın yalnızca Hürmüz Boğazı’nı değil, fiilen tüm Körfez’deki deniz trafiğini durma noktasına getirebileceği vurgulandı. İran ayrıca, boğazdan geçişlerin kendi koordinasyonu olmadan mümkün olmayacağını belirtti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı yetkililer ise ABD’nin enerji altyapılarını hedef alması halinde yalnızca İsrail değil, bölgede ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkelerdeki enerji tesislerinin de hedef alınacağını açıkladı.

ENERJİ ALTYAPISI SAVAŞIN MERKEZİNDE

Çatışmaların odak noktası giderek enerji altyapıları haline geliyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran’ın Kum kentinde insansız hava araçları üretiminde kullanılan bir gaz türbini tesisinin vurulduğunu duyurdu.

İran tarafı ise buna karşılık olarak, enerji santrallerine yönelik herhangi bir saldırıya aynı şekilde karşılık verileceğini yineledi. Yapılan açıklamalarda, “Elektrik altyapımıza saldırılırsa, karşı tarafın enerji sistemleri de hedef alınır” mesajı verildi.

TAHRAN VE ÇEVRESİNDE ŞİDDETLİ PATLAMALAR

İsrail’in İran’a yönelik saldırıları kapsamında başkent Tahran ve çevresinde şiddetli patlamalar meydana geldi. İran hava savunma sistemlerinin devreye girdiği, ancak bazı bölgelerde ciddi hasar oluştuğu bildirildi.

İran Kızılayı, Türkiye ve Irak sınırına yakın Urmiye kentinde bir yerleşim alanının hava saldırısına uğradığını, yaralılara müdahale edildiğini açıkladı. Can kaybına ilişkin net bilgi paylaşılmadı.

LÜBNAN CEPHESİ VE BÖLGEYE YAYILAN SALDIRILAR

İsrail, Lübnan’ın güneyine yönelik saldırılarını sürdürürken, Tyre kentine bağlı bir bölgede düzenlenen hava saldırısında 1 sivil hayatını kaybetti, 4 kişi yaralandı. Ayrıca Litani Nehri üzerindeki stratejik bir köprü de hedef alındı.

İran’ın misilleme saldırıları ise Körfez ülkelerine kadar genişledi. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Kuveyt’te çok sayıda İHA ve balistik füze saldırısının hava savunma sistemleri tarafından engellendiği açıklandı. Bölge halkına resmi uyarıları takip etmeleri çağrısı yapıldı.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE KÜRESEL TİCARET RİSK ALTINDA

Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, yalnızca askeri değil ekonomik bir krizi de tetikliyor. İran, boğazın tamamen kapatılmadığını ancak geçişlerin kendi denetiminde sürdüğünü açıkladı. Buna rağmen, sigorta şirketlerinin artan riskler nedeniyle gemi geçişlerine temkinli yaklaştığı ve bazı gemilerin beklemeye geçtiği bildiriliyor.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer ile ABD Başkanı Trump arasında yapılan görüşmede, boğazın açık kalmasının küresel enerji piyasaları için hayati olduğu vurgulandı.

ULUSLARARASI TEPKİLER VE G7 AÇIKLAMASI

G7 ülkeleri, İran’ın bölge ülkelerine ve sivil altyapıya yönelik saldırılarını sert şekilde kınadı. Açıklamada, saldırıların derhal durdurulması çağrısı yapılırken, küresel enerji arzının korunması için gerekli adımların atılacağı belirtildi.

Ayrıca, İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerinin uluslararası güvenlik açısından tehdit oluşturduğu vurgulandı.

SAVAŞIN İNSANİ BEDELİ AĞIRLAŞIYOR

İran Sağlık Bakanlığı, saldırılarda 210 çocuğun hayatını kaybettiğini, bin 510 çocuğun yaralandığını açıkladı. Toplam can kaybının bin 348’e ulaştığı, yaralı sayısının ise 17 bini aştığı bildirildi. Ayrıca yüzlerce sağlık tesisinin zarar gördüğü ifade edildi.

GÖZALTILAR VE İÇ GÜVENLİK OPERASYONLARI

İran İstihbarat Bakanlığı, ABD ve İsrail ile iş birliği yaptığı iddiasıyla 25 kişinin gözaltına alındığını duyurdu. Bu kişilerin askeri noktalar ve güvenlik güçlerine ilişkin bilgileri dış bağlantılara aktardıkları öne sürüldü.

Ayrıca yurt dışında bulunan 15 kişi hakkında da yasal işlem başlatıldığı bildirildi.

BÖLGEDE BELİRSİZLİK DERİNLEŞİYOR

Karşılıklı tehditler, genişleyen saldırı alanı ve enerji hatlarına yönelik riskler, Ortadoğu’daki krizi küresel ölçekte bir güvenlik ve ekonomik kırılma noktasına taşıyor.

Önümüzdeki günlerde özellikle Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmelerin, yalnızca bölgesel dengeleri değil dünya enerji piyasalarını da doğrudan etkilemesi bekleniyor.