ABD ile İran arasında üzerinde uzlaşı sağlandığı belirtilen mutabakat zaptının imza töreninin 19 Haziran'da İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında yapılacağı açıklandı.

İsviçre makamları tören için olağanüstü güvenlik önlemleri alırken, Bloomberg tarafından yayımlanan taslak metin anlaşmanın kapsamına ilişkin dikkat çekici ayrıntıları ortaya koydu.

Taslakta ateşkesten yaptırımların kaldırılmasına, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinden İran'ın ekonomik yeniden yapılanmasına kadar geniş kapsamlı düzenlemeler yer alıyor.

İMZA TÖRENİNİN YERİ RESMEN AÇIKLANDI

ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslarda önemli bir aşamaya gelinirken, İsviçre Dışişleri Bakanlığı mutabakat zaptının imza törenine ev sahipliği yapacak adresi duyurdu. Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, törenin Nidwalden kantonunda bulunan ve Lucerne Gölü'ne hakim konumuyla bilinen Bürgenstock kasabasında gerçekleştirileceği bildirildi.

Daha önce imza töreninin Cenevre'de yapılacağı yönünde beklentiler bulunuyordu. Ancak taraflar ve arabulucu ülkeler arasında yürütülen görüşmelerin ardından Bürgenstock seçeneğinde uzlaşı sağlandığı açıklandı.

PolitiKARS'ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; İsviçre Dışişleri Bakanlığı, tören yerinin belirlenmesi sürecinde ABD, İran, Pakistan ve Katar ile yakın temas yürütüldüğünü belirtti.

BÖLGEDE OLAĞANÜSTÜ GÜVENLİK TEDBİRLERİ

İsviçre hükümeti, uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği tören için geniş kapsamlı güvenlik planı hazırladı. Açıklamaya göre yaklaşık 2 bin asker bölgede görev yapacak ve güvenlik operasyonlarını koordine edecek.

Ayrıca 18 Haziran ile 20 Haziran tarihleri arasında Bürgenstock Dağı çevresinde uçuşa yasak bölge oluşturulacağı duyuruldu. Hava sahasının geçici olarak kapatılmasının, törenin güvenli şekilde gerçekleştirilmesi amacıyla planlandığı belirtildi.

Bürgenstock daha önce 2024 yılında düzenlenen Ukrayna Barış Zirvesi'ne ev sahipliği yaparak uluslararası diplomasi gündeminde öne çıkmıştı.

BLOOMBERG TASLAĞI KAMUOYUNA DUYURDU

İmza törenine ilişkin hazırlıklar sürerken ABD merkezli Bloomberg, tarafların üzerinde uzlaştığı öne sürülen 14 maddelik mutabakat zaptının taslağını yayımladı.

Taslak metne göre anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte ABD ve İran'ın müttefikleriyle beraber tüm cephelerde çatışmaların sona erdiğini ilan etmesi öngörülüyor. Metinde Lübnan dahil bölgedeki çatışma alanlarına ilişkin ifadelerin yer aldığı ve tarafların birbirlerine karşı herhangi bir düşmanca eylemde bulunmamayı taahhüt ettiği belirtiliyor.

Taslakta ayrıca iki ülkenin birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve iç işlerine saygı göstermesi yönünde karşılıklı güvence maddeleri bulunuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE ASKERİ ÇEKİLME PLANI

Taslak metinde bölgesel güvenlik başlıkları da geniş yer tutuyor. Buna göre ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin en geç 30 gün içerisinde savaş öncesi seviyeye dönmesi hedefleniyor.

Bunun yanında Washington yönetiminin nihai anlaşmanın ardından bölgedeki askeri varlığını azaltmayı ve kuvvetlerini belirlenen takvim çerçevesinde geri çekmeyi taahhüt ettiği belirtiliyor.

İran'ın ise Basra Körfezi ile Umman Denizi arasındaki ticari gemi trafiğinin normalleşmesi için gerekli adımları atacağı ifade ediliyor.

YAPTIRIMLAR VE 300 MİLYAR DOLARLIK PLAN

Taslağın en dikkat çeken bölümlerinden biri ekonomik yaptırımlar ve yeniden yapılanma sürecine ilişkin maddeler oldu.

PolitiKARS'ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; ABD'nin nihai anlaşma kapsamında İran'a yönelik yaptırımları belirli bir takvim doğrultusunda kaldırmayı taahhüt ettiği öne sürülüyor. Ayrıca İran ham petrolü ve petrokimya ürünlerinin ihracatına yönelik muafiyetlerin devreye alınmasının planlandığı belirtiliyor.

Taslakta ABD ve bölgesel ortaklarının İran'ın yeniden imarı ve ekonomik kalkınması amacıyla en az 300 milyar dolarlık finansman içeren kapsamlı bir program hazırlamayı kabul ettiği iddiası da yer alıyor.

NÜKLEER PROGRAM MASADA OLMAYA DEVAM EDECEK

Taslağa göre İran, nükleer silah üretmeyeceğini teyit ederken, zenginleştirilmiş uranyumun geleceği ve diğer nükleer başlıkların nihai anlaşma müzakerelerinde ele alınması planlanıyor.

Metinde İran'ın mevcut nükleer programında yeni bir genişlemeye gitmeyeceği, ABD'nin ise yeni yaptırım uygulamama ve bölgedeki askeri varlığını artırmama yönünde taahhütte bulunduğu ifade ediliyor.

GÖZLER 19 HAZİRAN'DAKİ ZİRVEDE

Mutabakat zaptının tam metni henüz resmi makamlar tarafından yayımlanmış değil. Ancak İsviçre tarafından yapılan açıklamalar ve tarafların hazırlıkları, diplomatik sürecin son aşamaya yaklaştığı değerlendirmelerine yol açıyor.

19 Haziran'da Bürgenstock'ta düzenlenmesi planlanan imza töreninin gerçekleşmesi halinde, uzun yıllardır yaptırımlar, bölgesel gerilimler ve nükleer program ekseninde şekillenen ABD-İran ilişkilerinde yeni bir dönemin kapısının aralanıp aralanmayacağı uluslararası kamuoyu tarafından yakından izlenecek.