Ermenistan'da yarın yapılacak genel seçimler, yalnızca yeni parlamentonun belirlenmesi açısından değil, ülkenin gelecek yıllardaki dış politika yönelimi bakımından da kritik önem taşıyor.
Seçim öncesinde Rusya yanlısı muhalefetten 6 adayın gözaltına alınması siyasi tansiyonu yükseltirken, seçimlerin Avrupa Birliği ile yakınlaşma politikaları ile Rusya merkezli geleneksel ittifak anlayışı arasında şekillenen bir tercih niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
Karabağ savaşları sonrasında güvenlik, ekonomi ve dış politika alanlarında yeni arayışlara yönelen Ermenistan'da sandıktan çıkacak sonucun yalnızca Erivan'ı değil, Ankara'dan Bakü'ye, Moskova'dan Brüksel'e kadar geniş bir coğrafyayı etkilemesi bekleniyor.
KARABAĞ SONRASI DEĞİŞEN ERMENİSTAN
Ermenistan siyasetinde bugün yaşanan dönüşümün temelinde son yıllarda meydana gelen büyük jeopolitik kırılmalar bulunuyor.
2020 yılında yaşanan İkinci Karabağ Savaşı ve sonrasında ortaya çıkan yeni bölgesel tablo, Ermenistan toplumunda uzun yıllardır hakim olan güvenlik anlayışını ciddi şekilde tartışmaya açtı.
Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Rusya'yı en önemli stratejik müttefiki olarak gören Ermenistan'da, özellikle savaş sonrasında Moskova'nın yeterli destek vermediğini düşünen kesimlerin sayısında artış yaşandığı değerlendiriliyor.
Bu durum, ülkenin dış politika yönelimi konusunda daha önce görülmemiş ölçüde geniş bir tartışma ortamı oluşturdu.
AVRUPA MI RUSYA MI?
Seçim kampanyalarının merkezindeki soru tam da bu noktada şekilleniyor.
Başbakan Nikol Paşinyan ve iktidardaki Sivil Sözleşme Partisi, Ermenistan'ın Avrupa Birliği ile ilişkilerini geliştirmesi, Batılı kurumlarla iş birliğini artırması ve dış politika seçeneklerini çeşitlendirmesi gerektiğini savunuyor.
Muhalefetteki Rusya yanlısı siyasi hareketler ise ülkenin güvenliği, enerji arzı ve ekonomik çıkarlarının hâlâ büyük ölçüde Moskova ile ilişkilerin korunmasına bağlı olduğunu ileri sürüyor.
Bu nedenle seçimler klasik anlamda bir sağ-sol veya iktidar-muhalefet yarışından çok, Ermenistan'ın gelecekte hangi uluslararası blokla daha yakın ilişki kuracağına ilişkin bir referandum niteliğinde değerlendiriliyor.
PAŞİNYAN'IN "YENİ ERMENİSTAN" VİZYONU
Başbakan Nikol Paşinyan son yıllarda ülkenin dış politika anlayışında önemli değişikliklere gitti.
Avrupa Birliği ile siyasi temasların artırılması, ekonomik iş birliği projelerinin geliştirilmesi ve demokratik reformların hızlandırılması hükümetin temel hedefleri arasında yer aldı.
Paşinyan yönetimi ayrıca Ermenistan'ın yalnızca bir güvenlik devleti olarak değil, bölgesel ticaret ve ulaşım ağlarının merkezinde yer alan ekonomik bir aktör haline gelmesi gerektiğini savunuyor.
Bu yaklaşım, özellikle genç seçmenler ve büyük şehirlerde yaşayan kesimler arasında destek bulurken, geleneksel güvenlik politikalarını savunan çevreler tarafından eleştiriliyor.
MOSKOVA NEDEN ENDİŞELİ?
Rusya açısından Ermenistan, Güney Kafkasya'daki en önemli stratejik ortaklardan biri olarak görülüyor.
Bu nedenle Erivan'ın Avrupa Birliği ile yakınlaşma süreci Moskova tarafından dikkatle takip ediliyor.
Son dönemde Rusya'nın Ermenistan'dan ithal edilen bazı tarım ürünlerine kısıtlamalar getirmesi de iki ülke arasındaki ilişkilerde yaşanan gerilimin ekonomik boyutu olarak yorumlanıyor.
Çekirdekli meyveler, kuru meyveler, patates ve bazı tarımsal ürünlere getirilen sınırlamalar Ermenistan'da geniş yankı uyandırırken, bazı siyasi çevreler bu adımların seçim süreciyle bağlantılı olabileceğini öne sürüyor.
Rus yetkililer ise söz konusu kararların teknik denetim süreçlerinden kaynaklandığını savunuyor.
MUHALEFETE GÖZALTI GÖLGESİ
Seçimlere saatler kala yaşanan en dikkat çekici gelişmelerden biri de Rusya yanlısı "Güçlü Ermenistan" hareketine mensup 6 adayın gözaltına alınması oldu.
Ermeni devlet medyasında yer alan bilgilere göre gözaltına alınan isimler hakkında ceza soruşturması başlatıldı. Ancak soruşturmanın kapsamına ilişkin ayrıntılar kamuoyuyla paylaşılmadı.
Muhalefet çevreleri yaşanan gelişmeleri seçim atmosferi açısından dikkat çekici bulurken, hükümet cephesinden sürece ilişkin kapsamlı açıklama yapılmadı.
Söz konusu gelişme, seçim güvenliği ve demokratik süreçlere ilişkin tartışmaları da beraberinde getirdi.
AZERBAYCAN İLE BARIŞ SÜRECİ SANDIKTA
Seçimlerin en önemli başlıklarından biri de Azerbaycan ile yürütülen normalleşme ve kalıcı barış görüşmeleri.
Paşinyan yönetimi, bölgesel istikrarın sağlanması için diplomatik çözüm yollarının sürdürülmesini savunuyor.
Ekonomik kalkınmanın önündeki engellerin kaldırılması ve Güney Kafkasya'da yeni ulaşım koridorlarının açılması gerektiğini ifade eden hükümet, normalleşme sürecini ülkenin geleceği açısından önemli görüyor.
Muhalefet ise bazı konularda daha temkinli yaklaşılması gerektiğini savunuyor.
Bu nedenle seçim sonuçlarının Azerbaycan-Ermenistan ilişkilerinin geleceği üzerinde doğrudan etkili olabileceği belirtiliyor.
TÜRKİYE İLE NORMALLEŞME DE GÜNDEMDE
Ermenistan'da son yıllarda en çok tartışılan başlıklardan biri de Türkiye ile ilişkiler oldu.
Sınırların açılması, ticaret hacminin artırılması ve bölgesel ulaşım projelerinin hayata geçirilmesi gibi konular seçim kampanyalarında zaman zaman gündeme geldi.
Ekonomi çevreleri, Türkiye ile ilişkilerin normalleşmesinin Ermenistan'ın dış ticaret kapasitesini artırabileceğini ve ülkeye yeni yatırım imkanları sağlayabileceğini değerlendiriyor.
Ancak bu konuda siyasi görüş ayrılıklarının devam ettiği de görülüyor.
ANKETLER NE SÖYLÜYOR?
Kamuoyu araştırmaları, Nikol Paşinyan liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi'nin seçim yarışında avantajlı konumda bulunduğunu gösteriyor.
Farklı araştırmalarda iktidar partisinin oy oranı yüzde 24 ile yüzde 32 arasında ölçülürken, Rusya yanlısı "Güçlü Ermenistan" hareketinin ise yüzde 6 ila yüzde 11 bandında destek aldığı belirtiliyor.
Ancak kararsız seçmen oranı ve seçim öncesinde yaşanan son gelişmeler nedeniyle sonuçların kesin olarak öngörülmesinin zor olduğu ifade ediliyor.
GÜNEY KAFKASYA'NIN GELECEĞİNİ ETKİLEYEBİLİR
PolitiKARS'ın derlediği bilgilere göre; Ermenistan'da yarın gerçekleştirilecek seçimler yalnızca bir parlamento seçimi olmanın ötesinde, ülkenin yeni dış politika yöneliminin de belirlenmesine sahne olacak. Sandıktan çıkacak sonuç, Avrupa Birliği ile bütünleşme sürecinden Rusya ile ilişkilerin geleceğine, Azerbaycan ile yürütülen barış görüşmelerinden Türkiye ile normalleşme girişimlerine kadar geniş bir alanda etkiler oluşturabilecek. Bu nedenle seçimler, Güney Kafkasya'nın geleceğini şekillendirebilecek en önemli siyasi gelişmelerden biri olarak değerlendiriliyor.