Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), son toplantısında televizyon dizileri ve dijital platformlarda yayımlanan yapımlardaki yoğun şiddet içerikleri ile bazı televizyon programlarında kullanılan ifadeleri mercek altına aldı.

Yapılan değerlendirmeler sonucunda, hem şiddeti özendirdiği gerekçesiyle çeşitli yapımlara hem de eleştiri sınırlarını aştığı belirtilen yayınlara yönelik idari para cezaları ve yaptırımlar uygulandı.

Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), yoğun şiddet sahneleri barındıran ve çocuk ile gençleri şiddet ve suça özendiren yapımlar nedeniyle bazı dizilere ve televizyon kanallarına ceza verdi.

ŞİDDET SAHNELERİNE “ÖZENDİRİCİ” TESPİTİ

Üst Kurul, NOW TV’de yayımlanan “Yeraltı” dizisinin Mart ve Nisan aylarına ait bölümlerinde yer alan sahneleri ayrıntılı biçimde değerlendirdi. Yapılan incelemelerde, dizide sorunların çözümünde hukuki yolların dışlandığı ve şiddetin etkili bir yöntem olarak sunulduğu vurgulandı. RTÜK, şiddetin estetize edilerek aktarılmasının, izleyicilerin gerçeklik algısını zedeleyebileceği ve özellikle gençler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği görüşüne yer verdi.

Kurul ayrıca, şiddet uygulayan karakterlerin güçlü ve saygın figürler olarak sunulmasının, bu davranışların model alınmasına yol açabileceğine dikkat çekti. Bu gerekçelerle, ilgili yayınların “şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz” hükmünü ihlal ettiği belirtilerek kanala idari para cezası verildi.

EŞREF RÜYA DİZİSİNE ŞİKÂYET YAĞDI

KANAL D’de yayımlanan “Eşref Rüya” dizisi de RTÜK gündeminde yer aldı. Nisan ayı boyunca izleyicilerden gelen yüzlerce şikâyetin değerlendirildiği toplantıda, dizideki şiddet sahnelerinin sıklığı ve sunum biçimi dikkat çekti.

Kurul, söz konusu sahnelerin şiddeti sıradanlaştırdığı, yöntem öğretici bir nitelik taşıdığı ve izleyiciler üzerinde olumsuz rol model etkisi oluşturabileceği yönünde tespitlerde bulundu. Araştırmalara atıf yapılarak, medyada şiddetin yoğun şekilde yer almasının toplumsal şiddet eğilimleriyle bağlantılı olabileceği vurgulandı. Bu kapsamda KANAL D’ye de idari para cezası uygulandı.

DİJİTAL PLATFORM YAPIMLARI DA LİSTEDE

RTÜK’ün denetimleri yalnızca televizyon kanallarıyla sınırlı kalmadı. Dijital platformlarda yayımlanan bazı yapımlar da şiddet içerikleri nedeniyle yaptırımla karşılaştı.

HBO Max’te yayımlanan “Altın Çocuk” dizisinin, şiddeti gündelik yaşamda bir çözüm yöntemi gibi sunabileceği ve uzun vadede bu davranışların kanıksanmasına neden olabileceği ifade edildi. Bu nedenle platforma hem idari para cezası verildi hem de ilgili içeriğin katalogdan çıkarılmasına karar verildi.

Prime Video’da yayımlanan “Gangs Of Lagos” filmi için yapılan değerlendirmede ise, şiddetin tek çözüm aracı olarak sunulduğu ve detaylı sahnelerin özellikle genç izleyiciler üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği belirtildi. Bu gerekçeyle platforma yine para cezası ve katalogdan çıkarma yaptırımı uygulandı.

Netflix’te yayımlanan “Trigger” dizisi de benzer gerekçelerle gündeme geldi. Dizide şiddetin yoğun biçimde işlendiği, suç unsurlarının detaylandırıldığı ve bazı sahnelerin izleyicilerde kaygı ve güvensizlik duygusunu artırabileceği ifade edildi. Özellikle okul saldırısı sahnesinin sorumlu yayıncılık anlayışıyla bağdaşmadığı değerlendirilerek platform hakkında yaptırım kararı alındı.

TELEVİZYON PROGRAMLARINDAKİ İFADELER DE İNCELENDİ

RTÜK toplantısında yalnızca kurgu yapımlar değil, canlı yayın programlarında kullanılan ifadeler de ele alındı. Halk TV’de yayımlanan bir programda Milli Eğitim Bakanı’na yönelik sözlerin eleştiri sınırlarını aşarak kişilik haklarını zedelediği değerlendirildi. Bu nedenle kanala idari para cezası verildi.

Sözcü TV’de yayımlanan bir başka programda ise, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve bazı kamu kurumlarına yönelik ifadelerin küçük düşürücü ve itham içerikli olduğu tespit edildi. Kurul, bu ifadelerin de yayın ilkelerine aykırı olduğu gerekçesiyle yaptırım uygulanmasına karar verdi.

YAYIN YASAĞI KARARLARI İÇİN YENİ ADIM

Toplantıda ayrıca, mahkemeler tarafından verilen yayın yasaklarının uygulanmasına yönelik yeni bir adım atıldı. RTÜK’ün, Adalet Bakanlığı ile koordineli şekilde çalışarak yayıncı kuruluşlara rehber niteliğinde ilke kararları belirleyeceği açıklandı. Bu düzenlemenin, yayıncıların hukuki süreçlere daha uyumlu hareket etmesini sağlamayı amaçladığı belirtildi.

GENEL DEĞERLENDİRME

RTÜK’ün aldığı kararlar, hem televizyon hem de dijital platform içeriklerinde şiddet kullanımına yönelik denetimlerin sıkılaştığını ortaya koydu. Kurul, özellikle çocuklar ve gençler üzerindeki etkiler nedeniyle şiddetin özendirici biçimde sunulmasına karşı hassasiyetini vurgularken, yayıncılıkta sorumluluk ilkesinin altını bir kez daha çizdi.