24 Şubat 2022’de başlayan Rusya-Ukrayna savaşı 5’inci yılına girerken cephede sınırlı değişim yaşansa da insani, askeri ve ekonomik kayıplar büyüyor.
Milyonlarca kişi yerinden edilirken, barış görüşmeleri ise toprak anlaşmazlıkları nedeniyle sonuçsuz kalıyor.
RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI 5’İNCİ YILINA GİRDİ
Rusya’nın Ukrayna’ya 24 Şubat 2022’de başlattığı saldırıyla başlayan savaşta dördüncü yıl geride kaldı, çatışmalar beşinci yılına girdi. İlk günlerde kısa sürede sonuçlanacağı öngörülen savaş, Avrupa’nın İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana gördüğü en büyük silahlı çatışmaya dönüştü.
Cephe hattında son bir yılda büyük çaplı bir değişim yaşanmazken, çatışmalar yoğun ve yıpratıcı biçimde sürüyor. Ukrayna ordusu doğu ve güneyde savunma hattını korumaya çalışırken, siviller özellikle enerji altyapısına yönelik saldırılar nedeniyle ağır kış koşulları altında yaşam mücadelesi veriyor. Ülke genelinde insansız hava araçları ve füze saldırıları günlük hayatın parçası haline gelmiş durumda.
ZELENSKİY: “HEDEFLERİNE ULAŞAMADI”
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, savaşın yıl dönümünde yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in hedeflerine ulaşamadığını söyledi. Zelenskiy, işgalin ilk günlerinde Kiev’in kısa sürede düşeceği yönündeki beklentilere dikkat çekerek, “Bağımsızlığımızı savunduk, ülkemizi kaybetmedik. Ukrayna’yı koruduk ve barış ile adaleti güvence altına almak için mücadelemizi sürdüreceğiz” ifadelerini kullandı.
Zelenskiy, Ukrayna’nın teslim olmayacağını vurgulayarak, savaşın sona ermesi için Rusya’nın geri adım atması gerektiğini belirtti.
KAYIPLARIN GERÇEK BOYUTU BELİRSİZ
Tarafların resmi kayıp verilerinin gerçeği tam yansıtmadığı yönünde güçlü değerlendirmeler bulunuyor. Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS), savaşın başından bu yana en az 1 milyon 200 bin Rus ve 600 bin Ukraynalı askerin öldüğü, yaralandığı ya da kaybolduğunu tahmin ediyor. Bu verilere göre yaklaşık 325 bin Rus ve 140 bin Ukraynalı asker hayatını kaybetti.
BBC Rusça Servisi ile bağımsız Rus haber sitesi Mediazona tarafından yayımlanan ortak çalışmada ise hayatını kaybeden 186 bin 102 Rus askerinin kimliği tespit edildi. Aynı çalışmada Ukrayna tarafındaki kayıpların da 200 bin civarında olduğu tahminine yer verildi.
Birleşmiş Milletler verilerine göre ise Rusya’nın saldırıları sonucunda Ukrayna’da 15 binden fazla sivil yaşamını yitirdi, 41 binden fazla kişi yaralandı.
ASKERİ ARAÇ VE TEÇHİZAT KAYIPLARI
Savaşa ilişkin düzenli raporlar yayımlayan Russia Matters, Rusya’nın yaklaşık 24 bin askeri araç ve teçhizat kaybettiğini bildiriyor. Bu kayıplar arasında 13 bin 800’e yakın tank ve zırhlı araç, 361 hava aracı ve 29 deniz aracı bulunuyor. Ukrayna’nın ise 11 bin 300 askeri araç ve teçhizat kaybı yaşadığı; bunların 5 bin 570’inin tank ve zırhlı araç, 194’ünün hava aracı ve 42’sinin deniz aracı olduğu belirtiliyor.
MİLYONLARCA KİŞİ YERİNDEN EDİLDİ
Savaş, Avrupa’da İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük göç krizine yol açtı. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği verilerine göre 3 milyon 700 bin Ukraynalı ülke içinde yerinden edilmiş durumda. Yaklaşık 5 milyon 900 bin kişi ise farklı ülkelerde mülteci konumunda bulunuyor. Toplamda 10 milyon 800 binden fazla kişi insani yardıma ihtiyaç duyuyor.
Dünya Bankası, savaşın yıl dönümü öncesinde yaptığı değerlendirmede Ukrayna’nın yeniden inşası için önümüzdeki 10 yıl boyunca 588 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulacağını açıkladı.
RUSYA’NIN KONTROL ETTİĞİ ALANLAR
Rusya, 2014’te ilhak ettiği Kırım Yarımadası dahil olmak üzere Ukrayna topraklarının yaklaşık yüzde 20’sini kontrol altında tutuyor. Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerinin büyük bölümleri Rusya’nın denetiminde bulunuyor. Ukrayna medyasına göre Rusya kontrolündeki toplam alan 116 bin kilometrekareye ulaştı.
Washington merkezli Savaş Çalışmaları Enstitüsü (ISW) verilerine göre Rusya, 2025 yılı içinde 4 bin 800 kilometrekarelik bir ilerleme kaydetti. Ancak bu ilerleme, savaşın genel seyrini değiştirecek ölçekte görülmüyor.
BARIŞ GÖRÜŞMELERİNDEN SONUÇ ÇIKMADI
ABD Başkanı Donald Trump’ın göreve başlamasının ardından hız kazanan diplomatik girişimler henüz somut bir sonuç üretmedi. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılan görüşmelerde “anlamlı ilerleme” sağlandığını açıklasa da taraflar arasındaki temel anlaşmazlık sürüyor.
Müzakerelerde Rusya, Donbas bölgesinin Ukrayna kontrolündeki kısmını talep ederken; Ukrayna, askeri olarak kaybetmediği toprakları masada bırakmayı reddediyor. Toprak talepleri, aylardır devam eden dolaylı ve doğrudan temasların en kritik başlığını oluşturuyor.
AB’DEN KİEV’E DESTEK ZİYARETİ
Savaşın yıl dönümünde Zelenskiy’in Avrupa Parlamentosu’na video konferans yöntemiyle hitap etmesi bekleniyor. Avrupa Birliği Konseyi Başkanı Antonio Costa ile AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Kiev’de düzenlenecek anma programına katılması ve Rusya’nın saldırılarında zarar gören enerji altyapısını yerinde incelemesi planlanıyor.
Dört yılı geride bırakan savaşta cephe hattındaki dengeler büyük ölçüde korunurken, insani kriz derinleşiyor. Diplomasi masasında ilerleme sağlanamadığı sürece, hem askeri hem de sivil kayıpların artmasından endişe ediliyor.