ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik operasyonların genişleyeceği yönündeki açıklamaları, bölgede tansiyonu daha da yükseltti.
İran cephesinden sert tepki gelirken, Irak’ın kuzeyinde enerji üretimi durdu, Lübnan’da can kayıpları arttı, Avrupa ülkeleri ise tahliye planlarını devreye aldı.
Ortadoğu’da askeri, diplomatik ve ekonomik kriz aynı anda derinleşiyor. Petrol üretimi durdu, tahliyeler başladı, uluslararası toplumdan peş peşe açıklamalar geldi.
TRUMP’TAN “BÜYÜK DALGA” UYARISI
PolitiKARS’ın haber sitelerinden derlediği bilgilere göre; ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik yürütülen askeri operasyonlara ilişkin yaptığı açıklamalarda, ABD ordusunun İran’ı “fena halde hırpaladığını” söyledi. ABD basınına telefonla değerlendirmelerde bulunan Trump, operasyonların planlanan takvimin önünde ilerlediğini belirterek, “Henüz büyük dalga gelmedi. Asıl büyük olan çok yakında geliyor” ifadelerini kullandı.
Çatışmaların uzun sürmesini istemediğini dile getiren Trump, sürecin yaklaşık dört hafta sürebileceğini öngördüğünü ancak operasyonların beklenenden hızlı ilerlediğini kaydetti. İran’a yönelik askeri baskının artacağı mesajını veren Trump, ABD’nin dünyanın en güçlü ordusuna sahip olduğunu ve bu gücü kullandıklarını söyledi.
İran halkının mevcut yönetimden ülkenin kontrolünü almasına yardımcı olup olmadıkları yönündeki soruya “Evet” yanıtını veren Trump, ancak mevcut güvenlik koşulları nedeniyle yurttaşların evde kalmasını tavsiye etti.
“EPIC FURY OPERASYONU” GENİŞLİYOR
Trump, kamuoyuna yayımladığı video mesajda İran’a karşı yürütülen “Epic Fury Operasyonu”nun son durumuna ilişkin bilgi verdi. Operasyonu “bugüne kadarki en büyük ve en karmaşık askeri saldırılardan biri” olarak tanımlayan Trump, İran genelinde yüzlerce hedefin vurulduğunu ifade etti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu karargahları, hava savunma sistemleri ve bazı deniz unsurlarının hedef alındığını belirten Trump, yalnızca birkaç dakika içinde 9 geminin etkisiz hale getirildiğini iddia etti. Operasyonun ABD tüm hedeflerine ulaşana kadar süreceğini vurguladı.
ABD Merkez Komutanlığı’nın (CENTCOM) açıklamasına göre İran’a yönelik operasyonlarda 4 ABD askeri hayatını kaybetti. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, “Bu savaşı biz başlatmadık ancak bitiriyoruz” dedi. Genelkurmay Başkanı Dan Caine ise ilerleyen günlerde “ilave kayıplar” yaşanabileceğini söyledi.
İRAN’DAN BM’YE ÇAĞRI: “ULUSLARARASI HUKUK İHLAL EDİLDİ”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Güvenlik Konseyi üyelerine gönderdiği mektupta, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesini “uluslararası hukukun temel ilkelerine doğrudan saldırı” olarak nitelendirdi.
Arakçi, İran’ın en üst düzey yetkilisinin kasıtlı olarak hedef alınmasının devletler arası ilişkileri düzenleyen normların “benzeri görülmemiş ihlali” olduğunu belirterek, ABD ve İsrail hakkında somut adımlar atılması çağrısında bulundu.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Larijani de ABD ile müzakere iddialarını yalanlayarak, “ABD ile müzakere etmeyeceğiz” açıklamasını yaptı.
LÜBNAN’DA CAN KAYBI ARTIYOR
İsrail’in Lübnan’a yönelik gece boyunca sürdürdüğü saldırılarda en az 31 kişi hayatını kaybetti, 149 kişi yaralandı. Lübnan Sağlık Bakanlığı, özellikle Beyrut ve Dahiye bölgelerinde ağır yıkım yaşandığını açıkladı.
İsrail, kuzeyine fırlatılan füzelerden Hizbullah’ı sorumlu tutarken, Hizbullah saldırıların İran’ın dini liderinin intikamı kapsamında gerçekleştirildiğini duyurdu. Bölgedeki çatışmaların yeni bir cepheye dönüşmesinden endişe ediliyor.
IRAK’IN KUZEYİNDE PETROL VE GAZ ÜRETİMİ DURDU
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ndeki Şeyhan petrol sahasını işleten İngiltere merkezli Gulf Keystone şirketi, güvenlik gerekçesiyle üretimi geçici olarak durdurduğunu açıkladı. Şirket, sahalarda fiziksel hasar olmadığını ancak çalışanların güvenliği için önleyici adım atıldığını duyurdu.
Kormor Gaz Sahası’nda da üretimin tamamen durduğu bildirildi. Doğal gaz akışının kesilmesiyle elektrik üretim kapasitesinde 2 bin 500 ila 3 bin megavat arasında düşüş yaşandığı açıklandı. Bu gelişme, bölgedeki enerji arz güvenliğine dair kaygıları artırdı.
TAHRAN’DA HASTANE VURULDU
Tahran’daki Gandi Hastanesi’nin saldırı sonucu ağır hasar aldığı görüntülendi. Hastanenin dış cephe kaplamalarının koptuğu, camların kırıldığı ve bazı katlarda ciddi yapısal tahribat oluştuğu bildirildi. Yetkililer hastaların güvenli alanlara tahliye edildiğini açıkladı.
Öte yandan saldırılarda hayatını kaybeden İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’in eşi Mansure Hüceste Bakırzade’nin de yaralandıktan sonra tedavi gördüğü hastanede yaşamını yitirdiği duyuruldu.
AVRUPA’DAN TAHLİYE HAZIRLIĞI
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Ortadoğu’da mahsur kalan Alman yurttaşların tahliyesi için Suudi Arabistan ve Umman’a sivil uçaklar gönderileceğini açıkladı. Hava sahalarının kapalı olması nedeniyle kara yolu ile geçiş seçenekleri değerlendiriliyor.
Almanya’nın bölgede en az 10 bin yurttaşının bulunduğu tahmin edilirken, bu sayının 30 bine kadar çıkabileceği belirtiliyor. Gerekirse Alman Silahlı Kuvvetleri’nin devreye girebileceği ifade edildi.
Dubai başta olmak üzere Körfez ülkelerinde bulunan yabancılar da Umman üzerinden özel uçaklarla bölgeden ayrılmaya çalışıyor. Savaş sigortası maliyetleri nedeniyle özel jet fiyatlarında ciddi artış yaşandığı bildiriliyor.
RUSYA’DAN ATEŞKES ÇAĞRISI
Rusya Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları sonrası çatışmaların tüm Ortadoğu’ya yayılmasından endişe duyduklarını açıkladı. Bakanlık, tüm taraflara saldırıları derhal durdurma çağrısı yaptı.
Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev ise çatışmaların küresel savaşa dönüşme riskine dikkat çekerek, İran’ın nükleer programına yönelik baskının ters etki yaratabileceğini savundu.
BÖLGESEL VE KÜRESEL KRİZ DERİNLEŞİYOR
ABD’nin İran’a yönelik operasyonları, yalnızca iki ülke arasındaki askeri gerilimle sınırlı kalmıyor. Lübnan’dan Irak’a, Körfez’den Avrupa’ya kadar geniş bir coğrafyada güvenlik, enerji ve diplomasi başlıklarında etkiler hissediliyor.
İran’ın nükleer programı, bölgesel güç dengeleri ve küresel enerji arzı üzerindeki belirsizlikler sürerken, tarafların sert söylemleri çatışmanın daha da genişleyebileceği endişesini artırıyor. Diplomasi kanallarının yeniden açılıp açılmayacağı ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.