İran ile ABD ve İsrail arasında büyüyen kriz, Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji güvenliğini yeniden tartışmaya açtı.
İranlı yetkililer boğazın kapatılmadığını ancak askeri denetim altına alındığını açıklarken, ABD ve müttefiklerinden gelen açıklamalar gerilimin diplomatik alana da taşındığını gösteriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI ÜZERİNDEN SERT MESAJ
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yılın son haftasında düzenlediği basın toplantısunda ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Arakçi, Hürmüz Boğazı’nın kapatılmadığını ancak İran’ın güvenlik kontrolünde olduğunu belirterek, “Hürmüz Boğazı açıktır ancak ülkemize saldıranlar ve onların müttefikleri için kapalıdır” ifadelerini kullandı.
Arakçi, geride kalan yılın İran için zorlu fakat aynı zamanda “onur verici” bir dönem olduğunu söyledi. İran’ın iki ayrı savaş süreci yaşadığını belirten Arakçi, bu süreçte çok sayıda kayıp verdiklerini ancak ülkenin teslimiyet baskısına boyun eğmediğini savundu. İran’a karşı yürütülen askeri baskının ilk aşamasında karşı tarafın “şartsız teslimiyet” talep ettiğini belirten Arakçi, 12 gün sonra ateşkes talebinin karşı taraftan geldiğini öne sürdü.
İran’ın ateşkes talebinde bulunmadığını vurgulayan Arakçi, “Bu savaşı yeniden yaşanmaması için sona erdirmek istiyoruz. Biz savaşı isteyen taraf değiliz ancak saldırıların bir daha tekrarlanamayacağı şekilde sonuçlanmasını istiyoruz” dedi.
“HÜRMÜZ BOĞAZI KAPATILMADI, DENETİM ALTINDA”
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de haftalık basın toplantısında Hürmüz Boğazı’ndaki son gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Bekayi, boğazın kapatılmadığını ancak güvenlik gerekçesiyle İran silahlı kuvvetlerinin kontrolüne alındığını söyledi.
Bekayi, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonları nedeniyle bölgede ciddi bir güvenlik krizi oluştuğunu belirterek, “ABD ve İsrail ile onları destekleyen aktörlerin İran’a zarar vermek amacıyla Hürmüz Boğazı’nı kullanması mümkün değildir” ifadelerini kullandı.
İranlı sözcü, İran’a saldırıya katılmayan ülkelerin gemilerinin ise koordinasyon içinde boğazdan geçiş yapabildiğini belirterek, bunun İran’ın uluslararası deniz ticaretine yaklaşımını gösterdiğini dile getirdi.
NÜKLEER İDDİALARINA SERT YANIT
Bekayi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un İran’ın çok sayıda nükleer bomba üretme kapasitesine sahip olduğu yönündeki iddialarını da reddetti. İran hakkında yürütülen bir “dezenformasyon kampanyası” olduğunu savunan Bekayi, Batı’nın zenginleştirilmiş uranyum konusunu dünya kamuoyunda korku yaratmak için kullandığını ileri sürdü.
Bekayi, bu iddiaların ABD’nin askeri saldırılarını meşrulaştırma amacı taşıdığını belirterek sorumluluğun Washington yönetimine ait olduğunu söyledi.
“KOMŞU ÜLKELERİN TOPRAKLARI KULLANILDI”
İran yönetimi ayrıca bazı bölge ülkelerinin topraklarının İran’a yönelik saldırılarda kullanıldığını ileri sürdü. Bekayi, İran’ın aylar önce bölge ülkelerini bu konuda uyardığını ve hiçbir ülkenin topraklarının başka bir devlete saldırı amacıyla kullanılmasına izin vermemesi gerektiğini hatırlattı.
Bekayi, İran’ın söz konusu ülkelerle doğrudan bir sorunu olmadığını vurgularken saldırı durumunda yalnızca ABD askeri varlıklarının hedef alındığını söyledi.
SAHTE BAYRAK OPERASYONU UYARISI
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, ABD ve İsrail’in bölgede sahte bayrak operasyonları düzenleyebileceği iddialarına da değindi. Bekayi, geçmişte bu tür operasyonların defalarca kullanıldığını öne sürerek, bölge ülkelerinin provokasyonlara karşı dikkatli olması gerektiğini ifade etti.
İran’ın askeri eylemlerini açık şekilde duyurduğunu belirten Bekayi, yapılmayan saldırıların da net biçimde reddedildiğini söyledi.
İRAN’DA CASUSLUK OPERASYONLARI
İran iç güvenlik kurumları ise ülkede geniş çaplı operasyonlar yürütüyor. İran Polis Şefi Ahmadreza Radan, İsrail ve ABD adına casusluk yaptıkları iddiasıyla 500 kişinin tutuklandığını açıkladı.
Tutuklanan kişilerin askeri hedeflere ilişkin görüntü ve konum bilgilerini paylaştıklarının tespit edildiği ileri sürüldü. İran medyası daha önce de farklı eyaletlerde benzer suçlamalarla onlarca kişinin gözaltına alındığını duyurmuştu.
KÖRFEZ ÜLKELERİNDEN TEPKİ
İran’ın Körfez bölgesindeki ABD üslerine yönelik misilleme saldırıları ise bölge ülkelerinde sert tepkiyle karşılandı. Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mecid el-Ensari, İran ile yürütülen diplomatik temasların saldırılar nedeniyle askıya alındığını açıkladı.
El-Ensari, “Saldırılar devam ettiği sürece diplomatik komiteler kurmanın zamanı değildir. Öncelik ülkelerimizin güvenliğidir” ifadelerini kullandı. Katar yönetimi İran saldırılarına karşılık verme hakkını saklı tuttuğunu da duyurdu.
ABD: HÜRMÜZ’Ü KORUMAK İÇİN ÜLKELERLE GÖRÜŞÜYORUZ
ABD Başkanı Donald Trump ise Hürmüz Boğazı’nın güvenliği konusunda müttefik ülkelerle görüşmeler yürüttüklerini açıkladı. Trump, bölgeden geçen petrolün büyük bölümünün diğer ülkeler tarafından kullanıldığını belirterek bu ülkelerin güvenlik sorumluluğunu paylaşması gerektiğini söyledi.
Trump ayrıca İran’ın askeri kapasitesinin ciddi şekilde zayıfladığını iddia ederek ABD ordusunun operasyonlarda “çok başarılı sonuçlar elde ettiğini” savundu.
AVRUPA VE ASYA’DAN DİPLOMATİK MESAJLAR
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul ise ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda NATO desteği talebine temkinli yaklaştı. Wadephul, NATO’nun boğazın güvenliği konusunda bir rol üstleneceğine dair herhangi bir karar bulunmadığını söyledi.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise bölgede gerilimin düşürülmesi çağrısında bulundu. Pekin yönetimi tüm taraflarla temas halinde olduklarını ve krizin büyümemesi için diplomatik çaba yürüttüklerini açıkladı.
PETROL PİYASALARI VE BORU HATLARI GÜNDEMDE
Bölgede artan gerilim enerji piyasalarını da etkiliyor. Irak Başbakan Yardımcısı ve Petrol Bakanı Hayyan Abdulgani, Kerkük-Türkiye petrol boru hattının yeniden devreye alınması için çalışmaların hızlandırıldığını açıkladı.
Yaklaşık 960 kilometre uzunluğundaki boru hattı üzerinden ihracat, 2014 yılında IŞİD (DEAŞ/DAİŞ) saldırılarının ardından durdurulmuştu. Hattın yeniden açılması halinde Irak petrolünün Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden dünya piyasalarına sevk edilmesi planlanıyor.
RUSYA: PETROL YAPTIRIMLARI GÜNDEMDE
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise İran krizi nedeniyle küresel petrol piyasasında oluşan yeni dengelere dikkat çekti. Peskov, Rus petrolüne yönelik ABD yaptırımlarının geçici olarak kaldırılması halinde Rusya’nın bütçe gelirlerinin artabileceğini söyledi.
BÖLGESEL KRİZ DERİNLEŞİYOR
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından Ortadoğu’da gerilim hızla tırmanırken, Hürmüz Boğazı küresel enerji güvenliği açısından kritik bir başlık olarak öne çıkıyor.
Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazdaki gelişmeler yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel enerji piyasalarını ve uluslararası siyaseti de doğrudan etkiliyor. Diplomatik girişimler sürerken, taraflardan gelen sert açıklamalar krizin kısa vadede kolay çözülemeyeceğine işaret ediyor.