Hamas, ABD öncülüğünde hazırlanan Gazze yol haritasının uygulanabilmesi için İsrail’in saldırıları durdurması, Gazze’den çekilmesi ve insani yardımların artırılması gerektiğini açıkladı.
Hareket, silahsızlanma sürecine prensipte kapıyı kapatmazken, bunun ancak ateşkes yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve uluslararası güvencelerin sağlanması halinde başlayabileceğini bildirdi.
İsrail ise Hamas’ın tamamen silahsızlandırılması tamamlanmadan Gazze’deki askeri varlığını sonlandırmayacağını belirtirken, tarafların karşılıklı şartları nedeniyle sürecin nasıl işleyeceği belirsizliğini koruyor.
HAMAS’TAN ANLAŞMAYA ŞARTLI DESTEK
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu Gazze planı sonrasında Hamas’tan anlaşmanın uygulanmasına ilişkin ilk kapsamlı değerlendirme geldi.
Reuters’a konuşan Hamas’ın üst düzey yetkililerinden Gazi Hemed, hareketin yürütülen müzakereleri tamamen reddetmediğini, ancak silahsızlanma sürecinin başlamasının İsrail’in yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı olduğunu söyledi. Hemed, müzakereleri “zor ve çetin” olarak nitelendirirken, önceliğin Gazze’de saldırıların sona ermesi olduğunu ifade etti.
Hamas yönetimine göre, İsrail’in geçen yıl Şarm eş-Şeyh’te varılan ateşkes anlaşmasının ilk aşamasını eksiksiz uygulaması, Gazze’de konuşlandığı bölgelerden çekilmesi ve insani yardım akışını artırması halinde anlaşmanın güvenlik boyutuna geçilebilecek.
SİLAHLAR ULUSAL KOMİTEYE DEVREDİLEBİLİR
Hamas yetkilileri, İsrail’in yükümlülüklerini yerine getirmesi durumunda silahların Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin denetimine bırakılabileceğini açıkladı.
Açıklamaya göre süreçte silahlar doğrudan İsrail’e teslim edilmeyecek. Ağır silahlar, mühimmat depoları ve diğer askeri unsurlar, oluşturulacak Filistinli sivil yönetimin kontrolüne geçecek. Hamas, bu mekanizmanın uluslararası gözetim altında işletilmesini talep ediyor.
15 MADDELİK YOL HARİTASI NELER ÖNGÖRÜYOR?
Trump’ın öncülüğünde oluşturulan Barış Kurulu tarafından hazırlanan 15 maddelik yol haritası, Gazze’deki savaşın sona erdirilmesi için güvenlik, yönetim ve yeniden inşa başlıklarını kapsayan aşamalı bir plan içeriyor.
Plan kapsamında tarafların askeri faaliyetlerini durdurması, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin göreve başlaması ve sürecin uluslararası doğrulama mekanizmaları tarafından denetlenmesi öngörülüyor.
Yol haritasına göre Gazze’de “tek otorite, tek hukuk ve tek silah” ilkesi esas alınacak. Ağır silahlar ve tüneller belirlenen takvim doğrultusunda kullanımdan çıkarılırken, güvenlik sorumluluğu kademeli olarak yeni Filistin yönetimine devredilecek.
Plan ayrıca Gazze’ye geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü konuşlandırılmasını, İsrail ordusunun doğrulama süreçlerine bağlı olarak aşamalı biçimde çekilmesini ve yeniden imar çalışmalarının uluslararası finansmanla yürütülmesini içeriyor.
İSRAİL’DEN FARKLI DEĞERLENDİRME
İsrail tarafı ise Hamas’ın silahsızlanmasını çekilme sürecinin ön şartı olarak görüyor.
Reuters’a konuşan İsrailli bir yetkili, Hamas’ın elindeki silahların tamamen teslim edilmediği ve Gazze’nin askerden arındırıldığı doğrulanmadığı sürece İsrail ordusunun belirlenen güvenlik hattından geri çekilmeyeceğini söyledi. Böylece taraflar arasında öncelik sıralaması konusunda temel görüş ayrılığı ortaya çıktı.
DİPLOMATİK TRAFİK SÜRÜYOR
ABD yönetimi, Barış Kurulu’nun hazırladığı yol haritasını Gazze’de kalıcı ateşkes ve yeniden yapılanma için temel çerçeve olarak değerlendiriyor. Plan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararıyla ilişkilendirilirken, uygulanmasının uluslararası denetim altında yürütülmesi hedefleniyor.
Buna karşın Hamas’ın öne sürdüğü şartlar ile İsrail’in güvenlik taleplerinin henüz ortak zeminde buluşmaması nedeniyle, taraflar arasındaki diplomatik temasların önümüzdeki günlerde de sürmesi bekleniyor.