Borsa İstanbul’da geçen hafta başlayan sert satışların ardından fon piyasasındaki likidite sorunu, SPK kararları ve adli soruşturmalar gündemin merkezine yerleşti.
BIST 100 üç seansta gerilerken 16 Eylül’de yüzde 5,54 değer kaybetti, devre kesici uygulandı; 17 Eylül’deki toparlanmanın ardından satışlar yeniden başladı.
SPK 7 portföy yönetim şirketinin fonlarını işleme kapatırken, soruşturmada 4 şüpheli tutuklandı ve 51 kişi hakkında yurt dışı çıkış yasağı uygulandı.
BORSADA SERT DÜŞÜŞLE BAŞLAYAN SÜREÇ
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Borsa İstanbul’da 11 Eylül’de 14.467,25 puandan kapanan BIST 100, 14 Eylül’de yüzde 1,60, 15 Eylül’de ise yüzde 2,41 geriledi.
16 Eylül’de satışlar daha da hızlandı. BIST 100 günü yüzde 5,54 düşüşle 13.122,58 puandan tamamladı. Gün içinde kaybın yüzde 6’nın üzerine çıkmasıyla Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi devreye girdi ve işlemler geçici olarak durduruldu.
Sert satışlar özellikle bankacılık ve holding hisselerinde belirginleşirken, piyasalardaki hareketlilik fonların nakit ihtiyacı ve bazı hisselerdeki yoğun pozisyonlarla birlikte değerlendirilmeye başlandı.
FONLARDAKİ LİKİDİTE SORUNU GÜNDEME GELDİ
Piyasalardaki hareketliliğin önemli başlıklarından biri yatırım fonlarının bazı varlıklarını nakde çevirmekte zorlanması oldu.
Reuters'ın aktardığı bilgilere göre, ağustos ayında yapılan fon düzenlemelerinin ardından düşük işlem hacmine sahip bazı hisselerdeki sert fiyat hareketleri, bu hisseleri portföylerinde yüksek oranda bulunduran fonların likidite ihtiyacını artırdı. Bazı fonların yatırımcıların geri ödeme taleplerini karşılamakta zorlanması satış baskısını artırdı.
Tera Portföy ve Pusula Portföy tarafından yönetilen bazı fonlarda geri ödeme sorunlarının gündeme gelmesinin ardından süreç daha geniş bir piyasa hareketine dönüştü.
SPK 7 PORTFÖY ŞİRKETİNİN FONLARINI KAPATTI
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül’de Tera Portföy Yönetimi, Pusula Portföy Yönetimi, Hedef Portföy Yönetimi, Atlas Portföy Yönetimi, A1 Portföy Yönetimi, Pardus Portföy Yönetimi ve Bulls Portföy Yönetimi tarafından kurulan ve TEFAS’ta işlem gören yatırım fonlarının alım ve satım işlemlerini durdurdu.
Kurul ayrıca belirlenen fonların tasfiye edilmesine karar verdi. 18 Eylül’de açıklanan yeni uygulama kapsamında tasfiye sürecine alınan fonların sayısı 131 olarak güncellendi. Tera Portföy fonlarının tasfiyesi için İş Bankası, diğer 6 portföy yönetim şirketinin fonları için ise Ziraat Bankası görevlendirildi.
SPK, kararların yatırımcıların hak ve yararlarının korunması ile piyasanın güvenilir, şeffaf ve istikrarlı biçimde işlemesini sağlamak amacıyla alındığını açıkladı.
BAZI ŞİRKETLERDE ARAMA YAPILDI
Fon piyasasındaki gelişmelerin ardından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sermaye piyasası işlemlerine ilişkin soruşturma yürütülmeye başlandı.
Soruşturma kapsamında Destek Holding, Destek Finans, Destek Kripto Varlık ve Destek Yatırım’ın iş yerlerinde arama yapıldı. Bazı şüphelilerin ikametlerinde de arama gerçekleştirildi.
Soruşturma kapsamında şirketlere el konulduğuna ilişkin bir karar açıklanmazken, şüphelilerin mal varlıkları ve ilgili hesapları hakkında tedbir uygulanmasına karar verildi.
4 ŞÜPHELİ TUTUKLANDI
Sermaye piyasası işlemlerine ilişkin soruşturmada Muhammed Yarız, Namık Kemal Gökalp, İbrahim Bekçi ve Altunç Kumova hakkında işlem yapıldı.
Pusula Portföy Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Yarız tutuklanırken, Namık Kemal Gökalp, Tera Portföy yöneticisi İbrahim Bekçi ve Destek Holding ile Destek Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Altunç Kumova gözaltına alındı.
Adalet Bakanı Akın Gürlek ise 18 Eylül’de yaptığı açıklamada sermaye piyasalarındaki soruşturmalar kapsamında 4 şüphelinin tutuklandığını, 51 kişi hakkında yurt dışına çıkış yasağı şeklinde adli kontrol tedbiri uygulandığını bildirdi. Şüphelilerin ilgili hesapları ve mal varlıkları hakkında da tedbir kararları alındığı açıklandı.
38 KİŞİ HAKKINDA SUÇ DUYURUSU
SPK'nın 16 Eylül tarihli bülteninde Katılimevim, Gündoğdu Gıda ve Destek Finans Faktoring pay piyasalarındaki işlemler nedeniyle 38 kişi hakkında Cumhuriyet başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulmasına karar verildi.
Kurul ayrıca söz konusu kişiler hakkında 2 yıl süreyle geçici işlem yasağı uygulanmasını kararlaştırdı. Pusula Portföy için de Katılimevim pay piyasasındaki işlemlerle bağlantılı olarak 2 yıl süreyle işlem yasağı getirildi.
Bu işlemler, SPK tarafından Sermaye Piyasası Kanunu'nun piyasa dolandırıcılığına ilişkin hükümleri kapsamında değerlendirildi. Suç duyuruları soruşturma niteliğinde olup, kişiler hakkındaki hukuki durum adli süreç sonucunda kesinleşecek.
SOSYAL MEDYA HESAPLARI DA SORUŞTURMAYA GİRDİ
Sermaye piyasalarındaki hareketlilikle ilgili sosyal medya paylaşımları da adli sürecin bir başka başlığını oluşturdu.
Adalet Bakanı Gürlek, yatırımcılar arasında korku ve paniğe neden olabilecek spekülatif paylaşımlar yaptığı değerlendirilen 246 sosyal medya hesabı hakkında erişimin engellenmesi kararı verildiğini açıkladı.
Aynı açıklamada Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sosyal medya üzerinden sermaye piyasalarını manipüle etmeye yönelik paylaşımlarla ilgili yürütülen ayrı soruşturmada 16 şüphelinin tutuklandığı bildirildi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın daha önceki incelemeleri sonucunda da 41 şüpheli hakkında iddianame düzenlendiği aktarıldı.
MERKEZ BANKASI LİKİDİTE ADIMI ATTI
Piyasalardaki sert hareketlerin ardından Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da likidite koşullarına ilişkin adımlar attı.
TCMB'nin 17 Eylül'deki düzenlemesiyle haftalık repo ihaleleriyle sağlanabilecek fonlama miktarı 300 milyar liraya çıkarıldı ve bankaların Bankalararası Para Piyasası'ndaki borçlanma limitleri artırıldı. Amaç, piyasadaki Türk lirası likiditesinin desteklenmesi olarak açıklandı.
SPK da kredili işlemlerde uygulanabilecek asgari özkaynak koruma oranını geçici olarak yüzde 35'ten yüzde 20'ye indirdi. Düzenlemenin 2 Ekim seans sonuna kadar uygulanması kararlaştırıldı.
17 EYLÜL’DE TOPARLANMA GELDİ
16 Eylül’deki sert düşüşün ardından BIST 100, 17 Eylül’de yüzde 3,11 yükselerek 13.530,38 puana çıktı.
Bankacılık endeksindeki yükseliş yüzde 9’un üzerine çıkarken, piyasalardaki toparlanmada SPK ve TCMB'nin açıkladığı tedbirler etkili oldu. Reuters, 17 Eylül'deki yükselişe rağmen endeksin haftanın başından bu yana kaybının sürdüğüne dikkat çekti.
18 EYLÜL’DE SATIŞLAR YENİDEN GÜNDEMDE
Borsa İstanbul’da 18 Eylül Cuma günü ise satışlar yeniden öne çıktı.
BIST 100 günün ilk yarısında yüzde 1,67 gerileyerek 13.283,55 puana indi. Böylece endeks, 11 Eylül’deki kapanışa göre yaklaşık yüzde 8,2 aşağıda bulunurken, hafta boyunca yaşanan sert hareketlerin ardından piyasanın yön arayışı sürdü.
Borsadaki hareketlilikle birlikte yatırım fonlarının tasfiye süreci, soruşturmalar, mal varlığı tedbirleri ve yeni düzenlemeler de piyasaların temel gündem maddeleri arasında yer aldı.
GÖZLER TASFIYE VE SORUŞTURMA SÜRECİNDE
Gelinen noktada süreç üç ayrı başlık üzerinden ilerliyor: SPK'nın işleme kapattığı fonların tasfiyesi, sermaye piyasası işlemlerine ilişkin adli soruşturmalar ve piyasalardaki likidite koşullarının yönetilmesi.
Fonların tasfiyesinde İş Bankası ve Ziraat Bankası'nın üstleneceği süreçle birlikte yatırımcıların alacaklarının nasıl ve hangi takvimle karşılanacağı izlenecek. Adli soruşturmalarda ise tutuklama, adli kontrol ve mal varlığı tedbirlerine ilişkin işlemler devam ediyor.
Borsa İstanbul'daki fiyat hareketleriyle birlikte SPK'nın yeni kararları ve soruşturmalardaki gelişmeler, önümüzdeki işlem günlerinde piyasanın gündemini belirlemeyi sürdürecek.