ABD ile İran arasında yapılması planlanan teknik düzeydeki görüşmeler öncesinde diplomatik hareketlilik hız kazanırken, tarafların üst düzey temsilcileri İsviçre'ye gitmeye başladı.
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve İranlı yetkililerin katılması beklenen görüşmeler bölgesel dengeler açısından kritik görülüyor.
Hürmüz Boğazı'na ilişkin karşılıklı açıklamaların gölgesinde gerçekleşecek temasların, kalıcı bir anlaşmaya giden sürecin yönünü belirleyebileceği değerlendiriliyor.
İSVİÇRE'DE DİPLOMASİ TRAFİĞİ HIZLANDI
ABD ile İran arasında son dönemde yürütülen temasların ardından gözler İsviçre'nin Bürgenstock kasabasında yapılması beklenen teknik düzeydeki görüşmelere çevrildi. Taraflar arasında daha önce imzalandığı açıklanan mutabakat zaptının ardından gerçekleştirilecek görüşmelerin, kalıcı bir anlaşmaya yönelik müzakere sürecinin çerçevesini oluşturması bekleniyor.
Diplomatik kaynaklardan yansıyan bilgilere göre görüşmeler yalnızca Washington ve Tahran arasındaki ilişkileri değil, aynı zamanda Ortadoğu'daki güvenlik dengelerini, enerji piyasalarını ve bölgesel ittifakları da doğrudan etkileyebilecek başlıkları içeriyor. Bu nedenle İsviçre'de yapılacak temaslar uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.
VANCE İSVİÇRE YOLUNDA
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance'in görüşmelere katılmak üzere Maryland'deki Joint Base Andrews Havalimanı'ndan özel uçakla İsviçre'ye hareket ettiği bildirildi. Vance'in burada ABD Başkanı Donald Trump'ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile bir araya gelmesi bekleniyor.
Vance daha önce yaptığı açıklamalarda görüşmelerin olumlu ilerlediğini düşündüğünü belirtirken, taraflar arasında çözüm bekleyen teknik konular üzerinde çalışmaların sürdüğünü ifade etmişti. ABD yönetiminin görüşmelere verdiği önem, Başkan Yardımcısı düzeyindeki katılımla da dikkat çekiyor.
İRAN HEYETİNDE ÜST DÜZEY İSİMLER YER ALABİLİR
İran tarafında ise görüşmelere Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf'ın liderlik etmesinin beklendiği belirtiliyor. Heyette ayrıca İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi yetkilileri ve ekonomi yönetiminden bazı isimlerin yer alabileceği öne sürülüyor.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi yaptığı açıklamada, heyetin temel amacının ABD'nin mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğini değerlendirmek olduğunu söyledi. Bekayi, geçmiş dönemlerde yaşanan tecrübeler nedeniyle Tahran yönetiminin uygulama aşamasını dikkatle izleyeceğini ifade etti.
PolitiKARS'ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; İran tarafı, nihai anlaşma müzakerelerine geçilmeden önce mevcut mutabakat hükümlerinin sahada eksiksiz uygulanmasını öncelikli şart olarak görüyor.
PAKİSTAN VE KATAR ARABULUCU ROLÜNÜ SÜRDÜRÜYOR
Sürecin dikkat çeken unsurlarından biri de Pakistan ve Katar'ın üstlendiği arabuluculuk rolü oldu. Pakistan Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, görüşmelerin iki ülkenin kolaylaştırıcılığında gerçekleştirileceği belirtildi.
Bu kapsamda Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile Genelkurmay Başkanı Asim Munir'in de İsviçre'ye hareket ettiği duyuruldu. Pakistan yönetimi, taraflar arasında sağlanan uzlaşının korunması ve yeni anlaşma zemininin oluşturulması için diplomatik girişimlerini sürdürdüğünü açıkladı.
HÜRMÜZ BOĞAZI TARTIŞMASI GERİLİMİ YÜKSELTTİ
Görüşmeler öncesinde en fazla dikkat çeken başlıklardan biri Hürmüz Boğazı oldu. İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Hatemul Enbiya Merkez Karargahı tarafından yapılan açıklamada, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının mutabakatın ihlali olduğu savunularak Hürmüz Boğazı'nın gemi trafiğine kapatılacağı duyuruldu.
Açıklamada, ABD'nin mutabakat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediği ve İsrail'in Lübnan'daki saldırılarının devam ettiği öne sürülerek, bunun ilk aşamada verilecek bir karşılık olduğu belirtildi. Söz konusu açıklama enerji piyasalarında ve uluslararası deniz taşımacılığı çevrelerinde yakından takip edildi.
CENTCOM'DAN YALANLAMA GELDİ
İran tarafından yapılan açıklamanın ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) iddiaları reddetti. CENTCOM Sözcüsü Tim Hawkins, Reuters'a yaptığı açıklamada Hürmüz Boğazı'nın açık olduğunu ve ticari gemi trafiğinin normal şekilde sürdüğünü söyledi.
CENTCOM ayrıca gün içerisinde 55 ticari geminin boğazdan geçiş yaptığını ve 17 milyon varilden fazla petrolün küresel pazarlara taşındığını açıkladı. Açıklamada uluslararası deniz trafiğini engelleyen herhangi bir durumun bulunmadığı vurgulandı.
VANCE: "KAPATILDIĞINA DAİR KANIT YOK"
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance de İran'ın açıklamalarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Vance, Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığına dair herhangi bir kanıt görmediklerini belirterek son 24 saat içinde boğazdan yaklaşık 16 milyon varil petrol taşındığını söyledi.
Vance ayrıca İran ordusunun zayıfladığını, ekonomik baskıların sürdüğünü ve müzakerelerde avantajın Washington yönetiminde olduğunu savundu. ABD Başkan Yardımcısı, tarafların anlaşmaya ulaşması halinde Ortadoğu'da yeni bir dönemin başlayabileceğini ifade etti.
TRUMP'TAN DİKKAT ÇEKEN MESAJ
ABD Başkanı Donald Trump da görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada, İran ile yürürlükte olduğu belirtilen 60 günlük ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nda herhangi bir geçiş ücreti uygulanmayacağını duyurdu.
Trump, anlaşmanın tamamlanamaması halinde ise boğazdaki geçişlere ilişkin yeni uygulamaların gündeme gelebileceğini belirtti. Açıklama özellikle enerji piyasaları ve uluslararası ticaret çevrelerinde dikkatle takip edildi.
İSRAİL CEPHESİNDE DE HAREKETLİLİK VAR
Öte yandan İsrail basınında yer alan haberlerde Başbakan Binyamin Netanyahu ile Savunma Bakanı Israel Katz'ın İsrail ordusuna Lübnan'a yönelik saldırıları durdurma talimatı verdiği öne sürüldü. Ancak söz konusu iddia İsrail makamları tarafından resmi olarak doğrulanmadı.
Bu gelişme, ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik süreç ve Lübnan başlığının mutabakat metninde yer alması nedeniyle dikkat çekici bulundu.
GÖZLER YARINKİ GÖRÜŞMELERDE
İsviçre'de yapılacak teknik görüşmelerin ardından tarafların yeni bir müzakere takvimi oluşturup oluşturmayacağı merak ediliyor. Diplomatik çevreler, görüşmelerden çıkacak sonucun yalnızca ABD ile İran arasındaki ilişkileri değil, İsrail-Lübnan hattındaki gelişmeleri, Körfez güvenliğini ve küresel enerji piyasalarını da etkileyebileceğine dikkat çekiyor.
Ortadoğu'da son yılların en kritik diplomatik temaslarından biri olarak değerlendirilen görüşmelerin ardından tarafların vereceği mesajlar ve atacağı adımlar, bölgedeki siyasi ve güvenlik dengelerinin geleceği açısından belirleyici olabilir.