ABD ile İran arasında son günlerde tırmanan askeri gerilim, Hürmüz Boğazı’nın yanı sıra Kızıldeniz ve Hazar Denizi’ni de etkileyen yeni gelişmelerle bölgesel sınırların ötesine taşındı.
İran’ın Ukrayna’yı Hazar Denizi’nde ticari gemisini hedef almakla suçlaması, Rusya-Ukrayna Savaşı ile Ortadoğu’daki krizin kesiştiği yeni bir cephe oluşturdu.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Hazar-Karadeniz hattında yaşanan gelişmelerin küresel enerji arzı, deniz taşımacılığı ve tedarik zincirleri açısından yakından izlendiğini belirtiyor.
ABD-İRAN GERİLİMİ SÜRÜYOR
PolitiKARS’ın haber kaynakları ve ajanslardan derlediği bilgilere göre; ABD ile İran arasında son günlerde yaşanan karşılıklı askeri hamleler ve diplomatik açıklamalar, Ortadoğu’daki güvenlik riskini artırmayı sürdürüyor.
ABD yönetimi, İran üzerindeki askeri ve deniz baskısını devam ettirirken, İran da Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri varlığını güçlendirdi. Tarafların karşılıklı açıklamaları, bölgede yeni bir çatışma ihtimaline ilişkin endişeleri artırıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KÜRESEL ENERJİNİN ODAĞINDA
Dünya deniz yoluyla taşınan ham petrolünün önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nda güvenlik önlemleri artırılırken, uluslararası tanker trafiği yakından takip ediliyor.
Enerji şirketleri ve deniz taşımacılığı firmaları olası risklere karşı alternatif planlar hazırlarken, piyasalarda jeopolitik risk primi yüksek seyretmeye devam ediyor.
KIZILDENİZ’DE HUSİ SALDIRILARI GERİLİMİ DERİNLEŞTİRDİ
İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz kıyısındaki enerji tesislerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, Bab el-Mendeb Boğazı çevresindeki güvenlik endişelerini yeniden artırdı.
Saldırıların ardından bölgedeki ticari gemi trafiği ve petrol sevkiyatında yeni güvenlik tedbirleri uygulanmaya başlandı. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz’de aynı anda yaşanabilecek aksaklıkların küresel enerji piyasaları üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceğini değerlendiriyor.
UKRAYNA-İRAN GERİLİMİ HAZAR DENİZİ’NE TAŞINDI
Krizin dikkat çeken gelişmelerinden biri de Hazar Denizi’nde yaşandı.
İran Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna’nın bir İran ticari gemisine saldırı düzenlediğini, meydana gelen patlamada bir mürettebatın hayatını kaybettiğini ve bir kişinin yaralandığını açıkladı. Tahran yönetimi saldırıyı “hasmane ve suç teşkil eden bir eylem” olarak nitelendirirken, Ukrayna’nın Tahran maslahatgüzarını Dışişleri Bakanlığı’na çağırdı.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ise Ukrayna güçlerinin Hazar Denizi’nde Rusya’ya ait bir savaş gemisi ile İran bağlantılı askeri yük taşıdığı belirtilen gemileri hedef aldıklarını açıkladı. Kiev yönetimi, operasyonun Rusya’nın askeri lojistik ağını hedef aldığını savunurken, İran saldırının uluslararası hukuku ihlal ettiğini bildirdi.
ÜÇ STRATEJİK DENİZ HATTI AYNI ANDA RİSK ALTINDA
Uzmanlara göre küresel ticaret açısından üç kritik deniz koridorunda eş zamanlı güvenlik riski bulunuyor.
Bunların ilki dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı, ikincisi Kızıldeniz-Bab el-Mendeb hattı, üçüncüsü ise Hazar Denizi ile Karadeniz’i kapsayan Rusya-Ukrayna lojistik koridoru olarak öne çıkıyor.
Enerji sevkiyatı, ticari gemi trafiği ve uluslararası lojistik ağlarında yaşanabilecek yeni aksaklıkların petrol fiyatlarından küresel tedarik zincirlerine kadar geniş bir alanda etkili olabileceği değerlendiriliyor.