İran ile ABD arasındaki Hürmüz Boğazı çevresinde yeni askeri saldırılar yaşanırken, İran’ın misillemesi Ürdün’deki ABD üslerini hedef aldı.
ABD güçleri Larak Adası’ndaki İran’a ait iki füze fırlatma mevzisini vurduğunu açıklarken, Tahran yönetimi ABD’nin bölgedeki askeri varlığına karşılık verileceğini bildirdi.
Washington’ın ekonomik baskıyı artırmaya hazırlandığı süreçte Hürmüz’de gemi trafiği ve petrol fiyatları yeniden savaşın en önemli başlıkları arasına girdi.
ABD LARAK ADASI’NDAKİ İRAN MEVZİLERİNİ VURDU
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; ABD güçleri 30 Ağustos’ta Hürmüz Boğazı’ndaki Larak Adası’nda bulunan iki İran füze fırlatma mevzisine saldırı düzenledi.
ABD’li yetkililer, saldırının İran Devrim Muhafızları’nın deniz mayını döşemeye hazırlandığı yönündeki istihbarat üzerine gerçekleştirildiğini açıkladı. Washington, operasyonu İran’ın Hürmüz’deki ticari gemi geçişlerini tehdit etmesini önlemeye yönelik sınırlı bir askeri müdahale olarak nitelendirdi.
Saldırı, Temmuz sonundan bu yana ABD’nin İran’a yönelik bilinen ilk doğrudan askeri operasyonu oldu.
İRAN’DAN ÜRDÜN’DEKİ ABD ÜSLERİNE MİSİLLEME
İran, Larak Adası’na yönelik saldırının ardından Ürdün’deki ABD askeri tesislerine balistik füzelerle karşılık verdi.
İran Devrim Muhafızları, operasyon kapsamında Ürdün’deki King Hussein ve Al Azraq üslerinin hedef alındığını açıkladı. Ürdün ordusu ise ülke hava sahasına giren 8 füzenin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini ve saldırılarda can kaybı yaşanmadığını bildirdi.
İran ayrıca 31 Ağustos’ta Hürmüz Boğazı üzerinde bir ABD MQ-9 Reaper insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı. ABD tarafından bu iddiaya ilişkin doğrulama yapılmadı.
BAE, İRAN İHA’SINI ÖNLEDİ
Birleşik Arap Emirlikleri de 31 Ağustos’ta karasuları üzerinde bir İran insansız hava aracının önlendiğini açıkladı.
BAE yönetimi olayı egemenlik ihlali ve tehlikeli bir tırmanma olarak nitelendirirken, İran’ın Al Minhad Hava Üssü’ne saldırı düzenlediği yönündeki iddia BAE tarafından reddedildi.
HÜRMÜZ’DE DENİZ TRAFİĞİ BASKI ALTINDA
Hürmüz Boğazı’ndaki deniz taşımacılığı, yeni askeri gerilimle birlikte yeniden güvenlik endişelerinin merkezine yerleşti.
İran Devrim Muhafızları Donanması, boğaz üzerinde “tam kontrol” sağladığını açıklarken, ABD yönetimi uluslararası deniz trafiğinin açık olduğunu savunuyor. Tarafların açıklamaları arasında ciddi görüş ayrılığı bulunuyor.
İran ayrıca Hürmüz’de bir süper tankerin deniz mayınlarına çarptığını bildirdi. Geminin durumuna ilişkin ayrıntılar ve olayın sorumluluğu konusunda bağımsız doğrulama bulunmuyor.
İran ile Umman arasında daha önce gündeme gelen geçici denizcilik koridoruna ilişkin görüşmelerde de henüz nihai anlaşma sağlanmadı.
PETROL FİYATLARI YÜKSELDİ
Hürmüz çevresindeki askeri gelişmeler petrol piyasalarına da yansıdı.
Brent petrolün varil fiyatı 30 Ağustos’taki saldırıların ardından 91,25 dolara, Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) fiyatı ise 86,36 dolara kadar yükseldi. Brent ve WTI’daki yükselişte Hürmüz üzerinden enerji sevkiyatının aksayabileceği endişesi etkili oldu.
Reuters’ın 31 Ağustos tarihli analist anketine göre Brent petrolün 2026 yılı ortalama fiyatının 85,08 dolar, WTI’ın ise 80,20 dolar olması bekleniyor. Hürmüz’deki arz riski fiyatları desteklerken, Çin’de petrol talebinin zayıflaması yükselişi sınırlayan unsurlar arasında gösteriliyor.
ABD’DEN HAFTALIK YAPTIRIM PLANI
Washington yönetimi askeri operasyonların yanı sıra İran’a yönelik ekonomik baskıyı da genişletiyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ın finansal ağlarını hedef alan ikincil yaptırımların bundan sonra haftalık olarak uygulanabileceğini açıkladı. İlk aşamada İran’la bağlantılı bankaların hedef alınması planlanıyor.
Washington, İran’la ticaret yapan finans kuruluşlarının ABD doları sistemine erişimini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağını bildiriyor. Bessent ayrıca G20 ülkelerinin maliye bakanları ve merkez bankası başkanlarına İran’la ekonomik bağların kesilmesi yönünde çağrı yapmaya hazırlanıyor.
KHARG ADASI İDDİASI DOĞRULANMADI
ABD Başkanı Donald Trump, 31 Ağustos’ta İran’ın petrol ihracatının merkezi konumundaki Harg Adası’nın ağır bombardımana tutulduğunu gösteren bir video paylaştı.
Ancak Reuters, videonun yapay zekâyla oluşturulduğunu ve Harg Adası’nın saldırıya uğradığını doğrulayan bağımsız bir kanıt bulunmadığını bildirdi. Beyaz Saray ve ABD Savunma Bakanlığı da saldırıya ilişkin doğrulama yapmadı.
İranlı yetkililer ise Harg Adası’ndaki petrol operasyonlarının sürdüğünü açıkladı. Ada, savaş öncesinde İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’ının gerçekleştirildiği merkez olarak biliniyor.
DİPLOMASİ KANALI AÇIK KALDI
Askeri gerilimin yeniden yükselmesine rağmen diplomatik temas arayışları tamamen sona ermiş değil.
İran ile Umman arasında Hürmüz Boğazı’nın işletilmesi ve ticari gemilerin geçişine ilişkin görüşmeler sürerken, daha önce Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk girişimleri de ABD ile İran arasında müzakere zemini oluşturmayı hedefliyor. Ancak Washington ile Tahran arasında doğrudan yeni bir müzakere süreci başlatıldığına ilişkin doğrulanmış bir gelişme bulunmuyor.
BÖLGESEL DİPLOMASİDE TÜRKİYE, SUUDİ ARABİSTAN VE PAKİSTAN TEMASI
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın savunma bakanları, dışişleri bakanları ve genelkurmay başkanları 31 Ağustos’ta İstanbul’da bir araya geliyor.
Toplantı, 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısı olma özelliğini taşıyor. Görüşmelerde üç ülkenin savunma iş birliği, bölgesel güvenlik ve ortak tehditlere karşı koordinasyonu ele alması bekleniyor.
İran ile ABD arasındaki çatışmaların Hürmüz Boğazı çevresinde yeniden yoğunlaşmasıyla birlikte bölgedeki askeri ve diplomatik temaslar sürerken, Washington’ın yeni yaptırım uygulamaları ve İran’ın boğazdaki deniz trafiğine ilişkin tutumu izleniyor.