İran ile ABD arasında Pakistan arabuluculuğunda yürütülen temaslarda yeni tekliflerin masaya geldiği açıklandı.
Trump ile Netanyahu arasında İran konusunda görüş ayrılığı yaşandığı öne sürülürken, Tahran yönetimi sert mesajlar verdi.
Hürmüz Boğazı’ndan Rusya’nın nükleer tatbikatına kadar uzanan gelişmeler küresel güvenlik endişelerini artırdı.
ABD, İran ve İsrail arasında aylardır süren gerilimde diplomasi ile savaş ihtimali aynı anda masada kalmaya devam ediyor. Washington ile Tahran arasında Pakistan arabuluculuğunda yürütülen temaslar sürerken, bölgedeki askeri hareketlilik ve karşılıklı sert açıklamalar küresel kamuoyunun dikkatini Ortadoğu’ya çevirdi.
ABD Başkanı Donald Trump’ın son günlerde yaptığı açıklamalar, hem diplomatik çözüm arayışlarının sürdüğünü hem de yeni bir askeri operasyon seçeneğinin masada tutulduğunu ortaya koydu. Trump, İran ile görüşmelerin “son aşamaya” geldiğini savunurken, anlaşma sağlanamaması halinde yeni saldırıların gündeme gelebileceğini söyledi.
İRAN İLE ABD ARASINDA ARABULUCULUK TRAFİĞİ HIZLANDI
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi’nin açıklamalarına göre, Tahran yönetiminin sunduğu 14 maddelik öneriye Washington tarafından yanıt verildi. İran tarafı, ABD’den yeni bir teklif aldıklarını ve bu teklifleri değerlendirme sürecinin sürdüğünü açıkladı.
Pakistan’ın arabulucu rolünün öne çıktığı süreçte, taraflar arasında mesaj alışverişi devam ediyor. Reuters’a göre Pakistanlı yetkililer, savaşın sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasite açılması için diplomatik temasları yoğunlaştırdı.
İran yönetimi ise müzakerelere devam edilmesine rağmen ABD’ye yönelik “güçlü ve makul şüphelerin” sürdüğünü vurguluyor. Tahran, baskı ve tehdit politikasının sonuç vermeyeceğini savunuyor.
TRUMP’TAN ÇELİŞKİLİ MESAJLAR
ABD Başkanı Donald Trump son günlerde yaptığı açıklamalarda bir yandan diplomatik çözüm mesajı verirken diğer yandan askeri operasyon tehdidini sürdürdü. Trump, İran’a yönelik saldırıyı son anda durdurduğunu açıklarken, birkaç gün içinde yeni bir operasyon ihtimalinin de gündemde olduğunu söyledi.
Trump ayrıca İran konusunda “aceleci olmadığını” belirterek daha fazla insanın ölmesini istemediğini ifade etti. Ancak Washington yönetiminin İran’ın nükleer programı konusunda taviz vermeyeceği mesajını da yineledi.
Reuters analizlerine göre Trump yönetiminin İran politikasında sert söylemler, ani karar değişiklikleri ve kişisel diplomasi yöntemi öne çıkıyor. Bu durumun ABD’nin geleneksel diplomatik mekanizmalarında ciddi belirsizlik yarattığı değerlendiriliyor.
NETANYAHU İLE TRUMP ARASINDA GERİLİM İDDİASI
ABD merkezli Axios ve uluslararası medya kuruluşlarında yer alan iddialara göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Trump arasında İran politikası konusunda görüş ayrılığı yaşandı. Haberlere göre Netanyahu, İran’a yönelik askeri baskının sürmesini isterken Trump diplomasiye daha fazla zaman verilmesini savundu.
İki liderin gerçekleştirdiği telefon görüşmesinde tansiyonun yükseldiği ve Netanyahu’nun İran’ın askeri kapasitesinin tamamen zayıflatılmasını istediği öne sürüldü. Reuters’ın daha önce yayımladığı analizlerde de Netanyahu’nun Trump üzerinde İran konusunda yoğun baskı kurduğu aktarılmıştı.
İRAN’DAN SERT UYARILAR
İran yönetimi ise olası yeni saldırılara karşı sert açıklamalar yapmayı sürdürüyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan açıklamada, İran’a yönelik saldırıların yeniden başlaması halinde savaşın “bölgenin çok ötesine yayılacağı” uyarısında bulunuldu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ülkesinin baskıyla teslim alınamayacağını savunarak diplomasinin savaş yerine tercih edilmesi gerektiğini söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise yeni bir savaşın ABD açısından çok daha ağır sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
CNN’in ABD istihbarat kaynaklarına dayandırdığı haberde ise İran’ın askeri sanayi altyapısını beklenenden daha hızlı yeniden inşa ettiği ileri sürüldü. Haberde özellikle insansız hava aracı üretimi ve füze sistemlerinin kısa sürede toparlandığı iddia edildi.
HÜRMÜZ BOĞAZI DÜNYA EKONOMİSİNİN MERKEZİNDE
Küresel enerji piyasalarının en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı da kriz başlıklarının merkezinde yer alıyor. İran tarafı, boğaz üzerindeki kontrol ve güvenlik mekanizmalarını yeniden düzenlemeye yönelik açıklamalar yaparken, ABD ve müttefikleri bölgede askeri varlığını sürdürüyor.
Reuters’ın haberine göre petrol fiyatları, Trump’ın diplomatik çözüm ihtimaline ilişkin açıklamalarının ardından sert düşüş gösterdi. Ancak uzmanlar, bölgede yeni bir çatışmanın enerji piyasalarında çok daha büyük kriz yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
RUSYA VE ÇİN DE SÜRECİN İÇİNDE
Kriz yalnızca ABD ile İran arasında sınırlı kalmıyor. Rusya ve Çin’in İran’a verdiği siyasi ve ekonomik destek de dikkat çekiyor. Reuters’a göre Moskova ve Pekin’in desteği, İran’ın askeri kapasitesini hızlı biçimde toparlamasında etkili oldu.
Rusya ayrıca Küba’ya desteğini sürdüreceğini açıklarken, Belarus ile birlikte geniş kapsamlı nükleer tatbikat düzenledi. Bu gelişmeler, küresel güvenlik dengelerine ilişkin endişeleri daha da artırdı.
Uzmanlar, İran merkezli kriz hattının yalnızca bölgesel değil küresel ekonomik ve siyasi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Diplomatik görüşmeler sürse de tarafların sert söylemleri ve askeri hazırlıkları, Ortadoğu’daki kırılgan sürecin devam ettiğini gösteriyor.