Merkezi yönetim bütçesi Eylül 2026’da 532,2 milyar TL açık verdi; giderler yıllık yüzde 34,1 artarken gelirlerdeki yükseliş yüzde 22,7’de kaldı.
Geçen yıl Eylül’de 309,6 milyar TL olan bütçe açığı, 2026 Eylül’ünde yüzde 71,9 artışla büyüdü; faiz harcamaları da 263 milyar TL’yi aştı.
Ocak-Eylül döneminde kamu bütçesindeki açık 1,84 trilyon TL’ye ulaştı; gelir ve gider arasındaki fark, kamu maliyesi üzerindeki baskıyı belirginleştirdi.
KAMU BÜTÇESİNDE AÇIK 532,2 MİLYAR TL’YE ULAŞTI
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Eylül 2026 bütçe gerçekleşmeleri, kamu maliyesindeki gelir-gider dengesizliğini yeniden gündeme taşıdı.
Merkezi yönetim bütçesi Eylül ayında 532 milyar 242 milyon TL açık verdi. Geçen yılın aynı ayında 309 milyar 643 milyon TL olan açık, bir yılda yaklaşık yüzde 71,9 büyüdü.
Eylül ayında bütçe giderleri 1 trilyon 785 milyar 391 milyon TL’ye yükselirken, bütçe gelirleri 1 trilyon 253 milyar 149 milyon TL’de kaldı. Giderlerin gelirleri 532,2 milyar TL aşması, kamu harcamalarının mevcut gelirlerle karşılanamadığını ortaya koydu.
Bütçe açığındaki artış, yalnızca toplam harcamaların büyüklüğüyle değil, gelir ve giderlerin farklı hızlarda yükselmesiyle de dikkat çekti. Eylül ayında giderlerdeki yıllık artış yüzde 34,1 olurken gelirlerdeki artış yüzde 22,7’de kaldı. Aradaki 11,4 puanlık fark, bütçe dengesindeki bozulmanın önemli göstergelerinden biri oldu.
FAİZ GİDERLERİ BÜTÇE ÜZERİNDEKİ BASKIYI ARTIRIYOR
Eylül ayında merkezi yönetimin faiz harcamaları 263 milyar 40 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu tutar, aynı ayda verilen toplam bütçe açığının yaklaşık yarısına karşılık geldi.
Faiz giderlerinin yüksekliği, kamu kaynaklarının ne kadarının borçlanma maliyetlerine ayrıldığı sorusunu öne çıkarıyor. Faiz ödemeleri arttıkça eğitim, sağlık, sosyal destekler ve altyapı gibi diğer harcama alanlarına ayrılabilecek kaynaklar üzerindeki bütçe baskısı da artabiliyor. Bununla birlikte, bu alanlardaki harcamaların fiilen azalıp azalmadığı ancak ilgili bütçe kalemlerinin ayrıntılı karşılaştırılmasıyla belirlenebilir.
Eylül ayında faiz dışı bütçe giderleri 1 trilyon 522 milyar 351 milyon TL oldu. Faiz harcamaları dışarıda tutulduğunda da bütçe 269 milyar 202 milyon TL açık verdi. Bu tablo, açığın yalnızca faiz ödemelerinden kaynaklanmadığını, faiz dışındaki harcamalar ile gelirler arasındaki farkın da etkili olduğunu gösterdi.
YILIN İLK DOKUZ AYINDA AÇIK 1,84 TRİLYON TL’Yİ AŞTI
Ocak-Eylül 2026 döneminde merkezi yönetim bütçe giderleri 13 trilyon 948 milyar 130 milyon TL’ye ulaştı. Aynı dönemde bütçe gelirleri 12 trilyon 107 milyar 800 milyon TL olarak kaydedildi.
Böylece yılın ilk dokuz ayındaki toplam bütçe açığı 1 trilyon 840 milyar 330 milyon TL oldu. Geçen yılın aynı dönemine göre bütçe gelirleri yüzde 34,5, giderleri ise yüzde 36,4 arttı. Giderlerin gelirlerden daha hızlı yükselmesi, dönem genelinde de bütçe açığı üzerindeki baskının sürdüğünü ortaya koydu.
Ancak dokuz aylık dönemin faiz dışı dengesi, aylık tablodan farklı bir görünüm sergiledi. Ocak-Eylül döneminde faiz dışı dengede 410,8 milyar TL fazla kaydedilirken, yalnızca Eylül ayında 269,2 milyar TL faiz dışı açık oluştu. Bu fark, bütçe performansının aylara göre değişebildiğini ve tek bir ayın verisinin bütün dönemi tek başına açıklamadığını gösteriyor.
BÜTÇE AÇIĞI EKONOMİK RİSKLERİ GÜNDEME TAŞIYOR
Kamu bütçesindeki açık, devletin belirli bir dönemdeki harcamalarının gelirlerini aşması anlamına geliyor. Açığın borçlanmayla finanse edilmesi durumunda kamu borç stokunun ve gelecekteki faiz yükünün seyri önem kazanıyor. Borçlanma maliyetlerinin yükselmesi ise bütçenin sonraki dönemlerdeki hareket alanını daraltabiliyor.
Eylül verilerinde öne çıkan temel sorun, giderlerin gelirlerden daha hızlı artması ve aylık açığın geçen yılın aynı dönemine göre belirgin biçimde büyümesi oldu. Dokuz aylık toplam açığın 1,84 trilyon TL’ye ulaşması da kamu maliyesindeki baskının yalnızca tek bir ayla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Bununla birlikte, bütçe açığının ekonomik kriz üzerindeki etkisini değerlendirmek için açık tutarının yanı sıra milli gelire oranı, kamu borçlanmasının maliyeti, vergi gelirlerinin yapısı ve harcamaların hangi alanlarda yoğunlaştığı da dikkate alınmalı. Eylül sonuçları, kamu maliyesindeki dengesizliğin büyüklüğünü ortaya koyarken, bu baskının yılın kalan bölümünde nasıl değişeceği bütçe gelirleri ve giderlerinin seyrine bağlı olacak.