Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, İsrail Parlamentosu’nun 1915 olaylarını “Ermeni soykırımı” olarak tanımasının ardından yaptığı açıklamada, Erivan’ın bu konunun siyasi bir araç haline getirilmesine dahil olmayacağını söyledi.
Paşinyan’ın açıklaması, Türkiye ile Ermenistan arasında son yıllarda yeniden ivme kazanan normalleşme süreci devam ederken gelmesi nedeniyle diplomatik çevrelerde dikkatle takip edildi.
Uzmanlar, Erivan yönetiminin İsrail’in kararını yeni bir diplomatik kampanyaya dönüştürmek yerine temkinli bir dil tercih etmesini, Türkiye ile yürütülen diyalog sürecini korumaya yönelik önemli bir mesaj olarak değerlendiriyor.
PAŞİNYAN’DAN İSRAİL’İN KARARINA TEMKİNLİ YAKLAŞIM
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Sivil Sözleşme Partisi’nin yönetim kurulu toplantısının ardından gazetecilerin sorularını yanıtladı.
İsrail Parlamentosu’nun 1915 olaylarını “Ermeni soykırımı” olarak tanımasına ilişkin soruya cevap veren Paşinyan, Ermenistan’ın bu konuda resmi bir tepki vermeyeceğini belirterek, “Bu meselenin siyasi bir silah olarak kullanılması sürecine dahil olmaktan kaçınmanın Ermenistan’ın çıkarına olduğuna inanıyoruz.” ifadelerini kullandı.
Bu açıklama, İsrail’in kararının ardından Erivan yönetiminden gelen ilk resmi değerlendirme olurken, kullanılan dil önceki yıllardaki söylemlerden farklı bir diplomatik yaklaşım olarak yorumlandı.
NORMALLEŞME SÜRECİ AÇISINDAN DİKKAT ÇEKEN MESAJ
Türkiye ile Ermenistan arasında uzun yıllar askıda kalan diplomatik temaslar, 2021 yılında özel temsilcilerin görevlendirilmesiyle yeniden başladı.
Bu süreçte iki ülke arasında doğrudan uçuşlar yeniden başlatıldı, Alican-Margara Sınır Kapısı’nın üçüncü ülke vatandaşları ile diplomatik pasaport sahiplerine açılmasına yönelik teknik çalışmalar yürütüldü ve bölgesel ulaştırma ile ticaret başlıklarında temaslar sürdürüldü.
Her ne kadar diplomatik ilişkilerin tam olarak tesis edilmesi ve kara sınırının tamamen açılması yönünde henüz nihai bir adım atılmasa da taraflar diyalog kanallarını açık tutmayı sürdürüyor.
Diplomatik kaynaklar, Paşinyan’ın İsrail’in kararına ilişkin kullandığı temkinli söylemin, devam eden normalleşme sürecini yeni bir kriz başlığıyla gölgelememe iradesi taşıdığı yönünde değerlendirmelerde bulunuyor.
TÜRKİYE’NİN 1915 OLAYLARINA İLİŞKİN RESMİ TEZİ
Türkiye, 1915 olaylarının uluslararası hukuk bakımından “soykırım” olarak nitelendirilemeyeceğini savunuyor.
Ankara’ya göre olaylar, Birinci Dünya Savaşı’nın olağanüstü güvenlik şartları içerisinde çıkarılan Sevk ve İskân Kanunu kapsamında yaşandı. Türkiye, yaşanan acıların tek taraflı ele alınamayacağını, Osmanlı Devleti’nin farklı halklarının da savaş ve isyan ortamında ağır kayıplar verdiğini belirtiyor.
Türkiye ayrıca, olayların hukuki niteliğinin siyaset kurumları tarafından değil, Türk ve Ermeni tarihçiler ile uluslararası uzmanlardan oluşacak ortak bir tarih komisyonunca arşiv belgeleri ışığında incelenmesi gerektiğini savunuyor.
Ankara, yabancı ülke parlamentolarının aldığı kararların uluslararası hukuk açısından bağlayıcı olmadığını ve tarihsel meselelerin siyasi platformlarda değerlendirilmesinin çözüm üretmeyeceğini vurgulamayı sürdürüyor.
ERMENİSTAN’IN YAKLAŞIMI NASIL DEĞİŞTİ?
Ermenistan, uzun yıllardır 1915 olaylarının “Ermeni Soykırımı” olarak uluslararası alanda tanınmasını dış politikasının temel başlıklarından biri olarak savunuyor.
Diaspora kuruluşları da birçok ülkede parlamentolar nezdinde yürüttükleri girişimlerle bu yöndeki kararların alınmasına destek veriyor.
Ancak Nikol Paşinyan’ın başbakanlığı döneminde özellikle bölgesel barış, ekonomik entegrasyon ve komşularla ilişkilerin normalleştirilmesi dış politikanın öncelikleri arasında daha görünür hale geldi.
İsrail Parlamentosu’nun son kararına ilişkin “bu konunun siyasi bir silah haline getirilmesine dahil olmayacağız” açıklaması da bu yaklaşımın yeni bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
HANGİ ÜLKELER 1915 OLAYLARINI “SOYKIRIM” OLARAK TANIYOR?
Bugüne kadar aralarında Fransa, Almanya, Kanada, Rusya, İtalya, Hollanda, Belçika, İsviçre, Avusturya, İsveç, Polonya, Çekya, Lüksemburg, Portekiz, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Litvanya ve Slovakya’nın da bulunduğu çok sayıda ülke parlamentosu ile Avrupa Parlamentosu, 1915 olaylarını “Ermeni soykırımı” olarak tanıyan kararlar kabul etti.
İsrail Parlamentosu’nun aldığı son karar da bu ülkeler arasına eklendi.
Buna karşılık Birleşik Krallık, İspanya, Ukrayna, Azerbaycan, Pakistan başta olmak üzere bazı ülkeler ise bu yönde bir parlamento kararı almadı veya resmi olarak bu tanımlamayı benimsemedi.
YENİ DÖNEMİN EN ÖNEMLİ SİNYALLERİNDEN BİRİ
Paşinyan’ın açıklaması, Ermenistan’ın 1915 olaylarına ilişkin resmi tezinden vazgeçtiği anlamına gelmiyor.
Ancak Erivan yönetiminin, bu konunun uluslararası alanda yeni diplomatik gerilimler oluşturacak şekilde kullanılmasına mesafeli yaklaşması, Türkiye ile devam eden normalleşme sürecinin korunmasına yönelik dikkat çekici bir diplomatik tercih olarak öne çıkıyor.
Bu nedenle İsrail Parlamentosu’nun kararından çok, Ermenistan’ın karara verdiği temkinli yanıtın, Ankara-Erivan hattında devam eden diyalog sürecinin geleceği açısından yeni dönemin en dikkat çekici gelişmelerinden biri olarak değerlendiriliyor.