Kars’ta Atıksu Toplama ve İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi projesinde fiziki gerçekleşme yüzde 53’e ulaştı.
Günlük 50 bin metreküp atıksu arıtma kapasitesine sahip olacak tesisin 2027’de tamamlanması hedeflenirken, projenin kentteki evsel atıksu sorununa odaklandığı belirtiliyor.
Ancak Kars’ın çevre sorunları yalnızca atıksudan oluşmuyor; Karadağ’daki vahşi çöp depolama alanı sorunu sürerken, katı atık tesisinin henüz yapım aşamasına geçmemiş olması çevre politikasında ayrı bir başlık oluşturuyor.
ATIKSU ARITMA TESİSİNDE YÜZDE 53’E ULAŞILDI
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; Kars şehir merkezine yaklaşık 2,5 kilometre uzaklıktaki Dereiçi mevkisinde yapımı sürdürülen Atıksu Toplama ve İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi’nde fiziki gerçekleşme yüzde 53 seviyesine geldi.
Tarım ve Orman Bakanlığı Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen proje, Kars’ın evsel atıksularının toplanarak ileri biyolojik yöntemlerle arıtılmasını kapsıyor.
54 bin 400 metrekarelik alan üzerine kurulan tesiste blower binası, trafo ve jeneratör binası, idari bina, biofosfor havuzu ve havalandırma havuzunun betonarme imalatlarının tamamlandığı, çamur susuzlaştırma binası, çıkış debimetre odası, çamur dengeleme yapıları ile bazı kollektör hatlarında çalışmaların sürdüğü bildirildi.
GÜNLÜK 50 BİN METREKÜP ATIKSU ARITILACAK
Tesis, Kars’ın 2054 yılı nüfus projeksiyonu dikkate alınarak projelendirildi.
Tamamlandığında günlük 50 bin metreküp atıksu arıtma kapasitesine sahip olacak tesisin, kent merkezinden kaynaklanan evsel atıksu yükünün önemli bölümünü toplaması ve arıtması hedefleniyor. Proje kapsamında ayrıca 17,5 kilometrelik kollektör hattı bulunuyor.
Bu kapasite, tesisin yalnızca mevcut nüfusun değil, 2054 yılına yönelik öngörülen nüfusun atıksu ihtiyacını karşılayacak şekilde tasarlandığını gösteriyor.
Ancak 50 bin metreküplük kapasitenin Kars’ın tüm çevre sorunlarını kapsayan bir çözüm anlamına gelmediği de açık. Tesisin temel işlevi evsel atıksuların toplanması ve arıtılmasıyla sınırlı.
KARS ÇAYI’NDAKİ KİRLİLİK YÜKÜ AZALACAK
Projenin tamamlanmasıyla Kars şehir merkezinden kaynaklanan evsel atıksuların arıtılarak Kars Çayı’na mevzuata uygun şekilde bırakılması planlanıyor.
Kars Çayı’nın aynı zamanda Kars Barajı’nın su kaynaklarından biri olması nedeniyle projenin su kalitesi açısından kent sınırlarının ötesinde sonuçlar doğurması bekleniyor. DSİ, tesisin tamamlanmasıyla Kars Çayı’nın su kalitesinin artırılmasının hedeflendiğini belirtiyor.
Projenin tarımsal sulama açısından da etkisi bulunuyor. Güncel proje bilgilerinde Kars Barajı Sulaması ile Akyaka Ovası Sulaması kapsamında toplam 523 bin 60 dekar tarım arazisinin kaliteli sulama suyuna kavuşmasının hedeflendiği belirtiliyor.
KENTİN NE KADARINA HİZMET VERECEK?
Tesisin 2054 yılı nüfus projeksiyonuna göre tasarlanmış olması, Kars kent merkezinin uzun vadeli evsel atıksu ihtiyacını karşılamaya yönelik olduğunu gösteriyor.
Ancak mevcut kaynaklarda tesisin Kars kentinin yüzde kaçına doğrudan hizmet vereceğine ilişkin güncel ve kesin bir oran açıklanmış değil. Bu nedenle tesisin “kentin tamamının atıksu sorununu çözeceği” yönünde kesin bir oran vermek yerine, 2054 yılı nüfus projeksiyonuna göre tasarlandığı ve günlük 50 bin metreküp arıtma kapasitesine sahip olacağı bilgisi esas alınıyor.
Bu ayrım önemli. Çünkü atıksu arıtma tesisi, kanalizasyon sisteminin tamamının yenilenmesi veya kentin bütün çevre altyapısının tek projeyle çözülmesi anlamına gelmiyor.
VAHŞİ ÇÖP DEPOLAMA SORUNU DEVAM EDİYOR
Kars’ın çevre gündemindeki bir başka temel sorun ise katı atıkların depolanması.
Karadağ bölgesinde yıllardır devam eden vahşi depolama sorununun henüz tamamen ortadan kalkmadığı, Kars Belediyesi tarafından da kabul ediliyor. Belediye, Mart 2026’da yaptığı açıklamada Karadağ kırsalındaki vahşi depolama alanı sorununun 40 yılı aşkın süredir devam ettiğini belirterek yeni katı atık tesisi için yer tespitinin tamamlandığını ve Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinde sona gelindiğini açıkladı.
Aynı açıklamada yeni katı atık tesisinin inşasına 2026 yılının son aylarında başlanmasının planlandığı bildirildi. Bu durum, Kars’ın atıksu altyapısında önemli bir yatırım ilerlerken katı atık yönetiminde sorunun henüz tamamen çözülmediğini ortaya koyuyor.
ATIKSU VE KATI ATIK AYRI SORUNLAR
Kars’ın çevre altyapısında atıksu ile katı atık birbirinden farklı iki temel başlık oluşturuyor.
İleri biyolojik arıtma tesisi, kanalizasyon yoluyla toplanan evsel atıksuların arıtılmasına yönelik. Karadağ’daki vahşi depolama alanı ise kentte oluşan katı atıkların bertarafı ve depolanmasıyla ilgili.
Dolayısıyla arıtma tesisinin tamamlanması, vahşi çöp depolama sorununu kendiliğinden ortadan kaldırmayacak. Bunun için ayrıca düzenli katı atık depolama ve bertaraf altyapısının tamamlanması gerekiyor.
Kars Belediyesi de yeni katı atık tesisi için ayrı bir süreç yürütüldüğünü ve inşaat aşamasına geçilmesinin planlandığını açıklıyor.
ÇEVRE SORUNU TEK PROJEYLE ÇÖZÜLEMEZ
Kars Atıksu Toplama ve İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi, kentin uzun süredir devam eden evsel atıksu ve Kars Çayı kirliliği açısından önemli bir altyapı yatırımı niteliğinde.
Ancak kentin çevre sorunları atıksu ile sınırlı değil. Katı atıkların düzenli depolanması, vahşi depolama alanının rehabilitasyonu, kanalizasyon şebekesinin sağlıklı işletilmesi, yağmur suyu ve atıksu sistemlerinin birbirinden ayrılması, dere ve çayların korunması gibi başlıklar da birlikte ele alınması gereken konular arasında.
Bu nedenle 2027’de tamamlanması hedeflenen arıtma tesisinin devreye girmesi Kars’ın çevre sorunlarının önemli bir bölümünde ilerleme sağlayabilir; ancak Karadağ’daki vahşi çöp depolama alanı gibi devam eden sorunların çözümü için ayrı yatırımlar ve sürdürülebilir bir katı atık yönetimi gerekiyor.
HEDEF 2027
Projede fiziki gerçekleşmenin yüzde 53’e ulaşmasının ardından kalan imalatların tamamlanması bekleniyor.
DSİ Genel Müdürlüğü, ileri biyolojik atıksu arıtma tesisinin 2027 yılı içerisinde tamamlanarak hizmete alınmasının hedeflendiğini bildiriyor.
Tesisin devreye girmesiyle Kars’ın evsel atıksu yönetiminde önemli bir değişim yaşanması ve Kars Çayı’na ulaşan kirlilik yükünün azaltılması bekleniyor. Ancak kentin çevre sorunlarında kalıcı sonuç için atıksu arıtma yatırımının, katı atık tesisinin tamamlanması ve vahşi depolama alanının ortadan kaldırılmasıyla birlikte yürütülmesi gerekiyor.