İran ile ABD arasındaki savaşta son 24 saatte askeri gelişmelerden çok ekonomik baskı, Hürmüz Boğazı’ndaki düşük gemi trafiği ve diplomatik çıkmaz öne çıktı.
ABD, İran’a yönelik şimdiye kadarki en ağır yaptırım paketini hazırlarken Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemi sayısı yeniden tek haneli seviyeye geriledi.
Petrol fiyatları yükselişini sürdürürken İran’ın ekonomik izolasyonu derinleşiyor, diplomatik görüşmelerde ise henüz kalıcı bir çözüm ortaya çıkmış değil.
ABD’DEN YENİ YAPTIRIM HAZIRLIĞI
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington’ın İran’a yönelik “tarihin en ağır yaptırımları” olarak tanımladığı yeni ekonomik önlemleri uygulamaya hazırlandığını açıkladı.
Bessent, yeni yaptırımların ayrıntılarının önümüzdeki hafta açıklanacağını belirtirken, ABD Başkanı Donald Trump da İran’a ekonomik destek sağlayan ülkelere karşı ek yaptırım uygulanabileceği mesajını verdi.
Washington’ın yeni yaklaşımı, İran üzerindeki ekonomik baskının artırılması ve Tahran’ın petrol gelirleri ile dış ticaret kanallarının daha fazla sınırlandırılması üzerine şekilleniyor. İran ise ABD’nin yeni tehditlerini reddederek yaptırımları “ekonomik terörizm” olarak nitelendirdi.
HÜRMÜZ’DE GEMİ TRAFİĞİ TEK HANELİ RAKAMLARA GERİLEDİ
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler ise küresel enerji piyasalarının yakından izlediği başlık olmaya devam ediyor.
Reuters’ın Kpler verilerine dayandırdığı bilgilere göre, 20 Ağustos’ta Hürmüz Boğazı’ndan yalnızca 7 emtia gemisi geçti. Bir önceki gün bu sayı 14 olarak kaydedilmişti.
Boğazdan geçen 7 geminin 4’ü bölgeye girerken 3’ü çıkış yaptı. Büyük ham petrol tankerleri ile LNG tankerlerinin hiçbirinin bu geçişler arasında yer almaması, enerji taşımacılığındaki sıkışıklığın boyutunu ortaya koydu.
PETROL FİYATLARI YÜKSELİŞİNİ SÜRDÜRÜYOR
Hürmüz’deki düşük trafik, bölgeden petrol ve doğal gaz sevkiyatına ilişkin endişeleri artırırken petrol fiyatlarında da yukarı yönlü baskı devam ediyor.
Brent petrolün varil fiyatı 21 Ağustos’ta 93,61 dolar seviyesinde işlem görürken, ABD Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) fiyatı 86,47 dolara geriledi. Her iki gösterge de haftalık bazda yükseliş kaydetti ve 24 Temmuz’dan bu yana en yüksek seviyelerinde kaldı.
Reuters, Hürmüz’deki deniz trafiğinin savaş öncesindeki seviyelere göre ciddi biçimde gerilemesinin yanı sıra Ortadoğu’daki petrol arzındaki kesintilerin küresel piyasalar üzerindeki baskıyı artırdığını bildiriyor.
İRAN’IN ÇİN’E PETROL SATIŞI DA BASKI ALTINDA
ABD’nin ekonomik baskısı İran’ın en önemli petrol müşterilerinden Çin’e yönelik sevkiyatları da etkiliyor.
Reuters’a göre İran ham petrolünün Çinli alıcılara yönelik teklifleri gerilerken, İran petrolünün fiyat avantajı da azaldı. İran’ın petrol ihracatında önemli rol oynayan Çin’deki bağımsız rafineriler, arzın daralması nedeniyle farklı kaynaklara yöneliyor.
İran’ın Çin’e günlük petrol ihracatının 2025’teki yaklaşık 1,4 milyon varillik zirveden 534 bin varil seviyesine gerilediği bildirildi.
BAE, İRAN’LA TİCARETİ ASKIYA ALDI
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) de İran’dan gelen füze saldırılarının ardından İran’la tüm ticaret ve finansal işlemleri askıya aldı.
BAE yönetimi, saldırıların ardından ülke genelinde sığınak uyarıları yapılmasına neden olan füze girişimlerinden İran’ı sorumlu tutarken, Tahran suçlamayı reddetti.
Karar, İran’ın bölgedeki önemli ticaret kanallarından birinin daha daralması anlamına geliyor. BAE, uzun süredir İran’ın önemli ticaret ve yeniden ihracat merkezlerinden biri olarak öne çıkıyordu.
DİPLOMATİK ÇÖZÜMDE İLERLEME SAĞLANAMADI
Ekonomik baskının artmasına karşın ABD ile İran arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik kalıcı bir anlaşma henüz ortaya çıkmadı.
Washington’ın ekonomik ve deniz ablukası üzerinden baskıyı artırması, Tahran’ın ise yaptırımlar ve askeri baskı sona ermeden kapsamlı bir anlaşmaya yanaşmaması, diplomatik sürecin önündeki temel sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.
Bu tablo, savaşın yalnızca askeri gelişmelerle değil, enerji arzı, deniz ticareti ve ekonomik yaptırımlar üzerinden de şekillendiğini gösteriyor.
EKONOMİK BASKI SAVAŞIN YENİ CEPHESİNE DÖNÜŞÜYOR
Son gelişmeler, İran savaşında ekonomik unsurların giderek daha belirleyici hale geldiğine işaret ediyor. ABD’nin yeni yaptırım hazırlığı, Hürmüz’de ticari gemi geçişlerinin azalması ve İran’ın petrol ihracatında yaşanan daralma, savaşın bölge dışındaki ekonomik etkilerini de artırıyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki trafik ve petrol fiyatları önümüzdeki günlerde savaşın seyrine ilişkin en önemli göstergeler arasında yer alırken, diplomatik kanalda ilerleme sağlanamaması ekonomik baskının daha da artabileceği beklentisini güçlendiriyor.