ABD, Umman Körfezi’nde İran ablukasını aşmaya çalıştığını öne sürdüğü M/V Huda yük gemisini vurarak devre dışı bıraktı.
Husiler, Riyad’daki Aramco Kulesi’ne saldırıyı üstlendi; Sana yakınındaki hava saldırılarında 44 kişinin öldüğünü iddia etti.
Trump yeni saldırı ihtimalini düşük gösterdi; Katar’ın teklifi Hürmüz’ün açılması ve nükleer denetimler karşılığında ablukanın gevşetilmesini öngörüyor.
İRAN SAVAŞINDA YENİ DÖNEM: ABD ABLUKAYI GENİŞLETİYOR
PolitiKARS’ın derlediği bilgiler ve uluslararası haber kaynaklarının karşılaştırılmasıyla hazırlanan 9 Kasım tarihli Ortadoğu güncellemesinde, İran-ABD geriliminin deniz taşımacılığına ve bölgesel enerji altyapısına yansıması öne çıkıyor.
ABD, diplomatik çözüm ihtimalini gündemde tutarken İran üzerindeki askeri ve ekonomik baskıyı genişletiyor. Washington’ın yeni deniz ablukası uygulamaları, İran’ın ticaret güzergâhlarını sınırlandırmaya yönelik girişimleri ve Yemen’deki çatışmalar bölgesel güvenlik tablosunu ağırlaştırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, müzakerelerde ilerleme sağlanması halinde İran’a yeni saldırı düzenlenmesi ihtimalinin oldukça düşük olduğunu açıkladı. Ancak Washington, askeri seçenekleri tamamen gündemden çıkarmış değil.
ABD, UMMAN KÖRFEZİ’NDE YÜK GEMİSİNİ VURDU
ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasında yeni bir gelişme yaşandı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), 7 Kasım’da Umman Körfezi’nde seyreden Saint Kitts ve Nevis bayraklı M/V Huda adlı ticari yük gemisini hedef aldığını açıkladı.
CENTCOM’un açıklamasına göre İran limanlarından birine uğradıktan sonra bölgeden ayrılmaya çalışan geminin mürettebatına defalarca uyarı yapıldı. Uyarılara uyulmadığı gerekçesiyle ABD’ye ait bir askeri uçak, geminin kıç bölümüne hassas güdümlü mühimmatla ateş açtı ve gemiyi hareket edemez hale getirdi.
ABD tarafı, saldırıdan önce mürettebatın hedef alınacak bölümlerden uzaklaşmasının istendiğini bildirdi. Ancak gemideki personelin son durumuna ve hasarın boyutuna ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
ABD’DEN 147 GEMİLİK ABLUKA AÇIKLAMASI
CENTCOM, temmuz ayından bu yana uygulanan deniz ablukası kapsamında 147 ticari geminin ABD kuvvetlerinin talimatıyla rotasını değiştirdiğini, talimatlara uymadığı belirtilen beş geminin ise devre dışı bırakıldığını açıkladı.
ABD yönetimi, İran’ın petrol ihracatını ve askeri tedarik ağlarını sınırlandırmayı amaçlayan uygulamanın sürdürüleceğini belirtiyor.
Bu uygulama yalnızca İran bayraklı gemileri değil, İran limanlarıyla bağlantılı olduğu ileri sürülen farklı ülkelere ait ticari gemileri de etkiliyor. Dolayısıyla deniz taşımacılığı şirketleri açısından sigorta, rota güvenliği ve operasyon maliyetleri daha önemli hale geliyor.
TASK FORCE IRON GATE DEVREYE ALINDI
ABD, deniz ablukasının yanı sıra İran’ın kara yolu ve Hazar Denizi üzerinden yürüttüğü ticari ve askeri tedarik bağlantılarını da hedef alacak yeni bir yapılanma oluşturdu.
CENTCOM, 7 Kasım’da Task Force Iron Gate adı verilen görev gücünün faaliyete geçirildiğini duyurdu.
Florida’nın Tampa kentinde konuşlandırılan görev gücünün hedefleri arasında İran’ın kara sınırları ve Hazar Denizi üzerinden gelişmiş silah sistemleri, çift kullanımlı teknolojiler, yaptırım kapsamındaki malzemeler ve yasa dışı gelir akışlarını taşımasını engellemek bulunuyor.
Washington, yeni yapılanmanın diğer ABD kurumlarıyla birlikte çalışacağını bildiriyor. Bu girişim, İran’a yönelik baskının deniz ablukasının ötesine taşındığını gösteriyor.
İRAN’DA PATLAMA SESLERİ, HÜRMÜZ’DE YENİ MAYIN İDDİALARI
İran’ın güneyinde ve Hürmüz çevresinde yeni askeri hareketlilik bildirimleri geldi.
İran devlet medyası, 7 Kasım’da Kişm Adası, Bender Abbas, Cask ve Sirik çevresinde patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Fars Haber Ajansı, yerel kaynaklara dayandırdığı haberinde seslerin deniz trafiği kurallarına uymayan gemilere yönelik uyarı ateşlerinden kaynaklanmış olabileceğini bildirdi.
Ancak patlamaların nedeni konusunda bağımsız doğrulama bulunmuyor. Olayların doğrudan ABD saldırısıyla bağlantılı olduğu da kesinleşmiş değil.
İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ise 7 Kasım’da Hürmüz Boğazı yakınlarında iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarptığını ve ağır hasar gördüğünü açıkladı.
İran tarafı, gemilerin belirlenen güvenli güzergâhın dışından geçmeye çalıştığını savundu. Ancak gemilerin isimleri, bayrakları ve mürettebatın durumu hakkında bağımsız olarak doğrulanmış ayrıntı bulunmuyor.
UMMAN AÇIKLARINDA İKİ AYRI GEMİ YANGINI
Deniz güvenliği açısından bir diğer gelişme Umman Körfezi’nde yaşandı.
Birleşik Arap Emirlikleri Ulusal Muhafızları, 8 Kasım’da Umman Denizi’nde yangın çıkan bir yük gemisindeki 22 mürettebatın kurtarıldığını açıkladı. Personelin ilk müdahalenin ardından sağlık durumlarının stabil olduğu bildirildi.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) da 7 Kasım’da Hürmüz girişine yakın Haseb açıklarında bir tankerde yangın çıktığını ve mürettebatın tahliye edildiğini bildirdi.
Bu iki olayın aynı gemiyle bağlantılı olduğuna veya yangınların doğrudan askeri saldırı sonucu meydana geldiğine ilişkin doğrulanmış bilgi bulunmuyor.
TRUMP’TAN YENİ SALDIRI MESAJI: DİPLOMASİYE ŞANS VERİLECEK
ABD Başkanı Donald Trump, 8 Kasım’da CNN’e yaptığı açıklamada İran’a yönelik yeni saldırı ihtimalinin, diplomatik görüşmelerin seyrine bağlı olduğunu söyledi.
Trump, tarafların güçlü bir anlaşmaya yaklaşması halinde yeni bir askeri operasyonun gerekli olmayacağını belirtti. Bununla birlikte ABD’nin İran’da hedef alınabilecek altyapı noktalarını belirlediğini ve bunlar arasında 38 köprünün bulunduğunu ileri sürdü.
Bu açıklama, Washington’ın diplomatik çözüm arayışını sürdürürken askeri baskıyı da bir seçenek olarak tuttuğunu gösteriyor.
KATAR ARABULUCULUĞUNDA YENİ ANLAŞMA TASLAĞI
İran ile ABD arasındaki görüşmelerde Katar’ın hazırladığı yeni teklif öne çıkıyor.
The Guardian’ın 7 Kasım tarihli diplomatik kaynaklara dayandırdığı haberine göre öneri, İran’ın nükleer tesislerine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) denetçilerinin yeniden erişebilmesi karşılığında ABD’nin deniz ablukasını gevşetmesini ve İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir bölümünü serbest bırakmasını öngörüyor.
Teklifin temel başlıkları şöyle:
- ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması.
- İran’ın yurt dışında dondurulmuş yaklaşık 8 milyar dolarlık varlığının bir bölümünün serbest bırakılması.
- IAEA denetçilerinin bombalanmış İran nükleer tesislerine erişebilmesi.
- İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun denetim altına alınması ve seyreltme seçeneğinin değerlendirilmesi.
- Hürmüz Boğazı’nın anlaşmanın uygulanmaya başlamasının ikinci gününde yeniden açılması.
- Umman ile birlikte belirlenecek güvenli deniz güzergâhının Uluslararası Denizcilik Örgütü’ne bildirilmesi.
İran’ın uranyum stokunu ülke dışına çıkarmak yerine seyreltme seçeneğini değerlendirebileceği belirtiliyor. Ancak bu öneri henüz taraflar arasında kabul edilmiş bir anlaşma değil.
İran ayrıca Lübnan’daki savaşın sona erdirilmesini, ABD askerlerinin İran kıyılarından çekilmesini, yaptırımların kaldırılmasını ve savaş tazminatı ödenmesini de talep ediyor.
Bu talepler, müzakerelerin yalnızca nükleer program ve Hürmüz Boğazı’yla sınırlı olmadığını gösteriyor.
TRUMP-KATAR GÖRÜŞMESİ BUGÜN
ABD Başkanı Trump’ın 9 Kasım Pazartesi günü Beyaz Saray’da Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüşmesi planlanıyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de görüşmelere katılması bekleniyor.
Katar, İran ile ABD arasında mesajların iletilmesinde ve müzakere taslaklarının hazırlanmasında önemli bir arabulucu rolü üstleniyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise görüşmelerde henüz önemli bir ilerleme sağlanamadığını ve yakın zamanda kapsamlı bir anlaşma beklemediklerini belirtti. Washington, İran’ın bazı koşullarını kabul edilemez ve gerçekçi olmayan talepler olarak değerlendiriyor.
YEMEN’DE AĞIR BİLANÇO: SANA ÇEVRESİNDEKİ SALDIRILARDA ÖLÜ SAYISI 44’E YÜKSELDİ
Ortadoğu’daki çatışmaların en ağır cephelerinden biri olan Yemen’de Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki mücadele yeniden şiddetlendi.
Reuters’ın 7 Kasım tarihli haberine göre Husilerin kontrolündeki Sağlık Bakanlığı, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Sana’nın doğusundaki Beni Haşiş bölgesine bağlı eş-Şeriyye köyüne düzenlediği hava saldırılarında ilk aşamada 33 kişinin hayatını kaybettiğini, 39 kişinin yaralandığını açıkladı.
Husi yönetimi, saldırıların yerleşim alanlarındaki evleri hedef aldığını ve ölenlerin önemli bölümünün kadın ve çocuklardan oluştuğunu ileri sürdü. Reuters, can kaybı ve saldırının kapsamını bağımsız biçimde doğrulayamadığını bildirdi.
Suudi Arabistan’ın Uluslararası İletişim Merkezi ise olayla ilgili inceleme başlatıldığını duyurdu.
ÖLÜ SAYISININ 44’E YÜKSELDİĞİ İDDİA EDİLDİ
Anadolu Ajansı’nın 9 Kasım tarihli haberine göre Husilere bağlı Sağlık Bakanlığı, saldırıdaki ölü sayısının 44’e, yaralı sayısının ise 40’a yükseldiğini açıkladı.
Husi makamları, hayatını kaybedenlerin 21’inin çocuk, 10’unun kadın olduğunu ileri sürdü. Arama kurtarma çalışmalarının devam ettiği de bildirildi.
Ancak bu son bilanço bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil. Suudi Arabistan’ın soruşturmasının sonucu ve saldırının askeri hedeflere yönelik olup olmadığı konusunda henüz kesinleşmiş bilgi bulunmuyor.
Saldırı, temmuz ayında bozulan 2022 tarihli Birleşmiş Milletler ateşkesinden bu yana Yemen’de bildirilen en ağır olaylardan biri olarak değerlendiriliyor.
Uluslararası Göç Örgütü (IOM), yeniden başlayan çatışmalar nedeniyle 200 binden fazla kişinin yerinden edildiğini bildirmişti. Taiz başta olmak üzere bazı bölgelerde gıda, içme suyu ve sağlık hizmetlerine erişim sorunları ağırlaşıyor.
HUSİLER RİYAD’DAKİ ARAMCO KULESİNE SALDIRIYI ÜSTLENDİ
Yemen’deki çatışmaların Suudi Arabistan’ın ekonomik ve stratejik merkezlerine yansıması devam ediyor.
Reuters’ın 8 Kasım tarihli haberine göre Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’daki Kral Abdullah Finans Merkezi’nde bulunan Saudi Aramco’nun idari binası saldırı girişiminde hasar gördü.
Suudi Arabistan Enerji Bakanlığı, hava savunma sistemlerinin müdahalesi sırasında düşen parçaların Aramco Kulesi’nin bazı katlarındaki camları kırdığını açıkladı. Hasarın sınırlı olduğu ve olayda can kaybı veya yaralanma yaşanmadığı bildirildi.
Husiler saldırının sorumluluğunu üstlendi. Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ise Riyad ve ülkenin doğu bölgeleri üzerinde bazı füze ve hava araçlarının engellendiğini duyurdu.
Saudi Aramco, ülkenin petrol üretimi, ihracatı ve enerji altyapısı açısından merkezi öneme sahip. Şirketin resmî internet sitesi
Saldırıların özellikle petrol tesisleri, havaalanları ve limanlara yönelmesi, Suudi Arabistan’ın enerji ihracatının güvenliğine ilişkin kaygıları artırıyor.
BAB EL MENDEB CEPHESİNDE STRATEJİK RİSK
Yemen’deki askeri hareketlilik yalnızca Suudi Arabistan’ın güvenliğini ilgilendirmiyor.
Husilerin Kızıldeniz kıyısında ve Bab el Mendeb çevresinde ilerleme çabaları, Asya ile Avrupa arasındaki deniz ticaretinin güvenliğini de etkiliyor.
Bab el Mendeb Boğazı, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan stratejik bir geçiş noktası.
Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalarla birlikte Bab el Mendeb çevresindeki askeri risklerin artması, enerji ve ticaret taşımacılığında alternatif güzergâhların kullanımını zorlaştırıyor.
Suudi Arabistan’ın Hürmüz’ü devre dışı bırakan Doğu-Batı petrol boru hattı da bu nedenle daha önemli hale geliyor. Ancak Kızıldeniz kıyısındaki limanların güvenliği sağlanmadan bu hattın bütün ihracat kayıplarını telafi etmesi mümkün görünmüyor.
TÜRKİYE’NİN SAVUNMA ANLAŞMASI YÜRÜRLÜK SÜRECİNE GİRDİ
Türkiye’nin Ortadoğu’daki gelişmeler karşısındaki güvenlik ve diplomasi politikası yeni bir aşamaya geçti.
Türkiye Büyük Millet Meclisi, 5 Kasım Perşembe günü Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı 279 kabul ve 119 ret oyuyla onayladı.
Associated Press’in haberine göre 10 yıllık anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının diğer ülkelere de yapılmış sayılmasını öngörüyor.
Düzenleme kapsamında ortak savunma, askeri koordinasyon, istihbarat paylaşımı, savunma sanayisi iş birliği ve caydırıcılık faaliyetlerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
TÜRK ASKERİNİN YEMEN’E GÖNDERİLMESİ OTOMATİK DEĞİL
Anlaşmanın onaylanması, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Yemen’de Husilere karşı doğrudan askeri operasyona katılacağı anlamına gelmiyor.
TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, asker gönderilmesinin ayrıca Meclis kararı gerektireceğini belirtti.
Savunma Bakanı Yaşar Güler’in daha önceki açıklamalarında da Türkiye’nin Suudi Arabistan’a sağlayabileceği desteğin ağırlıklı olarak savunma sistemleri, askeri ekipman, teknik uzmanlık ve elektronik harp alanlarında olabileceği belirtilmişti.
Ankara açısından anlaşma, Suudi Arabistan’la savunma ilişkilerinin kurumsallaşması ve Körfez güvenliğinde daha etkin bir rol üstlenilmesi bakımından önem taşıyor.
Bununla birlikte anlaşmanın uygulanma biçimi ve Türkiye’nin sağlayacağı desteğin kapsamı konusunda yeni bir askeri konuşlandırma kararı açıklanmış değil.
IRAK’TA ENERJİ ALTYAPISI SALDIRIYA UĞRADI: 2,8 GİGAVATLIK ÜRETİM ETKİLENDİ
İran savaşının enerji altyapısına yönelik etkileri Irak’ın kuzeyine de uzandı.
Reuters’ın 8 Kasım tarihli haberine göre Irak Kürt Bölgesel Yönetimi sınırları içerisindeki Khor Mor doğal gaz sahasında şüpheli bir insansız hava aracı saldırısı sonrasında üretim durduruldu.
Sahanın işletmecisi, saldırı nedeniyle çıkan yangının söndürüldüğünü ve personel arasında yaralanma olmadığını bildirdi. Hasarın boyutunun belirlenmesi için inceleme başlatıldı.
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Elektrik Bakanlığı, saldırı nedeniyle yaklaşık 2,8 gigavatlık elektrik üretim kapasitesinin devre dışı kaldığını açıkladı.
Saldırının sorumluluğunu üstlenen herhangi bir grup bulunmuyor. Bölgesel yetkililer daha önce benzer saldırılardan İran’la bağlantılı silahlı grupları sorumlu tutmuştu; ancak bu olayda fail kesinleşmiş değil.
Khor Mor sahası, bölgedeki elektrik üretiminin önemli doğal gaz kaynaklarından biri. Üretimin durması, Irak’ın enerji güvenliğini ve özellikle kış dönemine yaklaşılırken elektrik arzını etkileyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
IRAK, HÜRMÜZ’DEN PETROL İHRACATI İÇİN ABD İLE ANLAŞTI
Irak, Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlamalara rağmen petrol ihracatını sürdürebilmek için ABD ile yeni bir düzenleme üzerinde uzlaştığını açıkladı.
Reuters’ın 8 Kasım tarihli haberine göre Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, ülkesinin petrol ihracatının Umman yakınlarındaki bir deniz güzergâhı üzerinden Hürmüz’den geçebilmesi için ABD ile mutabakata vardığını bildirdi.
Irak’ın petrol ihracatındaki kayıplarının savaş nedeniyle 60 milyar dolara ulaştığı açıklandı.
Irak’ın petrol ihracatı eylül ayında günlük yaklaşık 2,65 milyon varile kadar gerilemiş, ekim ayında ise 3,5 milyon varile yükselmişti.
Yeni güzergâhın uygulanması, Irak’ın enerji gelirlerini koruması açısından önem taşıyor. Ancak sevkiyatların güvenliği ve geçişlerin sürdürülebilirliği konusunda ayrıntılı operasyon takvimi açıklanmış değil.
PETROL FİYATLARI 100 DOLARIN ALTINDA: PİYASALAR DİPLOMASİYE ODAKLANDI
Ortadoğu’daki askeri gerilim devam ederken petrol fiyatlarında düşüş eğilimi görülüyor.
Reuters’ın 9 Kasım Pazartesi sabahı yayımladığı piyasa verilerine göre Brent petrolün varil fiyatı 98,35 dolar, ABD Batı Teksas türü ham petrolü (WTI) ise 91,30 dolar seviyesinde işlem gördü.
Brent petrol, önceki haftayı yüzde 16 kayıpla tamamladı. Bu düşüş, COVID-19 salgınının başlangıcından bu yana görülen en sert haftalık gerileme olarak kaydedildi.
Fiyatlardaki düşüşte Trump’ın yeni askeri saldırı ihtimalini azaltan açıklamaları ve diplomatik çözüm beklentisi etkili oldu. Bununla birlikte Hürmüz’deki gemi saldırıları enerji piyasalarında riskin sürdüğünü gösteriyor.
PETROLDEKİ GERİLEMEDE KÜRESEL ARZ FAZLASI DA ETKİLİ
Fiyatlardaki düşüş yalnızca İran-ABD görüşmelerine bağlanmıyor.
JPMorgan’ın değerlendirmesine göre Orta Doğu’daki petrol akışının kısmen toparlanması, diğer üretici ülkelerin üretim artışı ve küresel talepteki zayıflama, petrol piyasasında arz fazlası oluşturdu.
Banka, küresel petrol arzının eylül ayında talebi günlük 1,1 milyon varil, ekim ayında ise 1,4 milyon varil aştığını tahmin ediyor.
Bu nedenle piyasa fiyatlarında diplomatik beklentilerin yanı sıra küresel üretim ve tüketim dengesi de belirleyici oluyor.
ABD’NİN İRAN’A YÖNELİK YAPTIRIMLARI VE EKONOMİK BASKISI
ABD yönetimi, İran’ın petrol gelirleri ve uluslararası finans sistemine erişimini sınırlandırmaya yönelik yaptırımlarını sürdürüyor.
ABD Hazine Bakanlığı’nın 15 Ekim’de açıkladığı Operation Economic Outcast kapsamındaki kararlar, Irak merkezli International Development Bank başta olmak üzere İran’ın finansal işlemlerini kolaylaştırdığı belirtilen ağları hedef aldı.
21 Ekim’de ise Panama ve Yunanistan merkezli Karnakis and Karnakis adlı hukuk firması, İran bağlantılı denizcilik faaliyetlerine destek verdiği iddiasıyla yaptırım kapsamına alındı. Singapur ve Birleşik Arap Emirlikleri merkezli bazı denizcilik acenteleri ile bağlantılı gemiler de hedef alındı.
Washington, bu ağların İran petrolünün taşınmasını, gelirlerin uluslararası finans sistemine aktarılmasını ve yaptırımların aşılmasını kolaylaştırdığını savunuyor.
9 Kasım itibarıyla yeni bir OFAC yaptırım paketi doğrulanmış değil. Ancak 7 Kasım’da açıklanan Task Force Iron Gate ve deniz ablukasının genişletilmesi, ABD’nin ekonomik baskıyı askeri ve lojistik uygulamalarla desteklediğini gösteriyor.
İSRAİL’DE NETANYAHU SONRASI HÜKÜMET ARAYIŞI
İsrail’de 27 Ekim’de yapılan seçimlerin ardından hükümet kurma süreci yeni bir aşamaya geçti.
Reuters’ın 8 Kasım tarihli haberine göre İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, eski Genelkurmay Başkanı ve muhalefet lideri Gadi Eisenkot’a hükümeti kurma görevini verdi.
İsrail Meclisi’ndeki 120 sandalyenin 27’sini Netanyahu’nun Likud Partisi kazandı. Netanyahu’nun daha geniş siyasi bloğu ise 53 sandalyede kaldı.
Eisenkot’un liderliğindeki dört partili blok 48 sandalye elde ederken Arap partileri toplam 19 sandalyeyle parlamentodaki dengelerde belirleyici konuma geldi.
Eisenkot’un hükümeti kurmak için 28 günü bulunuyor. Gerekli olması halinde bu süre 14 gün daha uzatılabilecek.
Yeni hükümetin kurulması, Gazze’deki ateşkes, Lübnan’la müzakereler ve İran’a yönelik güvenlik politikalarının geleceği açısından önem taşıyor.
GAZZE’DE ATEŞKESİN İNSANİ BİLANÇOSU AĞIRLAŞIYOR
Gazze’de ateşkes düzenlemesine rağmen İsrail saldırıları ve taraflar arasındaki ihlal suçlamaları devam ediyor.
6 Kasım’da yayımlanan sağlık verilerine göre Gazze’de Ekim 2025’te başlayan ateşkesten bu yana İsrail saldırılarında 1.602 Filistinli hayatını kaybetti, 5.799 kişi yaralandı.
Bu rakamlar Gazze’deki sağlık makamlarının açıkladığı verilere dayanıyor. Söz konusu bilanço, ateşkesin sahada kalıcı bir güvenlik ortamı oluşturamadığını gösteriyor.
İsrail ile Hamas arasında silahsızlanma, İsrail askerlerinin çekilmesi, Gazze’nin yeniden inşası ve geçişlerin düzenlenmesi konularında kapsamlı bir uzlaşma sağlanmış değil.
Katar’ın İran-ABD görüşmelerinde gündeme getirdiği yeni öneride Lübnan cephesindeki savaşın sona erdirilmesinin de yer alması, Gazze ve Lübnan başlıklarının bölgesel diplomasiyle bağlantısını koruduğunu gösteriyor.
9 KASIM İTİBARIYLA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER
- İran-ABD: Trump, görüşmeler ilerlerse yeni saldırı ihtimalinin düşük olduğunu söyledi. Katar aracılığıyla yürütülen müzakerelerde henüz anlaşma yok.
- Hürmüz: ABD, M/V Huda adlı yük gemisini abluka ihlali iddiasıyla vurarak devre dışı bıraktı.
- Askeri gelişmeler: Task Force Iron Gate, İran’ın kara ve Hazar Denizi üzerinden yürüttüğü tedarik bağlantılarını hedef almak üzere faaliyete geçirildi.
- Yemen: Husiler, Sana yakınındaki hava saldırılarında 44 kişinin öldüğünü ileri sürdü. Suudi Arabistan saldırıya ilişkin inceleme yürütüyor.
- Suudi Arabistan: Riyad’daki Aramco Kulesi, engellenen saldırıdan düşen parçalar nedeniyle hasar gördü. Can kaybı bildirilmedi.
- Türkiye: Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM’de 279 oyla kabul edildi. Türk askerinin olası konuşlandırılması için ayrıca Meclis kararı gerekiyor.
- Irak: Khor Mor doğal gaz sahasındaki şüpheli İHA saldırısı sonrasında üretim durduruldu; 2,8 gigavatlık elektrik üretimi etkilendi.
- Enerji: Brent petrol 98,35 dolara, WTI 91,30 dolara geriledi. Brent’in haftalık kaybı yüzde 16 oldu.
- Yaptırımlar: ABD’nin İran’ın finansal ve denizcilik ağlarına yönelik mevcut yaptırımları sürüyor; yeni askeri-ekonomik baskı mekanizması devreye girdi.
- İsrail: Gadi Eisenkot hükümeti kurmakla görevlendirildi. Netanyahu’nun siyasi bloğu parlamentoda çoğunluğu sağlayamadı.
- Gazze: Ateşkes sonrasında bildirilen Filistinli can kaybı 1.602’ye ulaştı.