Türkiye’de 2025 yılı verileri, kırmızı et ve çiğ süt üretiminde dikkat çeken düşüşlerin yaşandığını ortaya koydu.
Hayvancılıkta maliyet baskısı ve üretimden çekilmeler artarken, otomotiv sektöründe talep daralması ve yapısal değişim öne çıktı.
Uzmanlara göre bu tablo, ekonomik kırılganlığın üretim ve tüketim dengeleri üzerinde daha görünür hale geldiğini gösteriyor.
HAYVANCILIKTA ÜRETİM GERİLERKEN MALİYET KRİZİ DERİNLEŞİYOR
Türkiye’de hayvancılık sektörü, son yılların en belirgin daralma sinyallerinden birini veriyor. 2025 verilerine göre kırmızı et üretiminin yüzde 10,5 oranında düşmesi, yalnızca üretim miktarındaki gerilemeyi değil, aynı zamanda sektörün sürdürülebilirliğine dair ciddi bir kırılmayı da ortaya koyuyor.
Sığır, koyun, keçi ve manda etinin tamamında görülen düşüş, üretimin bütüncül bir baskı altında olduğunu gösteriyor. Özellikle yem fiyatları, enerji maliyetleri ve döviz bazlı girdilerdeki artış, küçük ve orta ölçekli işletmeler için üretimi giderek daha zor hale getiriyor. Bu durum, kırsalda üretimden çekilmeleri hızlandırırken, arz tarafında daralma riskini büyütüyor.
Son on yıllık veriler toplam üretimde artış eğilimine işaret etse de son dönemdeki sert düşüş, bu artışın sürdürülebilir olmadığını ortaya koyuyor. Üretimdeki gerileme, piyasada fiyatların yukarı yönlü baskılanmasına ve yurttaşın gıdaya erişiminin zorlaşmasına zemin hazırlıyor.
SÜTTEKİ DÜŞÜŞ, GIDA ZİNCİRİNDE KIRILMA RİSKİ TAŞIYOR
Çiğ süt üretimindeki yüzde 4,9’luk gerileme, ilk bakışta sınırlı bir düşüş gibi görünse de alt kalemlerdeki sert kayıplar sektördeki yapısal sorunu açıkça ortaya koyuyor. Manda ve keçi sütünde yaşanan yüksek oranlı düşüşler, üretim çeşitliliğinin zayıfladığını ve küçük üreticinin sistem dışına itildiğini gösteriyor.
Süt üretiminin büyük ölçüde inek sütüne dayanması, sektördeki kırılganlığı artıran bir başka unsur olarak öne çıkıyor. Üretimin daralması yalnızca süt arzını değil, peynir, yoğurt ve diğer süt ürünlerinin maliyetlerini de doğrudan etkiliyor.
Üretimin önemli bir kısmının sanayiye yönelmesi, piyasadaki fiyat oluşumunun daha çok endüstriyel zincire bağlı olduğunu gösterirken; doğrudan tüketiciye ulaşan payın sınırlı kalması, yerel üretim-tüketim dengelerinin zayıfladığına işaret ediyor.
Uzmanlar, süt üretimindeki gerilemenin uzun vadede hayvancılık sektörünün tamamını etkileyecek bir domino etkisi yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Çünkü süt üretimi, aynı zamanda et üretiminin de temel belirleyicilerinden biri olarak kabul ediliyor.
OTOMOTİVDE TALEP DARALMASI, DÖNÜŞÜM BASKISIYLA İÇ İÇE
2026 yılının ilk dört ayında otomotiv pazarında yaşanan daralma, ekonomideki genel yavaşlamanın tüketim tarafına yansıması olarak değerlendiriliyor. Toplam pazarın yüzde 3,13 küçülmesi ve otomobil satışlarının daha yüksek oranda düşmesi, bireysel alım gücündeki zayıflamayı ortaya koyuyor.
Buna karşın hafif ticari araç satışlarındaki artış, ticari faaliyetlerin tamamen durmadığını ancak daha temkinli bir seyir izlediğini gösteriyor. Bu ayrışma, ekonomideki dengesiz toparlanma sinyallerinden biri olarak öne çıkıyor.
Sektördeki en dikkat çekici gelişme ise elektrikli araçların hızlı yükselişi. Elektrikli otomobillerin toplam satışlar içindeki payının yüzde 18,9’a ulaşması, yalnızca bir tüketim tercihi değişimi değil, aynı zamanda küresel dönüşümün yerel pazara yansıması olarak değerlendiriliyor.
Ancak bu dönüşüm, aynı zamanda geleneksel üretim ve tedarik zincirleri üzerinde baskı yaratıyor. İçten yanmalı motorlara dayalı üretim yapan firmalar için bu süreç, yeni yatırım ve adaptasyon maliyetlerini beraberinde getiriyor.
GENEL TABLO: ÜRETİM DARALIYOR, TÜKETİM DEĞİŞİYOR
Açıklanan veriler birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo, ekonomide çift yönlü bir baskıya işaret ediyor. Bir yanda üretim maliyetleri nedeniyle daralan hayvancılık sektörü, diğer yanda alım gücündeki düşüşle yavaşlayan tüketim piyasaları bulunuyor.
Gıda üretimindeki gerileme, enflasyonist baskıları artırma potansiyeli taşırken; otomotivdeki daralma, iç talepteki zayıflığın önemli bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Buna karşılık elektrikli araçların yükselişi, ekonomik krizin içinde bile dönüşüm dinamiklerinin sürdüğünü gösteriyor.
Ekonomideki bu çok katmanlı yapı, kısa vadede fiyatlar ve arz üzerinde baskı yaratmaya devam ederken; orta ve uzun vadede üretim politikalarının ve sektör desteklerinin belirleyici olacağı bir sürece işaret ediyor.