İran ile ABD arasındaki savaşta çatışmaların durduğu ancak kalıcı ateşkes ve barış görüşmelerinde ilerleme sağlanamadığı süreçte ekonomik ve diplomatik baskı öne çıkıyor.
Washington’ın 24 Ağustos’ta açıklaması beklenen yeni yaptırım paketine Tahran’dan sert tepki gelirken, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol taşımacılığı sınırlı seviyede devam ediyor.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in 24 Ağustos’ta Tahran’ı ziyaret ederek bölgedeki gerilimin azaltılması ve barış girişimlerini görüşmesi bekleniyor.
ABD’NİN YENİ YAPTIRIMLARI BEKLENİYOR
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in 24 Ağustos Pazartesi günü İran’a yönelik yeni yaptırım paketinin ayrıntılarını açıklaması bekleniyor.
Washington, yeni önlemleri İran’a yönelik şimdiye kadarki en kapsamlı ekonomik baskı adımlarından biri olarak tanımlarken, yaptırımların İran’la ticari ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkeleri ve şirketleri de etkileyebileceği belirtiliyor.
İran yönetimi ise yeni yaptırım planına tepki göstererek Washington’ın ekonomik baskısını reddetti. İran’ın yeni Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai, yaptırım girişimine katılan bölge ülkelerinin de karşılıkla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.
PEZEŞKİYAN’DAN DİPLOMASİ MESAJI
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile Haziran ayında imzalanan mutabakatın savaşın sona erdirilmesi açısından kullanılabilecek en uygun yol olduğunu savundu.
Pezeşkiyan, mevcut durumu “ne savaş ne barış” olarak nitelendirirken, ekonomik koşulların iyileştirilmesi ve yaptırımların hafifletilmesi için diplomatik çözüm arayışının sürdürülmesi gerektiğini belirtti. Haziran ayında imzalanan mutabakat kapsamında nükleer program ve yaptırımlar dahil olmak üzere daha kapsamlı bir anlaşma için 60 günlük görüşme süreci öngörülmüştü.
MISIR VE PAKİSTAN DİPLOMASİ İÇİN DEVREDE
Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulatty, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile görüşerek ABD-İran müzakerelerinin yeniden başlatılması konusunda temaslarda bulundu.
Pakistan da arabuluculuk girişimlerini sürdürüyor. Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in 24 Ağustos Pazartesi günü Tahran’a giderek İranlı yetkililerle görüşmesi planlanıyor. Reuters’a göre görüşmelerde ABD’nin yeni yaptırım tehdidinin yanı sıra bölgesel güvenlik, Husiler ve Pakistan-Türkiye-Suudi Arabistan mutabakatı kapsamındaki gelişmelerin ele alınması bekleniyor.
HÜRMÜZ’DE IRAK PETROLÜ İÇİN SINIRLI GEÇİŞ
Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiği savaş öncesindeki seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor.
İran, Bağdat’ın girişimleri sonrasında bazı Irak petrol tankerlerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin verdi. Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amedi, İran’ın son günlerde Irak petrolü taşıyan bazı gemilerin geçişini kolaylaştırdığını açıkladı.
Bağdat aynı zamanda petrol ihracatını Hürmüz’e bağımlılıktan azaltmak amacıyla Türkiye’deki Ceyhan Limanı’nın yanı sıra Suriye’deki Banyas ve Ürdün’deki Akabe limanları üzerinden alternatif güzergâhlar geliştirmeye çalışıyor.
PETROL FİYATLARI YÜKSEK SEVİYEDE
Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığın azalması petrol piyasasında arz endişelerini sürdürüyor.
Brent petrolün varil fiyatı 21 Ağustos’ta 94,39 dolardan kapanırken, Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) varil fiyatı 87,06 dolar seviyesinde gerçekleşti. Brent haftalık bazda yüzde 6,39, WTI ise yüzde 5,66 yükseldi.
Hürmüz’deki petrol taşımacılığının savaş öncesi seviyelere dönememesi, enerji piyasalarının yeni yaptırım kararları ve bölgedeki deniz güvenliği gelişmelerine odaklanmasına neden oluyor.
ASKERİ CEPHEDE YENİ BİR GENİŞLEME BİLDİRİLMEDİ
İran ile ABD arasındaki doğrudan askeri çatışmaların durduğu süreçte taraflar karşılıklı açıklamalarla birbirlerine yönelik baskıyı sürdürüyor.
İran yönetimi, ABD’nin yeni yaptırım uygulaması halinde karşılık verileceğini açıklarken Washington ekonomik baskının artırılacağı mesajını veriyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nda izinsiz geçiş yapacak gemilere yönelik tehditleri de devam ediyor.
Bölgesel gelişmeler kapsamında İsrail’in Suriye ve Gazze’de düzenlediği operasyonlar da devam ederken, ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın İsrail ile Suriye arasındaki güvenlik görüşmelerinin yeniden başlaması gerektiğine ilişkin açıklamaları İsrail yönetimi tarafından eleştirildi.
İRAN’DAN BÖLGE ÜLKELERİNE UYARI
İran’ın yeni Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Muhsin Rızai, ABD’nin ekonomik baskı politikasına katılacak komşu ülkelere karşılık verileceğini söyledi.
Rızai, bölge ülkelerinin İran’a yönelik ekonomik yaptırımlara destek vermesinin İran tarafından ekonomik saldırı olarak değerlendirileceğini belirtti. Tahran yönetimi ayrıca Hürmüz dışındaki petrol güzergâhlarına yönelik olası müdahalelere karşı da karşılık verebileceği mesajını verdi.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir’in 24 Ağustos’ta Tahran’da gerçekleştirmesi planlanan temasların ardından Washington’ın yeni yaptırım paketinin ayrıntılarının açıklanması bekleniyor.