Êzidî inancının en kutsal günlerinden biri olan Çarşema Sor, bu yıl da Türkiye’den Irak’a, Avrupa’dan diaspora topluluklarına kadar geniş bir coğrafyada kutlandı.
Baharın gelişi ve yaşamın yeniden doğuşunu simgeleyen bayram, aynı zamanda hafıza, kimlik ve direnişin güçlü bir sembolü olarak öne çıktı.
YENİ YILIN VE YARATILIŞIN SİMGESİ
PolitiKARS’ın derlediği bilgilere göre; Êzidîler, her yıl Nisan ayının 13’ünden sonraki ilk çarşamba gününü “Çarşema Sor” yani Kızıl Çarşamba olarak kutluyor.
Êzidî inancına göre bu gün, dünyanın Tanrı tarafından mayalandığı ve yaşamın başladığı an olarak kabul ediliyor. Bu nedenle Çarşema Sor, yalnızca bir bayram değil, aynı zamanda yeni yılın başlangıcı olarak görülüyor.
Kırmızı anlamına gelen “Sor” kelimesi; doğuşu, yaşamı ve yenilenmeyi simgeliyor. Doğanın uyanışıyla birlikte toprağın canlanması, çiçeklerin açması ve yaşamın yeniden başlaması bu kutsal günün temel anlamını oluşturuyor.
LALEŞ’TE BULUŞMA: KUTSAL MERKEZDE TÖRENLER
Bayramın en önemli adreslerinden biri Irak’ın Duhok iline bağlı Şeyhan ilçesindeki Laleş Tapınağı oldu. Êzidîler, Rumi takvime göre Nisan ayının ilk çarşamba gününü kutsal kabul ederek burada bir araya geldi. Yüzyıllardır süregelen bu gelenek, tüm zorluklara rağmen yaşatılmaya devam ediyor.
Êzidî inancına göre Tanrı, dünyayı yarattıktan sonra yönetimini meleklere bırakır. Bu meleklerin başında yer alan Melek Tavus’un, Çarşema Sor günü yeryüzüne inerek doğaya hayat verdiğine inanılıyor. Bu nedenle bayram, ilahi düzenin yeniden kurulmasının da simgesi olarak kabul ediliyor.
RİTÜELLERLE YAŞATILAN GELENEK
Çarşema Sor, zengin ritüelleriyle dikkat çekiyor. Bu özel günde doğaya zarar vermemeye özen gösteriliyor; toprağı kazmak ve ağaç kesmekten kaçınılıyor. Renkli yumurtalar hazırlanarak yaşamın döngüsü ve bereket simgeleniyor. Evlerde mumlar yakılarak karanlığın sona erdiği ve ışığın geri döndüğü ifade ediliyor. Kapılar çiçeklerle süslenerek baharın gelişi karşılanıyor.
ACILAR VE DİRENİŞİN GÖLGESİNDE BİR BAYRAM
Çarşema Sor, tarih boyunca özellikle Irak ve Suriye’de yaşayan Êzidîler için büyük önem taşıdı. Ancak bu topluluk, farklı dönemlerde saldırı ve baskılarla karşı karşıya kaldı. 2014 yılında IŞİD (DEAŞ/DAİŞ) tarafından gerçekleştirilen Şengal Katliamı, Êzidî toplumu için derin bir kırılma yarattı. Kutsal alanlar tahrip edildi, binlerce kişi yerinden edildi.
Tüm bu acılara rağmen Çarşema Sor, Êzidîler için var olmanın ve direnmenin sembolü olmaya devam ediyor.
TÜRKİYE’DE VE DÜNYADA KUTLAMALAR
Çarşema Sor, Türkiye’nin farklı kentlerinde de çeşitli etkinliklerle kutlandı. Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Mağara (Kîwex) köyünde düzenlenen kutlamalar festival havasında geçti.
Şengal ve Laleş’ten gelenlerin yanı sıra farklı kentlerden çok sayıda kişi etkinliğe katıldı. Yöresel kıyafetler giyildi, Kürtçe dualar okundu ve halaylar çekildi.
Diyarbakır’ın Sur ilçesine bağlı Bahçeçik Mahallesi’nde de bayram kutlandı. DEM Parti yöneticileri ile Sur Belediyesi eş başkanları Fatma Gulan Önkol ve Adnan Örhan, mahallede yaşayan Êzidî aileyi ziyaret ederek bayramlarını kutladı. Kutlamalarda yumurta tokuşturma geleneği yaşatıldı.
Batman’ın Beşiri ilçesine bağlı İki Köprü beldesindeki Korix köyünde yapılan etkinliğe siyasi parti temsilcileri ve sivil toplum örgütleri katıldı. Burada konuşan DEM Parti İl Eş Başkanı Semra Güneş, bayramın tüm halklara barış getirmesi temennisinde bulundu. Êzidî yurttaş Yusuf Tağay da benzer şekilde dünya genelinde barış ve huzur dileğinde bulundu.
Mardin’in Midyat ilçesine bağlı kırsal Bacînê Mahallesi’nde gerçekleştirilen kutlamalar da yoğun katılımla gerçekleşti. Etkinlikler, Kürtçe şarkılar eşliğinde çekilen halaylarla sona erdi.
SİYASİ MESAJLAR VE DESTEK VURGUSU
Başkan Mesud Barzani de yayımladığı mesajla Êzidîlerin yeni yılını kutladı. Êzidîlerin Kürdistan toplumunun kadim ve asli bir parçası olduğunu vurgulayan Barzani, topluluğun taleplerine destek vermeye devam edeceklerini ifade etti. Mesajında, Êzidî toplumunun yaşadığı acıların paylaşıldığını belirterek dayanışma vurgusu yaptı.
KÜLTÜR, HAFIZA VE UMUT
Bugün Çarşema Sor, yalnızca bir dini bayram olmanın ötesinde, bir halkın kimliğini, hafızasını ve doğayla kurduğu bağı koruma mücadelesinin simgesi olarak görülüyor. Türkiye’den Avrupa’ya uzanan geniş bir coğrafyada kutlanan bayram, Êzidîlerin kültürel varlığını yaşatma kararlılığını ortaya koyuyor.
Çarşema Sor, her karanlığın ardından aydınlığın geleceğini hatırlatan güçlü bir sembol olarak anlam kazanıyor. Bu nedenle sadece bir başlangıç değil, aynı zamanda geçmişin acılarına rağmen geleceğe umutla bakabilmenin adı olmaya devam ediyor.