ABD/İsrail ile İran arasında süren gerilimde karşılıklı açıklamalar sertleşirken, askeri operasyonlar, İHA ve füze iddiaları ile Hürmüz Boğazı üzerinden yürüyen tartışmalar Ortadoğu’da tansiyonu yükseltiyor.
Askeri hareketlilik, karşılıklı suçlamalar ve stratejik alanlar üzerindeki rekabet, bölgedeki tansiyonun yüksek seyrini koruduğunu gösteriyor.
ABD/İsrail, İran ve bölgedeki diğer aktörlerden gelen açıklamalar, Ortadoğu’da gerilimin kısa vadede düşmesinin zor olduğunu ortaya koyuyor.
ABD’DEN İRAN’A HARK ADASI ÇIKARMASI SİNYALİ: “BİR AYA İHTİYACIMIZ VAR”
ABD Başkanı Donald Trump, İran’a yönelik askeri operasyonların kademeli olarak sona erebileceğini belirterek, hedeflerine büyük ölçüde ulaştıklarını açıkladı.
Ancak son günlerde İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması üzerine ABD’nin Hark Adası’nı işgal etme seçeneğini masaya yatırdığı öğrenildi.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran’daki rejime karşı Ortadoğu’da sürdürdükleri büyük askeri çabaları azaltmayı düşündüklerini söyledi. Hedeflerinin İran’ın füze kabiliyetini, fırlatma rampalarını, savunma sanayisini, donanmasını ve hava kuvvetlerini etkisiz hale getirmek olduğunu vurgulayan Trump, ayrıca İran’ın nükleer silah üretme kapasitesine yaklaşmasına asla izin vermeyeceklerini belirtti.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA YENİ PLAN
Axios’un haberine göre Trump yönetimi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasının ardından stratejik bir hamleye hazırlanıyor. İsmi açıklanmayan üst düzey bir yetkili, İran’ın petrol ihracatının yüzde 90’ının merkezi olan Hark Adası’nın işgal edilmesi ya da abluka altına alınması planlarının değerlendirildiğini aktardı. Yetkili, “İranlıları saldırılarla biraz daha zayıflatmak, adayı ele geçirmek ve ardından bunu müzakerelerde kullanmak için yaklaşık bir aya ihtiyacımız var” dedi.
Trump dün yaptığı açıklamada Hark Adası için “O adayı istediğimiz zaman yerle bir edebiliriz. Tamamen korumasız. Borular hariç her şeyi yok ettik. Boruları bıraktık, çünkü yeniden inşa edilmesi yıllar sürerdi” ifadelerini kullanmıştı.
“BOĞAZI KULLANMIYORUZ, KULLANAN ÜLKELER DEVREDE OLMALI”
Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki duruma ilişkin de önemli mesajlar verdi. ABD’nin boğazı kullanmadığını belirten Trump, “Özellikle Avrupa’nın, Kore’nin, Japonya’nın, Çin’in ve daha birçok başkasının ihtiyacı var. Bu nedenle de özellikle onların biraz daha müdahil olmaları gerekiyor” dedi. Çin’in enerjisinin yüzde 90’ını, Japonya’nın ise yüzde 95’ini buradan sağladığını hatırlatan Trump, boğazı kullanan ülkelerin devreye girmesinin iyi olacağını söyledi.
Trump, “Hürmüz Boğazı’nı biz kullanmıyoruz. ABD burayı kullanmıyor ve ihtiyacı yok” diye konuştu.
ARAKÇİ’DEN SERT TEPKİ: “KAZANIYORUZ SÖYLEMİ GERÇEKLİKTEN UZAK”
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD’nin açıklamalarını Vietnam Savaşı dönemine benzetti. Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ABD’li yetkililerin Vietnam’da da benzer şekilde “kazanıyoruz” söylemini kullandığını hatırlatan Arakçi, “ABD hükümeti bir şey söylüyor, gerçeklik ise başka bir şey. Farklı bir dönem ama aynı söylem” dedi.
ABD’nin İran’ın hava savunmalarının imha edildiği iddiasının hemen ardından bir F-35 savaş uçağının vurulduğunu, donanmanın etkisiz hale getirildiği açıklanırken USS Gerald R. Ford uçak gemisinin geri döndüğünü belirten Arakçi, ABD’li yetkililerin gerçeklikten kopuk açıklamalar yaptığını savundu.
İSRAİL SALDIRILARINI SÜRDÜRÜYOR
İsrail ordusu, İran’ın başkenti Tahran’daki rejime ait hedeflere yönelik yeni bir saldırı dalgası başlattığını duyurdu. Tahran’ın farklı bölgelerinde savaş uçakları ve patlama sesleri kaydedilirken, bazı kesimlerden dumanlar yükseldiği görüldü. İsrail ayrıca Lübnan’ın başkenti Beyrut’taki Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarını da sürdürüyor.
ARABULUCULUK ÇABALARI VE İRAN’DAN ŞARTLI ATEŞKES MESAJI
İran Dışişleri Bakanı Arakçi, birçok ülkenin çatışmaya son vermek için arabuluculuk girişiminde bulunduğunu ve İran’ın her türlü girişime açık olduğunu belirtti. Ancak ABD’nin gerçek bir çözüme hazır olduğuna inanmadıklarını kaydeden Arakçi, İran’ın “ateşkes değil, savaşın eksiksiz, kapsamlı ve kalıcı bir şekilde sona ermesini” istediğini vurguladı.
Trump ise ateşkes ihtimaline ilişkin bir soruya “Diyalog kurabiliriz ama ateşkes yapmak istemiyorum. Karşı tarafı yerle bir ederken ateşkes yapmazsınız” yanıtını verdi.
İNGİLTERE ÜSLERİNİ KULLANDIRIYOR, İRAN’DAN UYARI
İngiltere, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nı hedef alan operasyonlar için kendi üslerini kullanmasına onay verdi. İngiltere’nin saldırılara doğrudan katılmayacağı belirtilirken, İran Dışişleri Bakanı Arakçi bu karara sert tepki gösterdi. Arakçi, “Kendi halkını görmezden gelen İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İngiltere üslerinin İran’a yönelik saldırılarda kullanılmasına izin vererek İngiliz halkının güvenliğini riske atıyor. İran kendini savunma hakkını kullanacaktır” dedi.
BAĞDAT’TA İHA SALDIRISI
Irak’ta İran destekli Kataib Hizbullah’ın ilan ettiği 5 günlük ateşkese rağmen Bağdat Uluslararası Havalimanı’nda bulunan ABD’ye ait lojistik üssüne insansız hava aracı saldırısı düzenlendi. Güvenlik kaynakları, havalimanına yaklaşan 2 İHA’nın hava savunma unsurlarınca düşürüldüğünü açıkladı. Saldırıda can kaybı yaşanmadığı bildirildi.
PEZEŞKİYAN’DAN TRUMP’A “YAPAY ZEKA” YANITI
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Trump’ın İran sokaklarındaki kalabalıkları “yapay zeka görüntüsü” olarak nitelendirmesine tepki gösterdi. Pezeşkiyan, “En iyisi kendi gazetecilerini göndersin de hareket eden ve slogan atan bu ‘yapay zekanın’ nasıl insanlıktan, haklardan, milletten ve ülkenin bütünlüğünden yana durduğunu yerinde görsün” dedi.
Pezeşkiyan ayrıca bölge ülkelerine birlik ve diyalog çağrısında bulunarak, Ortadoğu’daki İslam ülkelerinden oluşan bir güvenlik yapısı kurulmasını önerdi. “Bölgede yabancı güçlerin varlığına ihtiyacımız yok” diyen Pezeşkiyan, “Orta Doğu İslam Meclisi” kurulması çağrısı yaptı.
HAMANEY: TÜRKİYE VE UMAN SALDIRILARINI BİZ YAPMADIK
İran dini lideri Mücteba Hamaney, Nevruz mesajında Türkiye ve Umman’daki saldırı iddialarına ilişkin önemli bir açıklama yaptı. Hamaney, “Türkiye ve Umman’da, bu ülkelerin bazı noktalarına yönelik gerçekleştirilen saldırılar kesinlikle İran Silahlı Kuvvetleri ya da direniş cephesine bağlı unsurlar tarafından yapılmamıştır. Bu durum Siyonist düşmanın İran ile komşuları arasında ayrılık oluşturmak amacıyla başvurduğu bir sahte bayrak girişimidir” ifadelerini kullandı.
TRUMP: “58 GEMİYİ İKİ GÜNDE İMHA ETTİK”
Trump, ABD Deniz Kuvvetleri Akademisi’nde yaptığı konuşmada İran’a yönelik operasyonlarla ilgili yeni bilgiler paylaştı. “İran’da son derece iyi gidiyoruz. İki hafta önce bir donanmaları vardı, artık yok. Hepsi denizin dibinde. İki gün içinde 58 gemi imha edildi” diyen Trump, İran’ın nükleer silah sahibi olmasına izin vermeyeceklerini yineledi.
Trump ayrıca Venezuela’daki operasyona da değinerek, Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun ülke dışına kaçırılmasıyla ilgili “Yaptıklarımla gurur duyuyorum” ifadesini kullandı.