ABD ve Avrupa’nın Ukrayna savaşını sona erdirmek amacıyla dört başlıklı bir plan üzerinde çalıştığı öne sürüldü; ancak Kiev, planın ortak bir girişim olarak sunulmasına itiraz etti.
Taslakta Ukrayna’nın yeniden inşası, güvenlik garantileri, enerji alanında ekonomik iş birliği ve mevcut cephe hattında ateşkes sağlanması gibi başlıklar yer alıyor.
Ukrayna Devlet Başkanlığı, önerilerin ABD ve Avrupa’nın ortak tutumunu yansıttığı iddiasını reddederken, planın içeriği ve tarafların uzlaşma durumu henüz netlik kazanmadı.
DÖRT MADDELİK TASLAK GÜNDEMDE
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; ABD ve Avrupa’nın Ukrayna ile Rusya arasındaki savaşı sona erdirmeye yönelik dört maddelik bir barış çerçevesi üzerinde görüştüğü öne sürüldü. The Washington Post’un 12 Ekim’de yayımladığı habere dayanan taslakta, savaş sonrası ekonomik düzenlemelerden güvenlik garantilerine ve cephe hattında ateşkese kadar uzanan başlıklar bulunuyor. Ancak Ukrayna yönetimi, söz konusu çerçevenin ABD ve Avrupa tarafından ortaklaşa hazırlanmış kesin bir plan olarak sunulmasına karşı çıktı.
ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in girişimiyle 9 Ekim’de Miami’de yapılan görüşmelerde Ukrayna, ABD, Birleşik Krallık, Fransa ve Almanya temsilcileri bir araya geldi. Görüşmelerde savaşın sona erdirilmesi, güvenlik düzenlemeleri ve Ukrayna’nın savaş sonrası yeniden inşası gibi konular ele alındı.
YENİDEN İNŞA VE GÜVENLİK GARANTİLERİ
Basına yansıyan taslağın ilk maddesi, savaşın ardından Ukrayna’nın yeniden inşasını kapsıyor. Bu çerçevede hasar gören bölgelerin onarılması, ekonominin toparlanması ve savaşta hayatını kaybeden ya da yaralanan askerlerin ailelerine destek sağlanması gibi başlıkların değerlendirildiği bildirildi. Yeniden inşa için ihtiyaç duyulan finansmanın belirlenmesi ve kaynakların kullanımı konusunda güvence oluşturulması da gündemdeki konular arasında yer alıyor.
İkinci madde, Ukrayna’ya ABD ve Avrupa ülkeleri tarafından güvenlik garantileri verilmesini öngörüyor. Haberde aktarılan çerçeveye göre bu garantilerin, Rusya’nın yeniden saldırması halinde Ukrayna’ya askeri destek sağlanmasını içerebileceği belirtiliyor. Rusya’nın güvenlik kaygılarını ele alacak ayrı düzenlemeler de taslakta yer alıyor; ancak bu düzenlemelerin kapsamı ve uygulanma koşulları henüz açıklığa kavuşmuş değil.
ENERJİ İŞ BİRLİĞİ VE YAPTIRIMLAR
Üçüncü başlıkta Rusya, Ukrayna ve Avrupa arasında enerji temelli ekonomik iş birliği kurulması önerisi bulunuyor. Basına yansıyan bilgilere göre, Rus petrolü ve doğal gazının Avrupa pazarına taşınmasını sağlayacak bir hat ve gelirlerin paylaşılması gibi seçenekler değerlendirilebilecek. Rusya’ya uygulanan ekonomik yaptırımların hangi koşullarda ve ne zaman kaldırılabileceği de bu başlıkla bağlantılı konular arasında gösteriliyor.
Bununla birlikte, enerji alanındaki olası düzenlemelerin taraflarca kabul edildiğine ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Söz konusu maddeler, üzerinde uzlaşılmış hükümlerden ziyade görüşmelerde gündeme geldiği bildirilen öneriler olarak aktarılıyor.
CEPHE HATTINDA ATEŞKES TARTIŞMASI
Taslağın en tartışmalı maddesi ise mevcut cephe hattı boyunca ateşkes sağlanması. Bu yaklaşımın uygulanması halinde Rusya’nın kontrolündeki işgal edilmiş bölgelerde mevcut fiili durumun korunması gündeme gelebilecek. Böyle bir sonuç, Ukrayna açısından toprak kayıplarının fiilen kabul edilmesi anlamına gelebileceği için önemli bir siyasi ve diplomatik engel oluşturuyor.
Cephe hattındaki kontrolün sahadaki çatışmalar nedeniyle değişebilmesi de olası bir anlaşmanın uygulanmasını zorlaştıran unsurlar arasında gösteriliyor. Tarafların sınırların ve kontrol alanlarının hangi esaslara göre ele alınacağı konusunda uzlaşıp uzlaşmadığı ise henüz bilinmiyor.
KİEV, ORTAK PLAN İDDİASINA İTİRAZ ETTİ
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin iletişim danışmanı Dmitro Litvin, basına yansıyan önerilerin ABD ve Avrupa ülkelerinin ortak planı olarak tanımlanmasına karşı çıktı. Litvin, söz konusu çerçevenin Miami’deki toplantıya katılan ABD ekibinin bazı üyelerinin görüşlerini yansıttığını belirterek haberin bu şekilde sunulmasını eleştirdi.
Litvin’in açıklaması, dört maddelik taslağın Ukrayna ve Avrupa tarafından resmen kabul edildiğini gösteren bir mutabakat bulunmadığına işaret ediyor. Avrupa Birliği yetkilileri ise Miami görüşmelerinin amacının kalıcı barışa yönelik çabaları ilerletmek olduğunu belirtirken, toplantıların ayrıntılarına ilişkin yorum yapmadı.
Şu aşamada taslağın taraflar arasında üzerinde uzlaşılmış bir barış anlaşmasına dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor. Önerilerin resmiyet kazanması için Ukrayna, Rusya, ABD ve Avrupa taraflarının tutumlarının netleşmesi ve olası düzenlemelerin ayrıntılarının açıklanması gerekiyor.