ABD ile İran arasındaki savaşın en kritik başlıklarından Hürmüz Boğazı’nda gerilim yükselirken, Donald Trump’tan boğazın geleceğine ilişkin yeni ve dikkat çeken bir açıklama geldi.
Trump, savaşın sona ermesinin ardından Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan edebileceğini söyledi. Açıklama, İran’ın boğaz üzerindeki kontrol iddiasını sürdürdüğü ve ticari gemi geçişlerinin ciddi biçimde azaldığı bir dönemde geldi.
Boğazdaki tanker trafiğinin büyük ölçüde durması, ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını sürdürmesi ve petrol fiyatlarındaki yükseliş, savaşın bölgesel çatışmanın ötesinde küresel enerji piyasalarına etkisini artırıyor.
TRUMP’TAN HÜRMÜZ İÇİN YENİ AÇIKLAMA
PolitiKARS’ın haber kaynaklarından derlediği bilgilere göre; ABD Başkanı Donald Trump, New York’taki açıklamasında İran savaşı sona erdiğinde Hürmüz Boğazı’nı ABD’nin kontrolüne alacak bir düzenleme yapılabileceğini söyledi.
Trump’ın “ABD toprağı” olarak tanımladığı önerinin nasıl uygulanacağına ilişkin ayrıntı paylaşılmazken, açıklamanın mevcut savaş ve ateşkes görüşmeleri açısından önemli bir siyasi mesaj niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
Trump daha önce de Hürmüz Boğazı için ABD’nin “koruyucu” rol üstlenebileceğini ve boğazdan geçen ticaretten güvenlik maliyetleri karşılığında ücret alınabileceğini söylemişti.
İRAN ABD’NİN KONTROLÜNÜ REDDEDİYOR
Tahran yönetimi ise Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol konusunda ABD’nin herhangi bir müdahalesini kabul etmiyor.
İran, boğazdaki geçişlerin kendi güvenlik koşulları çerçevesinde düzenlenebileceğini savunurken, ABD yönetimi uluslararası deniz ulaşımının serbest olması gerektiğini belirtiyor.
Tarafların boğazın yönetimi ve ticari gemilerin geçişi konusunda karşıt pozisyonlarda bulunması, savaşın diplomatik çözümündeki en önemli başlıklardan birini oluşturuyor.
GEMİ TRAFİĞİ SAVAŞ ÖNCESİNİN ÇOK ALTINDA
Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim doğrudan deniz taşımacılığına yansıyor.
Reuters’ın aktardığı verilere göre savaş öncesinde günde yaklaşık 130 geminin geçtiği boğazdan 14 Ağustos Cuma günü yalnızca birkaç gemi geçiş yaptı ve petrol sevkiyatlarının büyük bölümü durdu.
Birleşik Arap Emirlikleri’ne ait iki petrol tankerinin de boğazdan geçiş sırasında saldırıya uğraması, ticari gemilerin güvenliği konusundaki endişeleri artırdı. BAE saldırılardan İran’ı sorumlu tuttu.
ABD ABLUKAYI SÜRDÜRME MESAJI VERİYOR
Washington yönetimi, İran’a yönelik deniz ablukasının süresiz biçimde sürdürülebileceği mesajını verdi.
ABD’nin ekonomik baskıyı artıracağını açıklamasıyla birlikte Hürmüz’deki askeri gerilim ile İran ekonomisine yönelik yaptırımlar aynı süreçte ilerliyor. İran ise yaptırımlar kaldırılmadan ve dondurulmuş varlıkları konusunda adım atılmadan boğazdaki geçişlerin normalleşmeyeceğini savunuyor.
Trump ayrıca ABD’lilere yükselen akaryakıt fiyatlarını kabul etmeleri çağrısında bulunurken, İran üzerindeki baskının sürdürüleceğini belirtti.
PETROL FİYATLARI YÜKSELİYOR
Hürmüz’deki gelişmeler küresel enerji piyasalarında da karşılık buldu.
Brent petrolün varil fiyatı 14 Ağustos’ta 88,52 dolara, Batı Teksas türü ham petrolün varil fiyatı ise 82,40 dolara yükseldi. Her iki gösterge de haftalık bazda artış kaydetti.
Hürmüz Boğazı’nın dünya petrol akışındaki kritik konumu nedeniyle deniz trafiğindeki daralma, enerji arzı ve taşımacılık maliyetleri üzerindeki baskıyı artırıyor.
ORTADOĞU’DA ÇATIŞMANIN YANKILARI SÜRÜYOR
ABD-İran savaşının etkileri Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmıyor. Yemen’de Husilerin faaliyetleri, Kızıldeniz’deki güvenlik sorunları ve Körfez ülkelerindeki enerji tesislerine yönelik tehditler bölgesel riskleri artırıyor.
Trump’ın Hürmüz Boğazı’nı ABD toprağı ilan etme yönündeki açıklaması ise savaşın yalnızca askeri boyutunu değil, boğazın gelecekteki yönetimi ve uluslararası deniz ulaşımı üzerindeki tartışmayı da yeni bir aşamaya taşıdı.